Uzasadnienie
Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), w dniu [...] stycznia 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił A. M. przyznania emerytury (renty) specjalnej.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych brana jest pod uwagę sytuacja bytowa wnioskodawcy, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, niezdolnej do pracy z uwagi na wiek lub stan zdrowia, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m.in. wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie, np. kultury lub sportu albo szczególne zdarzenia losowe.
Okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania wnioskodawcy przedmiotowego świadczenia.
W wyniku złożonego przez A. M. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Rady Ministrów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w dniu [...] lutego 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą.
Organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. przedstawił przebieg pracy zawodowej wnioskodawcy, jego stan zdrowia, sytuację materialną i rodzinną oraz podał informacje o otrzymanym orderze, odznace i dyplomie.
Reasumując organ stwierdził, iż zgromadzone w sprawie dokumenty oraz dodatkowe uzasadnienie nie stanowią szczególnego przypadku, dającego podstawę do przyznania świadczenia specjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez A. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o "uchylenie zaskarżonej decyzji w całości: stwierdzenie nieważności w związku z dowolną, niezgodną z przedstawionym stanem faktycznym interpretacją przepisów".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Artykuł 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, Prezes Rady Ministrów - w szczególnie uzasadnionych przypadkach - może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż decyzja wydana na jego podstawie ma charakter uznaniowy.
Zakres uznania administracyjnego jest zawsze wyznaczony prawem i celem, dla jakiego prawo to zostało stworzone.
Podejmując decyzję uznaniową organ administracji, stosownie do art. 7 K.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych.
Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego, jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543). Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza więc, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
Ten obowiązek w zaskarżonej decyzji nie został przez organ spełniony.
Emerytura (renta) specjalna może być przyznana, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów przyznania tego świadczenia. Przepis nie określa, jakiego rodzaju mają być to przypadki. Wobec tego, za każdym razem winny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być np., jak wskazuje w zaskarżonej decyzji organ, m. in. wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie albo szczególne zdarzenia losowe.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza prawo, bowiem została wydana z naruszeniem przepisów procesowych, które miało wpływ na wynik sprawy.
Prezes Rady Ministrów, wydając kontrolowaną przez Sąd decyzję, ograniczył się jedynie do przedstawienia stanu faktycznego, przedstawiając tylko sprawozdanie z załączonej przez wnioskodawcę dokumentacji oraz informację o jego sytuacji materialno-bytowej, nie dokonując jednak oceny tej dokumentacji z punktu widzenia szczególnie uzasadnionego przypadku, określonego w art. 82 ust. 1 powołanej ustawy.
Skoro skarżący pozostający w niedostatku, wykazywał zasługi społeczne, to należy uznać, że odmowa przyznania emerytury (renty) specjalnej bez podania przyczyn niezakwalifikowania wnioskodawcy do przyznania tego świadczenia narusza granice uznania administracyjnego.
Uznanie administracyjne wymaga szczególnej staranności w przedstawieniu przesłanek i wniosków, jakie legły u podstaw jego zastosowania. Brak należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia, powoływanie się na ogólniki jest zaprzeczeniem uznania administracyjnego i wskazuje na dowolność organu.
Reasumując stwierdzić należy, iż Prezes Rady Ministrów powinien poddać ponownej analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy i, o ile uzna za konieczne, uzupełnić go i wydać rozstrzygnięcie z zachowaniem przepisów Kpa, ze szczególnym uwzględnieniem art. 107 § 3, tzn. uzasadnić decyzję zgodnie z dyspozycją tego przepisu.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.