Uzasadnienie
Postępowanie przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO") zainicjowała skarga J. J., (dalej: "skarżący"), na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Komendę Miejską Policji w [...], Prokuraturę Rejonową w [...] oraz gazetę regionalną "[...]" ([...]) wydawaną przez M. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...].
W piśmie z dnia 10 stycznia 2020 r. skarżący zarzucił ww. podmiotom, że pomimo odwołania przez Prokuraturę Rejonową Policji w [...] (pismo Prokuratury Rejonowej w [...] do Komendy Miejskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., sygn. akt [...]) oraz Sąd Rejonowy w [...] (postanowienie Sądu Rejonowego w [...][...]z dnia [...] lutego 2019r. sygn. akt [...]) poszukiwań skarżącego listem gończym w dalszym ciągu w Internecie ukazuje się informacja o poszukiwaniu go listem gończym (przedstawiony jest jego wizerunek i inne dane osobowe). Skarżący oświadczył ponadto, że w związku z powyższym domaga się zlikwidowania wszelkich danych z Internetu dotyczących jego osoby.
W powyższym piśmie skarżący oświadczył również, że domaga się wypłaty na jego rzecz zadośćuczynienia [...] milionów euro przewidzianego w przepisach RODO po to aby tzw. "Strażnicy" prawa zaprzestali i nie dopuszczali się do bezkarnego łamania tegoż prawa w stosunku do niego, jak i innych obywateli.
Następnie w piśmie z dnia 3 marca 2020 r. skarżący, nawiązując do powyższej skargi, ponownie wniósł o jej rozpatrzenie oraz dodatkowo poinformował, że podczas przesłuchania przez Policję uzyskał informację, że ktoś powołał się na jego nazwisko i podał jego adres tymczasowego zameldowania oraz adres do korespondencji. Oświadczył ponadto, że osoba, która użyła jego danych mogła je uzyskać tylko z urzędu meldunkowego przy Urzędzie Miejskim w [...] oraz z Komisariatu Policji, Prokuratury lub z sądu. Ponadto w piśmie tym skarżący wskazał, że domaga się "wszczęcia postępowania wyjaśniającego i usunięcia danych, wypełnienia obowiązku informacyjnego, zastosowania rozporządzenia Unijnego o ochronie danych osobowych do bycia zapomnianym w Internecie i do skargi skierowanej do UODO z dnia [...]/01/2020r a otrzymanej [...] stycznia 2020 r." Ponadto poinformował, że złoży pozew do sądu cywilnego.
Pismami z dnia 15 czerwca 2021 r. Prezes UODO zwrócił się do skarżonych podmiotów o złożenie wyjaśnień w tej sprawie. Ponadto Prezes UODO w piśmie z dnia 15 czerwca 2021 r. wysłanym do skarżącego poinformował, że skierował do ww. podmiotów wskazane powyżej pisma oraz zawarł wyjaśnienia dotyczące długiego okresu rozpatrywania skargi. W szczególności wskazał, że długi czas rozpatrywania skarg wpływających do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wynika z tego, że Urząd ten jest jedynym urzędem na całą Polskę, bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych. Do Urzędu wpływają skargi w ogromnej ilości, od osób z całej Polski, jak również z zagranicy. Zapewnił ponadto, że dołoży wszelkich starań, aby postępowanie zostało zakończone w możliwie najkrótszym terminie. Pismo to nie zostało jednak odebrane przez skarżącego (pismo zostało zwrócone przez operatora pocztowego z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie").
W toku postępowania przeprowadzonego w niniejszej sprawie Prezes UODO ustalił następujący stan faktyczny i wskazał, że:
- 1) Prokuratura Rejonowa w [...] w wyjaśnieniach z dnia 28 czerwca 2021 r. (sygn. [...]) podała, że:
- - Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] wyraził zgodę na publikację wizerunku podejrzanego (skarżącego) Komendzie Miejskiej Policji w [...]. Miało to związek z wydaniem listu gończego za podejrzanym.
