Uzasadnienie
W.B. pismem z dnia 24 maja 2007 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o wzruszenie w trybie art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej dalej jako kpa) w związku z art. 78 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) decyzji nr [...], wydanej w dniu [...] lutego 2003 r. przez Ministra Obrony Narodowej.
Decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], odmówiono - na podstawie art. 157 § 3 kpa - wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ewidencyjnej Ministra Obrony Narodowej nr [...] (punkt [...]) z dnia [...] lutego 2003 r. w przedmiocie zwolnienia [...] W.B. z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2003 r. i przeniesienia do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez organ wojskowy.
W uzasadnieniu organ podał, iż W.B. zawodową służbę wojskową pełnił do 2003 r., ostatnio na stanowisku służbowym: [...].
Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego w dniu [...] grudnia 2002 r. decyzją nr [...] wypowiedział oficerowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), którą doręczono mu w tym samym dniu.
Następnie Minister Obrony Narodowej w dniu [...] lutego 2003 r. wydał decyzję dla celów ewidencyjnych, na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 78 ust. 2 pkt 2 oraz art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, art. 14 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych w latach 2001-2006 (Dz. U. Nr 76, poz. 804), § 122 pkt 1 i § 137 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, którą zwolnił oficera z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lutego 2003 r. i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego, dokonanego przez organ wojskowy. Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w skróconym - na wniosek żołnierza - terminie wypowiedzenia.
Minister Obrony Narodowej podkreślił, iż decyzja z dnia [...] lutego 2003 r. została wydana przez właściwy organ wojskowy, zgodnie z dyspozycją § 137 ust. 4 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, w myśl którego egzemplarz wypowiedzenia z potwierdzeniem doręczenia żołnierzowi zawodowemu dowódca jednostki wojskowej przesyła do organu zwalniającego w celu wydania - dla celów ewidencyjnych - rozkazu personalnego o zwolnieniu tego żołnierza z zawodowej służby wojskowej.
Organ wskazał, iż powołana wyżej decyzja Ministra Obrony Narodowej, zgodnie z zamieszczonym w niej pouczeniem, została wydana jedynie dla celów ewidencyjnych - porządkowych na użytek wewnętrzny organów wojskowych, a jej charakter polegał na prawidłowym unormowaniu aktualnego stanu służby oficera. Zdaniem organu, decyzja ta nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i nie podlega kontroli sądowej. Powołano się na stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r. sygn. akt OSA 9/01 wydanym w składzie siedmiu sędziów, w którym Sąd zwrócił uwagę, że na gruncie § 137 wskazanego rozporządzenia mamy, co prawda, do czynienia w tej samej sprawie, rozstrzyganej na podstawie art. 78 ust. 2 pragmatyki wojskowej, z dwoma rozkazami personalnymi (decyzjami) o zwolnieniu, jednakże tylko pierwszy z nich (wypowiedzenie) jest rozkazem - decyzją administracyjną wywołującą skutki w sferze zewnętrznej, natomiast drugi jest podejmowany na użytek wewnętrzny, dla celów ewidencyjnych, porządkowych i w związku z tym nie podlega kontroli sądowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W.B. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...]. Wskazał, że decyzja z dnia [...] lutego 2003 r. wypowiadająca mu stosunek zawodowej służby wojskowej wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ przed jej wydaniem organ nie przedstawił mu propozycji pozostawienia w dyspozycji kadrowej, a także nie proponowano mu innego stanowiska służbowego poza terenem jego macierzystej jednostki. Wnoszący skargę podniósł, że organ potwierdził nieprawdę, stwierdzając brak możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, podczas gdy nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd obowiązany jest skargę oddalić.
