Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2020 r. Zarząd Dzielnicy [...] m.st. Warszawy (zwany dalej: organ), działając na podstawie m.in. § 24 ust. 1 w związku z § 4 oraz § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały Nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937, ze zm., zwana dalej: uchwałą z 2009 r.), podjął uchwałę nr [...] (zwana dalej: uchwała), w sprawie rozpatrzenia wniosku o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Jej mocą nie wyraził zgody na zakwalifikowanie i umieszczenie M. K. (zwany dalej: skarżący, wnioskodawca) na liście osób oczekujących na najem lokalu jako gospodarstwa jednoosobowego (§ 1). Wykonanie uchwały powierzono Zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] m.st. Warszawy nadzorującemu pracę Wydziału Zasobów Lokalowych (§ 2). Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia (§ 3).
W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że skarżący wystąpił z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony, na podstawie § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały z 2009 r.; o najem ubiegał się jako prowadzący gospodarstwo 1- osobowe. We wniosku podał, że z powodów finansowych i kłopotów lokalowych mieszkał wraz z C. Z., matką jego byłej partnerki, w mieszkaniu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie. Razem łatwiej im było gospodarzyć, gdyż oboje mieli bardzo niskie dochody. W w.w. mieszkaniu, wynajmowanym przez C. Z. od miasta stołecznego Warszawy, mieszka od 2003 r. W 2015 r. znalazł się właściciel nieruchomości i blok został przekazany w jego ręce. Nowy właściciel pozwalał im mieszkać w mieszkaniu i kazał płacić czynsz w wysokości 874 zł miesięcznie do kwietnia 2018 r., a od maja 2018 r. 1.030,00 zł miesięcznie. Pomimo niskich dochodów wraz z C. Z. udawało im się opłacać czynsz i inne opłaty.
Jednak od kwietnia 2019 r. gdy C. Z. zmarła, skarżący nie jest w stanie dłużej opłacać opłat czynszowych. Mieszka w tym mieszkaniu bez tytułu prawnego. Jego jedynym źródłem dochodu jest renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1.096,13 zł miesięcznie. Z tej kwoty musi opłacić koszty prądu, gazu (50 zł miesięcznie), leków (do ok. 150 zł), żywności (ok. 300 zł), resztę przeznacza na zapłatę przynajmniej części czynszu. Nowy właściciel nie przeprowadza żadnych remontów mieszkań. W 2016 r. podczas kontroli izolacji oraz ochrony przeciwpożarowej wykryto, iż izolacja badanych obwodów elektrycznych nie spełnia polskich norm, wymagana była wymiana instalacji na nową. Do dnia dzisiejszego nie zostało to wykonane, co zagraża jego bezpieczeństwu i życiu. Wskazał, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i finansowej. Jest osobą schorowaną, przeszedł dwa zawały i jest pod stałą opieką kardiologiczną (Instytutu Kardiologii w [...]), jest po udarze, ma cukrzycę II stopnia i dużą wadę wzroku.
ZUS zaliczył go do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, inwalidztwo jest trwałe. W związku ze stanem zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy. Nie ma rodziny, która mogłaby mu pomóc, nie stać go na najem mieszkania na rynku komercyjnym.
Do wniosku wnioskodawca złożył zaświadczenie SZPZLO o stanie zdrowia z dnia [...] maja 2019 r. - choroba podstawowa: przewlekła z bólami kręgosłupa w odc. C i L5 w przebiegu choroby zwyrodnieniowej (...) z bólami szyjnym, barkowym lewostronnym (...) dysplazja lędźwiowa. Choroby współistniejące: choroba wieńcowa. Stan po 2 zawałach serca ściany dolnej (...) angioplastyka PTW z implantacją 2 stentów (1996-1997). Stan po angioplastyka PTW z implantacją stentów w 2008 i 2009 roku (...) stan po udarze mózgu niedokrwiennym w obrębie lewej półkuli. Nadciśnienie tętnicze (...) dna moczanowa (...), kamica pęcherzyka żółciowego. Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka.
Organ wskazał, że według posiadanych danych skarżący zamieszkuje w lokalu (nr [...] przy ul. [...] w Warszawie), składającym się z jednego pokoju i kuchni o powierzchni użytkowej 38,49 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 20,63 m2. Wykazywany średni miesięczny dochód skarżącego wynosił 1.265,14 zł.
