Uzasadnienie
Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie zwolnienia K. J. z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, zmieniając jednocześnie termin samego zwolnienia na dzień [...] listopada 2009 r.
W motywach uzasadnienia organ podał, że K. J. pełnił zawodową służbę wojskową od 1992 r., ostatnio na stanowisku służbowym [...]. W dniu [...] grudnia 2008 r. zainteresowanemu doręczono opinię służbową za okres od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] grudnia 2008 r. sporządzoną przez Dowódcę [...], w której wystawiono mu ogólną ocenę dostateczną. W prognozie bliższej wskazano zwolnienie opiniowanego z zawodowej służby wojskowej. Od powyższej opinii K. J. wniósł odwołanie. Dowódca [...] zaskarżoną opinię utrzymał w mocy i z powyższym rozstrzygnięciem skarżący został zapoznany w dniu [...] stycznia 2009 r. Dowódca [...] wystąpił w dniu [...] stycznia 2009 r. do Dyrektora Departamentu Kadr MON z wnioskiem o zwolnienie K. J. z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Rozkazem personalnym nr [...] Dyrektor Departamentu Kadr MON z dnia [...] czerwca 2009 r. zwolnił K. J. z dniem [...] sierpnia 2009 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Od wymienionego rozkazu personalnego K. J. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż powyższy rozkaz wydano w oparciu o krzywdzącą opinię służbową, gdyż przy opiniowaniu nie uwzględniono faktu, że choroba i leczenie uniemożliwiły mu wykonywanie obowiązków służbowych.
Minister Obrony Narodowej, uzasadniając zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej, wskazał, że zgodnie z art. 112 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 z późn. zm.), żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej w związku z otrzymaniem dostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej. Podkreślił, że trwający w Siłach Zbrojnych proces restrukturyzacji jednostek wojskowych wymaga, aby zawodową służbę wojskową pełnili żołnierze wykazujący poważny i zaangażowany stosunek do wykonywania zadań służbowych, posiadający odpowiednie kwalifikacje, traktujący zawodową służbę wojskową jako swoje powołanie. Wyjaśnił, że planowana profesjonalizacja Sił Zbrojnych wymagać będzie podniesienia poziomu jakościowego armii, a zatem w służbie wojskowej pozostawać winni żołnierze najlepiej przygotowani do realizacji zadań służbowych.
Nadto wskazał, iż z opinii służbowej oraz dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżący w okresie od października 2007 r. do stycznia 2009 r. przebywał na długotrwałych zwolnieniach lekarskich (łącznie 343 dni) oraz, że czynnik ten wpływał negatywnie na wykonywanie przez zainteresowanego obowiązków służbowych. Natomiast orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], został uznany za zdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria "Z").
Jednocześnie organ podniósł, iż należało zmienić datę zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej, gdyż decyzja zwalniająca powinna posiadać przymiot ostateczności, zatem data ta powinna przypadać po doręczeniu żołnierzowi decyzji organu drugiej instancji.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W obszernej skardze oraz piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2010 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr MON z dnia [...] czerwca 2009 r., ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej, poprzez przekroczenie przez organ ram uprawnień wynikających z prawa do uznania administracyjnego, spowodowane bezkrytycznym i wadliwym ustaleniem stanu faktycznego, pomimo braku istnienia przesłanek do jego zastosowania i w konsekwencji błędnym zastosowaniem tego prawa, poprzez wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść odwołującego, pomimo tego, iż z okoliczności sprawy wynikał odmienny stan rzeczy.
Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.), tj.:
- 1. rażące naruszenie art. 6 w zw. z art. 7-9 i 10 § 1 k.p.a., polegające na przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sposób godzący w zaufanie obywateli do organów państwa, zaniedbanie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, zaniechanie czuwania nad tym, aby nie poniósł on szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielania mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jak również rażące zaniedbanie organów administracji publicznej prowadzących postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, polegające na obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,
- 2. rażące naruszenie art. 10 § 1 i art. 61 § 1 w zw. z art. 61 § 4 k.p.a., poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego – przed formalnym zawiadomieniem strony o decyzji w sprawie wniesionego odwołania od opinii służbowej za okres od [...] listopada 2006 r. do [...] grudnia 2008 r., a tym samym naruszenie przepisów o postępowaniu odwoławczym,
- 3. rażące naruszenie art. 89 § 2 w zw. z art. 90 § 2 1-2) k.p.a., poprzez zaniechanie przez Dowódcę Jednostki Wojskowej [...], jak również inne organy administracji publicznej, rozpatrujące przedmiotową sprawę przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, wezwania odwołującego i osoby opiniujące do złożenia przed rozprawą wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów i do stawienia się na rozprawę osobiście, a tym samym naruszenie art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego,
- 4. rażące naruszenie art. 79 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., a tym samym w konsekwencji naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez zaniechanie zawiadomienia skarżącego o terminie przeprowadzania dowodów z dokumentów i zeznań świadków przynajmniej na siedem dni przed planowanym terminem, a tym samym wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy i okoliczności faktyczne, co do których strona nie miała możności wypowiedzenia się,