W myśl art. 157 § 3 kpa odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Na podstawie art. 157 § 3 kpa orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Niedopuszczalność przedmiotowa zachodzi w szczególności wtedy, gdy:
- a) strona wystąpi z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie decyzji administracyjnej, lecz innej formy działania administracji, np. umowy cywilnej, czynności materialno-technicznej, zaświadczenia, ugody administracyjnej;
- b) żądanie wszczęcia postępowania dotyczy co prawda decyzji administracyjnej, ale takiej, która już wcześniej została wyeliminowana z obrotu prawnego;
- c) żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji lub postanowienia, które jeszcze nie zostały wydane;
- d) żądanie zostało oparte na przesłankach stanowiących podstawę do uruchomienia innych trybów nadzwyczajnych postępowania.
Do grupy przyczyn o charakterze podmiotowym należy m.in. brak zdolności prawnej czy też oczywisty brak legitymacji po stronie wnioskodawcy (por. A. Matacz, G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matacz, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zakamycze 2005, komentarz do art. 157).
Stosownie do § 137 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez organ wojskowy mogło nastąpić w przypadkach określonych w art. 78 ust. 2 ustawy pragmatycznej, na wniosek dowódcy jednostki wojskowej skierowany do organu zwalniającego żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Jeżeli organ zwalniający (w odniesieniu do oficerów - Dyrektor Departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw kadr) uznał zasadność wniosku, o którym mowa w ust. 1, dokonywał wypowiedzenia stosunku służbowego (...).
Następnie dowódca jednostki wojskowej doręczał żołnierzowi zawodowemu za pokwitowaniem odbioru wypowiedzenie ustalające datę, od której biegł okres wypowiedzenia (§ 137 ust. 3).
Egzemplarz wypowiedzenia z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 3, dowódca jednostki wojskowej przesyłał do organu zwalniającego w celu wydania - dla celów ewidencyjnych - rozkazu personalnego o zwolnieniu tego żołnierza z zawodowej służby wojskowej (§ 137 ust. 4).
Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że do oceny charakteru prawnego decyzji wydawanej na podstawie § 137 ust. 4 powołanego rozporządzenia ma zastosowanie argumentacja przedstawiona w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 18 lutego 2002 r., sygn. akt OSA 9/01, ONSA 2002/3/97. Rozporządzenie mówiło o dwóch rozkazach: rozkazie personalnym o wypowiedzeniu stosunku służbowego i rozkazie personalnym o zwolnieniu wydawanym do celów ewidencyjnych, nie wyjaśniając, czym różnią się od siebie. Na uwagę zasługuje to, że przepisy rozporządzenia przewidywały obowiązek doręczenia żołnierzowi "właściwego" rozkazu personalnego o wypowiedzeniu (§ 137 ust. 3), nie przewidywały natomiast wprost obowiązku doręczenia mu rozkazu wydanego do celów ewidencyjnych. Cel ewidencyjny oznacza jedynie zarejestrowanie faktu, iż żołnierz został zwolniony (stosunek służbowy został rozwiązany), a nie zwolnienie powodujące rozwiązanie stosunku służbowego.
Na gruncie tego rozporządzenia mamy więc do czynienia w tej samej sprawie, rozstrzyganej na podstawie art. 78 ust. 2 pragmatyki, z dwoma rozkazami personalnymi, ale tylko pierwszy z nich jest rozkazem - decyzją administracyjną wywołującą skutki w sferze zewnętrznej, natomiast drugi jest wydawany na użytek wewnętrzny, do celów ewidencyjnych, porządkowych i w związku z tym nie podlega kontroli sądowej.
Skoro zatem skarżący domagał się wszczęcia postępowania nadzorczego wobec decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2003 r. wydanej dla celów ewidencyjnych (co oznacza jedynie zarejestrowanie faktu, że żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej) i niemającej charakteru decyzji administracyjnej, w rozumieniu art. 104 § 1 i 2 kpa, to zasadnie organ odmówił z przyczyn przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tejże decyzji.
Wyjaśnić należy, iż decyzją administracyjną, która może być poddana kontroli w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności, jest natomiast decyzja z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu stosunku służbowego nr [...], wydana przez Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej, co oczywiście wymaga złożenia przez stronę stosownego wniosku dotyczącego tej konkretnej decyzji.
Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i stąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.