Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B., działając na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwolnił T. S. ze służby przygotowawczej w Urzędzie Celnym w B. Izby Celnej w B. z dniem doręczenia decyzji, tj. z dniem [...] lutego 2011 r.
W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że w dniu [...] listopada 2010 r. została wystawiona przez Kierownika Oddziału Celnego [...] w K. opinia okresowa, podjęta po 24 miesiącach służby, w której stwierdzono nieprzydatność T. S. do służby. Zainteresowany został z ww. opinią zapoznany w dniu [...] grudnia 2010 r. i nie składał od niej środka zaskarżenia, toteż w dniu [...] stycznia 2011 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zwolnienia go ze służby, gdyż art. 104 ust. 1 pkt 4 przywołanej ustawy o Służbie Celnej ustanawia obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby w przypadku nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii okresowej w służbie przygotowawczej.
Powyższą decyzję T. S. uczynił przedmiotem odwołania, kwestionując treść opinii okresowej z dnia [...] listopada 2010 r., uznając ją za nader krzywdzącą. Wyjaśnił, że w trakcie pełnienia służby nie było zastrzeżeń do jego pracy, i że zawsze ze swych obowiązków wywiązywał się w sposób prawidłowy. Sądził, że skoro służba przygotowawcza trwa 3 lata, a funkcjonariuszowi zależy na pracy w Służbie Celnej, będzie miał jeszcze czas na poprawę i dlatego nie składał odwołania od wskazanej opinii, będąc przekonanym, że dopiero kolejna negatywna opinia okresowa powoduje zwolnienie ze służby przygotowawczej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przywrócenie go do służby przygotowawczej.
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Szef Służby Celnej, stosując art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 188 ust. 5 ww. ustawy o Służbie Celnej, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zastosowanej przez organ I instancji podstawy prawnej i w tym zakresie powołał art. 104 kpa, art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) w związku z art. 226 ust. 1 oraz art. 188 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, w pozostałej zaś części utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Uzasadniając zmianę podstaw prawnych decyzji, organ odwoławczy wskazał, że obowiązująca ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w art. 226 ust. 1 stanowi, iż do funkcjonariusza celnego, który przed dniem wejścia jej w życie (przed dniem 31 października 2009 r.) rozpoczął i nie zakończył służby przygotowawczej, stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Taka sytuacja ma miejsce w odniesieniu do T. S., który w służbie przygotowawczej został mianowany z dniem [...] września 2008 r. i do dnia wejścia w życie nowej ustawy jej nie zakończył.
Wobec tego, w sprawie winien więc być stosowany art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku nieprzydatności do służby, stwierdzonej w ocenie okresowej lub opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Szef Służby Celnej zaznaczył, że przesłanki z tego przepisu zostały spełnione, dlatego też brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania, którego wniesienie nie wstrzymuje wykonania decyzji zwolnieniowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tę decyzję T. S. zarzucił naruszenie art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej w związku z art. 226 ust. 1 i art. 188 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez zwolnienie go ze służby na podstawie krzywdzącej opinii okresowej w sytuacji, gdy zastosowana podstawa zwolnienia wymaga wydania oceny okresowej lub opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie art. 127 kpa, poprzez ograniczenie przez organ II instancji postępowania jedynie do rozpatrzenia odwołania od decyzji zwolnieniowej i nierozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opinii okresowej z dnia [...] listopada 2010 r. lub wniosku o zbadanie jej prawidłowości.
T. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przywrócenie go do służby przygotowawczej oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od negatywnej opinii okresowej lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także o zbadanie prawidłowości opinii okresowej, na podstawie której został zwolniony ze Służby Celnej.
Udzielając odpowiedzi na skargę, Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację, jaką przedstawił w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 226 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), do funkcjonariusza celnego, który przed dniem wejścia w życie ustawy rozpoczął i nie zakończył służby przygotowawczej, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. T. S. w służbie przygotowawczej został mianowany z dniem 3 września 2008 r. i do dnia wejścia w życie tej ustawy jej nie zakończył. Tak więc w sprawie niniejszej – jak prawidłowo przyjął Szef Służby Celnej – zastosowanie ma ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.).
