Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), którą to decyzją odmówił przyznania H. N. świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji, powołując się na dyspozycję art. 83 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, organ stwierdził, iż nie zostały spełnione łącznie przesłanki określone w tym przepisie.
Podkreślił, iż w stosunku do H. N. nie została orzeczona orzeczeniem lekarza ZUS całkowita niezdolność do pracy (orzeczono [...] r. o częściowej niezdolności do pracy), co wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Nadto wskazał, iż zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy emerytalnej, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń w niej przewidzianych stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej. Podnosił, że opinie sporządzone przez biegłych sądowych nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji w sprawie świadczenia w drodze wyjątku oraz że opinie te były sporządzone w 2003 r., zaś badanie przez lekarza orzecznika miało miejsce [...] 2005 r.
Powyższa decyzja Prezesa ZUS stała się przedmiotem skargi H. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż jest całkowicie niezdolna do pracy. Twierdziła, iż opinie lekarzy biegłych, wydane w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w L. sygn. akt [...], stanowią dowód na okoliczność jej całkowitej niezdolności do pracy. Wskazywała na trudną sytuację rodzinną i materialną.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż orzeczenie biegłych sądowych ustalało niezdolność skarżącej do pracy do końca 2004 r., zaś orzeczenie lekarza orzecznika wydano w czerwcu 2005 r., w którym ustalono częściową niezdolność skarżącej do pracy.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej, i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym, do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków.
Omawiany przepis art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające niespełnienie warunków niezbędnych dla przyznania świadczenia w zwykłym trybie (na przykład usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek), przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy.
Zaznaczyć należy, iż przesłanki, o których mowa w art. 83 cyt. wyżej ustawy, muszą być spełnione kumulatywnie (łącznie), co oznacza, że brak zaistnienia chociażby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
W rozpatrywanej sprawie nie zostało wykazane, iż H. N. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Trafnie podnosi organ, że opinie biegłych lekarzy, wydane w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w L. o przyznanie renty sygn. akt [...], dotyczą okresu od [...] r. do [...] r. Zasadnie też Prezes ZUS odwołuje się do orzeczenia lekarza ZUS z [...] 2005 r., którym skarżąca została uznana za częściowo niezdolną do pracy. Dodać należy, iż od powyższego orzeczenia skarżąca nie wniosła sprzeciwu, przez co orzeczenie to nie było weryfikowane przez komisję lekarską ZUS i stosownie do art. 14 ust. 3 omawianej ustawy, wiązało Prezesa ZUS. Okoliczność, iż skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy spowodowało, iż nie mogło być jej przyznane świadczenie w drodze wyjątku w trybie art. 83 ust. 1 cyt. wyżej ustawy. Świadczenie to kierowane jest do osób, które spełniają obligatoryjną przesłankę - całkowitej niezdolności do pracy. Okoliczność, iż skarżąca jest częściowo, a nie całkowicie, niezdolna do pracy wyklucza tym samym możliwość przyznania jej tego świadczenia.
Trudna sytuacja bytowa nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Z tych względów Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.