Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] listopada 2009 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] września 2009 r. o odmowie przyznania J. R. świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż do przyznania przedmiotowego świadczenia niezbędne jest spełnienie przez wnioskodawcę łącznie wszystkich warunków określonych w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227). Zaprzestanie pracy zawodowej i poświęcenie się opiece nad żoną nie jest okolicznością niezależną od woli osoby ubezpieczonej, lecz jest jej wyborem i dokonując takiego wyboru osoba ubezpieczona powinna liczyć się z jego konsekwencjami. Oznacza to, iż ubiegający się o przedmiotowe świadczenie nie spełnia przesłanki braku możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzenia działalności objętej ubezpieczeniem ze względu na wiek lub całkowitą niezdolność do pracy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący w skardze stwierdził, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca i nie zgadza się z jej uzasadnieniem. Wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami dotyczącymi postępowania.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty – nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Ustalenie ich istnienia musi jednak nastąpić w prawidłowo prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w postępowaniach w sprawach o świadczenia określone w ustawie ma obowiązek stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) zwanej dalej k.p.a..
Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej – art. 7 k.p.a. – poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Ma on także obowiązek należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego – art. 9 k.p.a. – spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. – oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie organ nie naruszył przywołanych reguł w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić należy, że przesłanki określone w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy są jedynymi kryteriami ustawowymi, od spełnienia których uzależniona jest możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W przypadku skarżącego, nie zostały łącznie spełnione przesłanki wymienione w tym przepisie. Skarżący bowiem jest osobą całkowicie zdolną do pracy, tzn. nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy oraz nie ma ukończonych 65 lat, czyli nie osiągnął wieku emerytalnego, które to okoliczności umożliwiłyby przyznanie żądanego świadczenia.
Należy podzielić stanowisko organu, że nie jest niezdolną do pracy osoba, która tej pracy nie podejmuje ze względu na sprawowanie opieki nad chorym członkiem rodziny. Stan zdrowia żony skarżącego sam w sobie nie powoduje, iż skarżący z tego tytułu nabywa prawo do otrzymania wnioskowanego świadczenia, ponieważ nie pozbawia skarżącego możliwości świadczenia pracy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.