Zgodnie z brzmieniem art. 25 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku nieprzydatności do służby, stwierdzonej w ocenie okresowej lub opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Treść tego przepisu wskazuje, że jest to obligatoryjna podstawa zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby, a decyzja podejmowana w tym trybie ma charakter związany. Zatem w przypadku wystąpienia wskazanych w nim przesłanek, organ Służby Celnej ma obowiązek zwolnić funkcjonariusza celnego ze służby, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W dniu [...] listopada 2010 r. została wystawiona przez Kierownika Oddziału Celnego [...] w K. opinia okresowa, podjęta po 24 miesiącach służby, w której stwierdzono nieprzydatność T. S. do służby. Skarżący został z ww. opinią zapoznany w dniu [...] grudnia 2010 r. i nie składał od niej środka zaskarżenia. W takiej sytuacji w dniu [...] stycznia 2011 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w trybie art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, gdyż ziściły się przesłanki wynikające z tego przepisu, w szczególności w okresie służby przygotowawczej wydana została opinia okresowa, stwierdzająca nieprzydatność skarżącego do służby. Jakkolwiek nieprzydatność skarżącego do służby została stwierdzona w opinii okresowej, co jest podstawowym zarzutem skargi, a nie w ocenie okresowej lub opinii służbowej, jak stanowi powyższy przepis, jednak ta okoliczność pozostaje bez wpływu na podjęte w sprawie decyzje, wszak wydana opinia okresowa spełnia zarówno kryteria oceny okresowej, jak i opinii służbowej.
Z punktu widzenia zastosowanej podstawy zwolnienia, wydana opinia okresowa wyraża ocenę pracy skarżącego pod kątem zaangażowania w służbie, jakości pracy, terminowości wykonywania powierzonych obowiązków, przestrzegania dyscypliny, inicjatywy i samodzielności w wykonywaniu powierzonych zadań, postawy etycznej, zachowania w służbie i poza nią. Nie może zatem budzić wątpliwości, że ujęta w powyższym zakresie opinia okresowa jest w istocie opinią służbową, a poprzez wyrażoną w niej ocenę przełożonego, stwierdzającą nieprzydatność skarżącego do służby, stanowi o zawartej w niej ocenie okresowej (wystawiona po 24 miesiącach służby).
Opiniowanie funkcjonariusza celnego odbywa się w ramach wewnętrznego postępowania służbowego. Każda opinia czy ocena, wydane w takim postępowaniu, są więc aktami wewnętrznymi, wynikającymi z podległości służbowej. Akty tego rodzaju nie są objęte rygorami procedury administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 3 § 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przepisów Kodeksu, w tym przepisów dotyczących decyzji administracyjnych, nie stosuje się do postępowania w sprawach wynikających z podległości służbowej, co oznacza, że akt wynikający z podległości służbowej nie podlega kontroli instancyjnej.
Tym samym, opinie czy oceny dotyczące funkcjonariusza celnego nie mogą być przedmiotem merytorycznej oceny Sądu w ramach kontroli decyzji o jego zwolnieniu ze służby. Sąd nie jest także właściwy do orzekania w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od opinii okresowej. Również Szefowi Służby Celnej nie można skutecznie czynić zarzutu nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opinii okresowej z dnia [...] listopada 2010 r., gdyż skarżący wniosku takiego na etapie postępowania odwoławczego nie składał. W przypadku zaś wydania opinii okresowej, stwierdzającej nieprzydatność funkcjonariusza do służby, organ odwoławczy, oceniając decyzję zwolnieniową, nie może badać merytorycznej treści opinii okresowej, ponieważ jest ona dla niego wiążąca i podlega ocenie jedynie jako przesłanka warunkująca zwolnienie ze służby w trybie art. 25 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
W przedstawionym stanie rzeczy, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Motywy rozstrzygnięcia zostały w pełni wyjaśnione, zaś przytoczona w uzasadnieniu argumentacja jest wyczerpująca. Zatem za nieuzasadnione należy uznać zarzuty zawarte w skardze. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle prawa materialnego, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.