Z momentem ustalenia miejsca pobytu podejrzanego nastąpiło odwołanie listu gończego, o czym w dniu [...] stycznia 2019 r. powiadomiono Komendę Miejską Policji w [...] oraz pozostałe organy (Sąd Rejonowy w [...], Ministerstwo Sprawiedliwości/Krajowy Rejestr Karny, Zarząd Graniczny Komendy Głównej Straży Granicznej),
- - Prokuratura Rejonowa w [...] nie posiada własnej strony internetowej i nie występowała do Prokuratury Okręgowej w [...] o zamieszczenie na stronie tejże jednostki organizacyjnej prokuratury informacji o poszukiwaniu J. J. listem gończym, z uwagi na brak akt głównych, które znajdują się w Sądzie Okręgowym w [...] oraz akt podręcznych, które znajdują się w Prokuraturze Okręgowej w [...] nie sposób z całą pewnością wskazać, że J. J.zwracał się do Prokuratury Rejonowej w [...] o usunięcie przetwarzanych danych osobowych. Z systemu SIP Libra oraz oświadczenia referenta sprawy nie wynika jednak, aby J. J. wystąpił z takim żądaniem.
- 2) W wyjaśnieniach Komendy Miejskiej w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. (sygn. [...]) poinformowano, że:
- - Komendant - zgodnie art. 280 § 3 Kodeksu postępowania karnego, na stronie internetowej Komendy Miejskiej Policji w [...] udostępnił dane osobowe w zakresie informacji o poszukiwaniu w/w listem gończym, na podstawie pisemnej zgody Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. sygnatura [...],
- - dane osobowe J. J., zgodnie z Zarządzeniem [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. Komendanta Głównego Policji oraz wcześniej obowiązujących aktów prawnych ([...]) w sprawie prowadzenia przez Policję poszukiwań osób ukrywających się przed organami ścigania lub wymiarem sprawiedliwości, były przetwarzane w ramach realizowanej sprawy poszukiwawczej [...], która jest formą pracy operacyjnej o klauzuli "Poufne",
- - aktualnie na stronie internetowej Komendy Miejskiej Policji w [...] nie są przetwarzane dane J. J. w zakresie informacji o poszukiwaniu go listem gończym wraz z jego wizerunkiem,
- - z uwagi na wymianę systemu zarządzania treścią portalu [...] we wrześniu 2020 roku - brak możliwości ustalenia daty usunięcia w/w danych,
- - skarżący nie występował do Komendy Miejskiej Policji w [...] z wnioskiem o usunięcie wskazanych powyżej danych osobowych.
- 3) W wyjaśnieniach z dnia [...] lipca 2021 r. M. T., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...], poinformował, że:
- - informacje o skarżącym zostały przez niego pozyskane ze strony internetowej prowadzonej przez Komendę Miejską Policji w [...] [...]. Gazeta regionalna "[...]" posiada porozumienie z Komendą Miejską Policji w [...], zgodnie z którym w przypadku publikowania przez Komendę informacji o osobach poszukiwanych listem gończym, informacje te są publikowane na "[...]". Dane te są przetwarzane na podstawie art. 280 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 1 ustawy Prawo prasowe,
- - dane osobowe skarżącego nie znajdują się już na stronie internetowej portalu "[...]". Dane te zostały usunięte w dniu [...] lipca 2021 r. Komenda Miejska nie poinformowała portalu o odwołaniu poszukiwań skarżącego listem gończym, dlatego też artykuł ten nie został wcześniej usunięty. Po otrzymaniu pisma z Urzędu Ochrony Danych Osobowych i pozyskaniu informacji o odwołaniu poszukiwań skarżącego listem gończym, a także weryfikacji czy informacje takie znajdują się na stronie Komendy Miejskiej, artykuł ze strony [...] został usunięty.
- - Skarżący nie zwracał się z wnioskiem o usunięcie jego danych osobowych z portalu "[...]".
W oparciu o powyższe ustalenia Prezes UODO decyzją z dnia [...] listopada 2021r. nr [...] po zapoznaniu się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a."), umorzył postępowanie.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że w niniejszej sprawie, zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania i umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a. bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ww. podmioty nie publikują na stronach internetowych informacji o poszukiwaniu skarżącego listem gończym zawierających jego dane osobowe. Komenda Miejska Policji w [...] oraz gazeta regionalna "[...]" usunęły te informacje ze swoich stron internetowych, zaś Prokuratura Rejonowa w [...] nie posiada własnej strony internetowej i nie występowała do Prokuratury Okręgowej w [...] o zamieszczenie na stronie tejże jednostki organizacyjnej prokuratury informacji o poszukiwaniu J. J. listem gończym.