W dniu [...] grudnia 2019 r. Komisja Mieszkaniowa negatywnie zaopiniowała wniosek wnioskodawcy.
Zdaniem organu brak jest możliwości zakwalifikowania skarżącego do najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy z uwagi na przekroczone kryterium metrażu. Jednocześnie przedstawione zaświadczenie lekarskie nie uzasadniały jego wyłączenia, a w sprawie nie miały zastosowania przepisy § 5 ust. 2 pkt 1 - 2b uchwały.
W skardze złożonej na powołaną uchwałę do sądu administracyjnego skarżący wniósł o jej uchylenie i zarzucił naruszenie § 5 ust. 3 uchwały z 2009 r. polegające na nie wzięciu pod uwagę wszystkich okoliczności i faktów, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.
Uzasadniając złożoną skargę wnioskodawca wskazał, że organ nie poddał wnikliwej analizie jego sytuacji zgodnie z § 22 uchwały z 2009 r. Podniósł, że według treści Rozdziału 2 "Wynajmowanie lokali na czas nieoznaczony osobom pozostającym w trudnych warunkach mieszkaniowych i materialnych" § 4 ww. uchwały, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom: które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.
Uważa, że wykazał w sprawie, że znajduje się w trudnych warunkach mieszkaniowych, gdyż zamieszkuje w mieszkaniu, w którym izolacja obwodów elektrycznych nie spełnia polskich norm, co wykazała kontrola rezystencji izolacji oraz ochrony przeciwpożarowej.
Ponadto zgodnie z zapisem § 5 ust. 1 uchwały z 2009 r., postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje się do osób: (pkt 3) pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności: a) niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, b) ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, c) istniejącą udokumentowaną przemoc lub inną patologię w rodzinie, pod warunkiem, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu za zgodą właściciela.
Odnosząc się do powyższego stwierdził, że wykazał w sprawie, że jest osobą ciężko, przewlekle chorą i niepełnosprawną. Był i jest pod stałą opieką kardiologa i diabetologa. W ostatnim czasie jego stan zdrowia znacznie się pogorszył. Ma zaawansowany stopień zmian zwyrodnieniowych, chorobę zwyrodnieniową tarcz międzykręgowych i trzonów kręgów odcinka piersiowego kręgosłupa oraz chorobę zwyrodnieniową stawów międzykręgowych. Te choroby bardzo utrudniają mu poruszanie się. Ma problem z dostaniem się do mieszkania, w którym mieszka (blok bez windy) oraz problemy z myciem się, gdyż mieszkanie jest wyposażone w wannę, a jemu trudno do niej wchodzić.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podnosząc okoliczności wskazywane w zaskarżonej uchwale.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej uchwały indywidualnej, stanowi podjęta na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.o.p.l.m.z.g. uchwała Nr [...] Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (publ. j.w.), która zawiera zarówno przepisy materialne jak i procesowe: reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia.
Tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków w sprawie zakwalifikowania lub odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy ww. uchwała określa w przepisach rozdziału 7 - § 21-25. W trakcie postępowania, ustaleniu podlegają okoliczności wynikające z przesłanek materialnych określonej sprawy oraz okoliczności mające związek z przesłankami materialnymi, wskazane w § 22 ust. 2 uchwały. Wniosek powinien być złożony wraz z oświadczeniami i dokumentami, o których mowa w § 22 ust.
1. Następnie, zgodnie z § 22 ust. 4 uchwały wnioski, po przeanalizowaniu i weryfikacji, wskazany przez burmistrza pracownik komórki organizacyjnej urzędu dzielnicy właściwej do prowadzenia spraw lokalowych, przedstawia Komisji, o której mowa w § 21, do zaopiniowania. Komisja opiniuje wniosek (§ 23 uchwały). Na podstawie § 24 ust. 1 uchwały, wnioski zaopiniowane przez Komisję rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu.
W wyroku z 4 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2151/16 Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że z powołanych wyżej przepisów uchwały, a także z art. 21 ust. 3 pkt 5 u.o.p.l.m.z.g. oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, niewątpliwie wynika obowiązek, w sprawach rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu i zamianę lokalu należącego do mieszkaniowego zasobu gminy, podejmowania przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W trakcie postępowania organy powinny także działać praworządnie oraz uwzględniać interes społeczny i słuszny interes wnioskodawcy.
