Uzasadnienie
Pełnomocnik Z.R., złożył do Szefa Służby Celnej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 155 kpa w zw. z art. 154 § 2 kpa, zmieniającej decyzję ostateczną Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w części dotyczącej miejsca pełnienia służby i terminu jej rozpoczęcia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik zarzucił, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 r. została wydana z naruszeniem art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) w zw. z art. 1891 i art. 178 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.), poprzez przeniesienie funkcjonariusza do pracy bez jego zgody, w sytuacji sprawowania przez niego opieki nad dzieckiem do lat czterech.
Szef Służby Celnej, na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił m.in. okoliczności związane z wydaniem decyzji, której unieważnienia żąda pełnomocnik Z.R. oraz odniósł się do zarzutów przedstawionych we wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
Od powyższej decyzji pełnomocnik ww. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o jej uchylenie oraz o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i wskazanie pracy w dotychczasowym miejscu. Wniósł również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005 r.
Szef Służby Celnej, na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą. W uzasadnieniu tej decyzji odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał m.in., że postępowanie prowadzone w trybie art. 155 kpa nie może niejako stać się konkurencyjne dla zwyczajnego postępowania odwoławczego, gdyż w takim stanie rzeczy byłoby one w istocie niedopuszczalnym rozpoznaniem sprawy w kolejnej instancji, a taka sytuacja musiałaby być zakwalifikowana jako rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 kpa. Celem prowadzonego postępowania administracyjnego na podstawie art. 155 kpa nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz dokonanie weryfikacji wydanej decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek określonych tym przepisem.
Wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r. organ nie badał treści art. 43 ustawy o Służbie Celnej, gdyż w konsekwencji doprowadziłoby to do wydania decyzji z naruszeniem prawa i mogłoby stanowić podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Decyzja ta została wydana w trybie nadzwyczajnym przy uwzględnieniu przesłanek wymienionych w art. 155 kpa, gdyż tylko przy ich zaistnieniu możliwa była zmiana decyzji ostatecznej.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez pełnomocnika skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podtrzymał stanowisko przedstawione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] kwietnia 2005 r. oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto podniósł, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 r. "kończyła pewien ciąg zdarzeń związanych z alokacją skarżącego i nie można było zaskarżyć w drodze wniosku o stwierdzenie jej nieważności, decyzji wyjętej z środka, czy pierwszej w kolejności, ponieważ urząd odmówiłby stwierdzenia nieważności którejś z decyzji stwierdzając, że po niej wydane były następne decyzje i wniosek ten jest bezzasadny, gdyż nie można dowolnie wybrać decyzji do skarżenia z trzech kolejnych". Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2).
Rozpoznając sprawę w świetle kryteriów określonych w powyżej przytoczonym przepisie stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 134 § 1 określonej powyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy wyjaśnić, że postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 155 Kpa nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem, lecz jego celem jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki dyktowane interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji (postanowienia) ostatecznej.
Rozstrzygnięcia wydawane na podstawie art. 155 Kpa są zawsze oparte na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że ocena w konkretnej sprawie, czy występują racje społeczne lub słuszny interes strony, należy do organu rozstrzygającego i do niego też należy wybór jednego z możliwych rozwiązań, po wydaniu decyzji ostatecznej. Dodać należy, iż w postępowaniu na podstawie art. 155 kpa organ administracyjny nie stosuje prawa materialnego.
Jak wynika z akt sprawy, Szef Służby Celnej zmienił decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. decyzję ostateczną z dnia [...] marca 2005 r. Zmiana ta nastąpiła, zgodnie z wnioskiem skarżącego, w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 155 kpa.
Zdaniem Sądu, żądanie stwierdzenia nieważności tej decyzji, w świetle podniesionych przez pełnomocnika skarżącego argumentów jest całkowicie nieuzasadnione. Opiera się ono bowiem na wskazaniu przepisu prawa materialnego, który został w sposób rażący naruszony, pomimo że w żadnej z decyzji o przeniesieniu skarżącego nie został on przez organ powołany. Oczywiście zarzut ten mógłby mieć znaczenie, o ile zostałby podniesiony przez skarżącego na etapie postępowania zwykłego, którego rozstrzygnięciem była decyzja o jego przeniesieniu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Służby Celnej. Taki zarzut nigdy przez skarżącego nie został jednak wskazany.
Cechą rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jest m.in. powstanie takich skutków naruszenia prawa, które są niemożliwe do zaakceptowania z punku widzenia praworządności. Decyzja wydana z rażącym naruszeniem prawa nie może być zatem zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Organ wydając zaskarżoną decyzję prawa nie naruszył, a skarżący chcąc dokonać zmiany decyzji w zakresie miejsca pełnienia służby, może wystąpić z wnioskiem o jego zmianę w formie przewidzianej w ustawie o Służbie Celnej, bez dążenia do wzruszenia decyzji, która zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie może zostać zmieniona. Odmienne rozstrzygnięcie organu, tzn. zgodnie z żądaniem skarżącego spowodowałoby wydanie decyzji z rażącym naruszeniem art. 155 kpa.
Z przytoczonych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.