Odnosząc się natomiast do kwestii żądania przez skarżącego wypłaty na jego rzecz "zadośćuczynienia [...]euro przewidzianego w przepisach RODO" Prezes UODO wskazał, że może podejmować tylko te czynności, które znajdują się w zakresie jego uprawnień oraz tylko w tych sprawach, które należą do jego właściwości. Uprawnienia te i właściwość wynikają z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.: Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 04.03.2021, str. 35), dalej: "RODO", a także z ustawy o ochronie danych osobowych, ale także z szeregu regulacji szczegółowych, które wskazują na ograniczenia kompetencji Prezesa UODO w odniesieniu do przetwarzania danych przez określone podmioty bądź w określonych okolicznościach.
Dodatkowo wskazał, że przysługujące Prezesowi UODO na mocy art. 58 ust. 2 lit. i RODO uprawnienie do nakładania administracyjnych kar pieniężnych należy do autonomicznych kompetencji Prezesa UODO i czynności polegające na karaniu nie są podejmowane na wniosek osoby wnoszącej skargę.
Jednocześnie wskazał, że każda osoba, która poniosła szkodę majątkową lub niemajątkową w wyniku naruszenia RODO, ma prawo uzyskać od administratora lub podmiotu przetwarzającego odszkodowanie za poniesioną szkodę (art. 82 ust. 1 RODO). Zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781, dalej: "u.o.d.o."), w zakresie nieuregulowanym w RODO do roszczeń tych stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. W sprawach o te roszczenia właściwy jest sąd okręgowy (art. 93 u.o.d.o.).
Ponadto, odnosząc się do przekazanej przez skarżącego informacji, że ktoś powołał się na jego nazwisko i podał jego adres tymczasowego zameldowania oraz adres do korespondencji, wskazał, że zgodnie z art. 107 ust. 1 u.o.d.o. kto przetwarza dane osobowe, choć ich przetwarzanie nie jest dopuszczalne albo do ich przetwarzania nie jest uprawniony, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch. Prezes UODO stwierdził, że nie jest organem uprawnionym do kwalifikacji znamion czynu zabronionego. To organy ścigania właściwe są do rozpoznania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa.
W związku z powyższym w sytuacji, gdy osoba, której dane dotyczą uważa, że doszło do popełnienia przestępstwa (np. kradzieży tożsamości, o której mowa w art. 190a § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks Kamy, Dz.U. z 2020 r. poz. 1444 ze zm.), może samodzielnie złożyć do prokuratury lub Policji zawiadomienie wraz z dowodami potwierdzającymi podejrzenie popełnienia czy też popełnienie przestępstwa.
Podsumowując organ stwierdził, iż postępowanie administracyjne prowadzone przez Prezesa UODO służy kontroli zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych i jest ukierunkowane na wydanie decyzji administracyjnej przywracającej stan zgodny z prawem na podstawie art. 58 ust. 2 RODO. Ocena dokonywana przez Prezesa UODO w każdym przypadku służy zbadaniu zasadności skierowania pod adresem określonego podmiotu nakazu odpowiadającego dyspozycji art. 58 ust. 2 RODO służącego przywróceniu stanu zgodnego z prawem w procesie przetwarzania danych - jest więc ona uzasadniona i potrzebna tylko o tyle, o ile nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych istnieją.
Skargę do tut. Sądu od powyższej decyzji wywiódł J. J. zarzucając organowi naruszenie art. 237 K.p.a. w zw. z art. 35 K.p.a. Skarżący stwierdził, że tłumaczenie się przez Prezesa UODO, że przyczyną przewlekłości załatwienia sprawy jest mnogość skierowanych spraw z całego kraju, jak i z zagranicy oraz to, że jest jedynym biurem w Polsce nieposiadającym delegatur wojewódzkich jest niedopuszczalne, gdyż wynikać z niego może że organ ten ma "przyzwolenie" z urzędu na łamanie prawa czym narusza zasadę praworządności (art 6 k.p.a.), zasadę pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.), zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.).
Ponadto skarżący podkreślił, że w piśmie z dnia [...] marca 2020 r. powiadomił organ, że jego dane mogły być udostępnione tylko przez Sąd Rejonowy w [...], Prokuraturę Rejonową w [...], Komendę Miejską Policji w [...] lub Wydział [...] w [...], bo tylko te instytucje były poinformowane o moim miejscu zameldowania. Mimo to Prezes UODO nie podjął się wyjaśnienia tej sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ przy wydawaniu decyzji poruszał się w granicach prawa.
Na w/postawione pytanie, w ocenie tut. Sądu należało udzielić pozytywnej odpowiedzi.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymagało to, iż organ poprawnie ustalił stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia. Oparł się bowiem na wyczerpujących wyjaśnieniach podmiotów, którym strona zarzuciła nieprawidłowości w obchodzeniu się z danymi osobowymi.