Powyższe wynika również z regulacji § 22 ust. 2 uchwały, zgodnie z którym organ ma obowiązek rozpatrzyć wniosek, poddając przy tym wnikliwej analizie okoliczności wymienione w pkt 1 - 5. Wnikliwa analiza, do przeprowadzenia której zobowiązany jest organ, powinna polegać na "sumiennym zgłębianiu, docieraniu do sedna rzeczy, dociekliwości" (por. Słownik języka polskiego por red. M. Szymczak, PWN 1983, hasło "wnikliwie"). Przepis ten pozostaje w korelacji z określoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, aby w ten sposób stworzyć rzeczywisty jej obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.
Zgodnie z § 3 pkt 1 i 2 uchwały, lokale wchodzące w skład mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane: na zasadach określonych ustawą i niniejszą uchwałą oraz jako lokale socjalne, na zasadach określonych w art. 23 u.o.p.l.m.z.g. i w niniejszej uchwale.
Przepis § 4 uchwały stanowi, że lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (pkt 1), a nadto w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego (pkt 2).
Zgodnie z treścią § 5 ust. 3 uchwały z 2009 r. postanowień § 4 nie stosuje się do osób: pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności:
- a) niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, b) ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania, c) istniejącą udokumentowaną przemoc lub inną patologię w rodzinie, pod warunkiem, że wnioskodawca zamieszkuje w lokalu za zgodą właściciela.
Wedle treści § 12 uchwały umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 uchwały, może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku.
W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ, opierając się na właściwie zgromadzonych w sprawie materiałach dowodowych, zasadnie wskazał, iż skarżący zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. [...] w Warszawie, składającym się z jednego pokoju i kuchni o powierzchni użytkowej 38 m2 i powierzchni mieszkalnej 20,63 m2.
Mając powyższe na względzie, podkreślić należy, iż przewidziany uchwałą lokalową najem adresowany jest do ograniczonego kręgu osób, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej i socjalnej. W orzecznictwie podkreśla się również, że przesłanką ubiegania się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy może być tylko bezdomność, zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi bądź na powierzchni mieszkalnej nieprzekraczającej 6 m2, natomiast nie może być nią chęć poprawy warunków mieszkaniowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2218/19, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, skarżący nie spełnia wskazanych przesłanek, albowiem zamieszkuje on w mieszkaniu o powierzchni mieszkalnej większej niż 6 m2. Nie wykazał, by mieszkanie to nie nadawało się na stały pobyt ludzi, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, aczkolwiek nie są kwestionowane twierdzenia, iż izolacja obwodów elektrycznych nie spełnia polskich norm. Nie jest to jednak tożsame z nie nadawaniem się mieszkania na stały pobyt ludzi, o którym mowa w prawie budowlanym.
Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących jego stanu zdrowia wskazać należy, że nie wykazał on w prowadzonym postępowaniu związku pomiędzy swoim stanem zdrowia a warunkami mieszkaniowymi w zajmowanym lokalu. Wręcz przeciwnie, nawet bez wiedzy medycznej można założyć, że powoływane przez skarżącego schorzenia (wada wzroku, cukrzyca, schorzenia kardiologiczne) zazwyczaj bezpośrednio nie mają nic wspólnego z warunkami mieszkaniowymi.
Jakkolwiek więc Sąd w pełni rozumie starania skarżącego o uzyskanie lokalu z zasobów miasta, zwłaszcza gdy osiąga stosunkowo niskie dochody miesięczne i nie jest w stanie wynająć mieszkania na tzw. wolnym rynku, jednakże niestety dla niego, nie spełnia kryteriów, którymi posiłkuje się organ w rozpoznawaniu przedmiotowych wniosków.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że podejmując zaskarżoną uchwałę organ nie naruszył prawa. Organ zasadnie przyjął, że w świetle przepisu § 22 ust. 5 uchwały z 2009 r., nie zaistniała podstawa do zakwalifikowania wniosku i udzielenia wnioskodawcy pomocy z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy. Organ, przestrzegając zasad, określonych § 22 uchwały z 2009 r., w sposób wyczerpujący dokonał ustaleń, które uzasadniają stwierdzenie, że skarżący nie spełnia przesłanek warunkujących wynajęcie lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony z zasobu mieszkaniowego m.st. Warszawy.
W kontekście przedstawionych wyżej rozważań za niezasadne uznać należy podniesione w skardze zarzuty, w tym zarzut naruszenia § 5 ust. 3 uchwały z 2009 r.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.