- 5. naruszenie przez organy obu instancji dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 i 11 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ I instancji ujęcia w swojej decyzji uzasadnienia faktycznego ze szczególnym zwróceniem uwagi na wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również lakoniczne uzasadnienie prawne, tożsamy zarzut znajduje swoje uzasadnienie w ostatecznej w toku postępowania administracyjnego decyzji, w której to organ również zaniechał wskazania z jakich powodów odmówił wiarygodności argumentom, które powoływała strona na swoją obronę, przez co doszło do rażącego naruszenia zasady przekonywania i obowiązku organu do ustosunkowania się, co do zarzutów odwołującego,
- 6. oczywiste naruszenie przez Dowódcę Jednostki Wojskowej [...] dyspozycji art. 106 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6 i 10 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie pisemnego zawiadomienia strony o zwróceniu się do Dowódcy Wojsk Lądowych o zajęciu stanowiska (opinii) w sprawie zasadności zwolnienia żołnierza zawodowego z zawodowej służby wojskowej,
- 7. oczywiste naruszenie przez Dowódcę Wojsk Lądowych dyspozycji art. 106 § 5 k.p.a. w zw. z art. 123 § 1, art. 6 i art. 10 § 1 k.p.a., poprzez zajęcie stanowiska w sposób sprzeczny z ustawą – Kodeks postępowania administracyjnego, a przez to również pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, na każdym jego etapie oraz pozbawieniu strony prawa do wniesienia zażalenia na stosowne postanowienie organu.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 z późn. zm.), żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Stosownie natomiast do § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 z późn. zm.), w przypadku otrzymania przez żołnierza ogólnej oceny dostatecznej w opinii służbowej, dowódca jednostki występuje z wnioskiem do organu zwalniającego, za pośrednictwem organu uprawnionego do wyznaczania na stanowisko służbowe, o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej lub pozostawienie go w dalszej służbie, określając w opinii służbowej tego żołnierza stanowisko służbowe w podległej jednostce wojskowej, na które żołnierz ten mógłby zostać wyznaczony. Do wniosku dołącza się ostateczną opinię służbową. Przepisy § 14 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Wskazać przede wszystkim należy, że decyzja podejmowana na podstawie wyżej cytowanego art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak, że może być dowolna. Organ administracji ma bowiem obowiązek w sposób szczególny dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz załatwić sprawę, mając na względzie interes społeczny strony i słuszny interes obywateli.
Jednocześnie sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i nie obejmuje ich celowości. Sąd bada natomiast prawidłowość przeprowadzonego przez organ postępowania, w tym wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz właściwe przeprowadzenie postępowania administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja spełnia wyżej wskazane warunki. Bezsporne jest, że skarżący otrzymał dostateczną ogólną ocenę służbową oraz że organ wskazał i wyjaśnił powody, powołując się na potrzebę podniesienia jakości restrukturyzowanej i ograniczanej ilościowo armii, które przemawiały za zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
Nie ma racji skarżący, zarzucając organowi uchybienia w trakcie procesu wystawiania mu opinii. Podkreślenia wymaga fakt, że będąca podstawą decyzji o zwolnieniu opinia służbowa została sporządzona zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 94, poz. 601). Należy wskazać, że stosownie do postanowień § 8 ust. 5 pkt 1 cyt. rozporządzenia, wyższy przełożony w przypadku utrzymania w mocy opinii służbowej, dokonuje na jej oryginale jedynie adnotacji o sposobie rozpatrzenia odwołania, potwierdzając ten fakt podpisem w dziale V arkusza oraz informuje opiniowanego o sposobie rozpatrzenia odwołania (§ 8 ust. 6).
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, wskazać należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Bez znaczenia bowiem dla przyjętego rozstrzygnięcia jest data wystąpienia przez Dowódcę [...] z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, gdyż decyzja w tym przedmiocie została wydana już po zakończeniu procesu opiniowania. Natomiast badanie zasadności wystawionej żołnierzowi zawodowemu ogólnej oceny w opinii służbowej, jak również postępowania prowadzonego w związku z tą opinią pozostaje poza zakresem postępowania w niniejszej sprawie.
Natomiast można podzielić stanowisko skarżącego, iż organy nie zapewniły mu możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału bądź zgłoszenia wniosków dowodowych. Jednak, w ocenie Sądu, nie można uznać, że te uchybienia procesowe miały jakikolwiek wpływ na prawidłowe co do zasady decyzje. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie przedstawił bowiem żadnych istotnych okoliczności faktycznych bądź prawnych, które mogłyby zmienić podjęte decyzje. Takich okoliczności nie przedstawił też w postępowaniu sądowym.
Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji nie mogły mieć wpływu podnoszone przez skarżącego zarzuty, że wcześniej był pozytywnie oceniany i nagradzany. Podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowiła aktualna opinia (z oceną dostateczną), a zatem wcześniejsze oceny nie miały znaczenia w sprawie.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.