W świetle zarzutów skargi i oświadczeń składanych przez stronę na rozprawie w dniu 16 września 2022 r. jako uprawniona jawiła się konkluzja, iż ustalenia te strona akceptuje. Skarżący nie zakwestionował bowiem tego, iż żaden z uczestników postępowania, na dzień wydawania skarżonej decyzji, nie prezentował na swych stronach internetowych listu gończego wydanego za skarżącym, a więc nie przetwarzał w ten sposób danych osobowych strony.
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie tut. Sądu organ poprawnie przyjął, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Skoro bowiem nie występuje nieprawidłowość w posługiwaniu się danymi osobowymi strony (nieprawidłowość objęta skarżoną decyzją), to brak było możliwości faktycznych i prawnych, do nakazywania uczestnikom postępowania zaniechania kontynuowania nieprawidłowości które nie istnieją.
Organ poprawnie też przyjął, że uczestnicy publikując we wcześniejszym okresie informację o liście gończym wystawionym za skarżącym, działali w ramach prawa. Niekwestionowanym faktem była bowiem okoliczność wystawienia takiego listu gończego.
W tym miejscu, na marginesie wyjaśnić należało skarżącemu, iż organ w niniejszym postępowaniu nie mógł oceniać zasadności wydania listu gończego i podnoszonej przez stronę kradzieży jego danych osobowych. Do dokonywania takiej oceny, jak i do wyjaśniania kwestii kradzieży, Prezes PUODO nie został bowiem upoważniony przez ustawodawcę.
Wyjaśnić też należało, że organ nie miał podstaw ku temu, by stwierdzić zbyt późne usunięcie ze stron internetowych uczestników informacji o spornym liście gończym. Mimo dołożenia należytej staranności, organowi nie udało się bowiem ustalić dat, w jakich usunięcia te nastąpiły. Nie bez znaczenia dla omawianej problematyki pozostaje też podniesiona przez organ okoliczność, że skarżący – po odwołaniu listu gończego, który go dotyczył – nie wystąpił do uczestników postępowania o zaprzestanie przetwarzania jego danych osobowych zawartych na powyższym nośniku (tj. owym liście gończym). Stąd też nie może na etapie skargi skutecznie zarzucać uczestnikom zbyt późnego usunięcia owych danych. Ewentualnie istniejące opóźnienie Komendanta Miejskiego w powyższym zakresie, mogłoby co najwyżej być asumptem do badania materii jego odpowiedzialności służbowej. Do badania tej problematyki Prezes PUODO także nie jest jednak uprawniony, gdyż nie może zastępować w tym działaniu przełożonych służbowych policjanta piastującego funkcję Komendanta Miejskiego.
Prawidłowo także organ wyjaśnił, że kwestia nakładania kar administracyjnych należy do jego wyłącznej kompetencji i nie zależy od wniosków wysuwanych w tym zakresie przez strony postępowania administracyjnego. Poprawnie też wyjaśnił skarżącemu, iż do przyznania mu ewentualnego odszkodowania, właściwy będzie Sąd cywilny.
Za okoliczność nie rzutującą na poprawność skarżonego rozstrzygnięcia uznać należało zarzucaną w skardze przewlekłość procedowania organu. Ta problematyka mogłaby ewentualnie być przedmiotem oceny Sądu ale w postępowaniu zainicjowanym skargą na bezczynność czy przewlekłość. Nie może zaś być badana w sprawie skargi na merytoryczne rozstrzygnięcie organu.
Na zakończenie wyjaśnić też należało skarżącemu, iż podnoszony przez niego na rozprawie fakt publikowania spornego listu gończego na stronie internetowej podmiotu nie będącego uczestnikiem niniejszego postępowania, nie rzutuje na zasadność badanego rozstrzygnięcia. Sąd rozpoznając skargę na decyzję, ocenia jej poprawność wyłącznie w zakresie, jakiego dotyczy. Skoro zaś w postępowaniu zakończonym skarżoną decyzją, organ badał wyłącznie materię przetwarzania przez uczestników postępowania, danych osobowych skarżącego (w postaci publikowanego listu gończego), to kwestia przetwarzania owych danych przez inny podmiot – nie będący uczestnikiem niniejszego postępowania nie świadczy o niewłaściwym rozpoznaniu sprawy przez organ.
W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).