Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. odmawiającą S.G. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż skarżący w dacie wydawania decyzji miał 46 lat i jest całkowicie niezdolny do pracy, legitymuje się stażem ubezpieczeniowym ponad 22 lata, z czego na ostatnie dziesięciolecie przed datą powstania niezdolności do pracy przypada 6 lat i 9 miesięcy, jednakże w ocenie posiada środki na utrzymanie z tytułu prowadzonej przez jego małżonkę działalności gospodarczej.
Decyzję tę S.G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wyrokiem z dnia 16 czerwca 2005 r. powyższa decyzja została uchylona. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sposób nieprawidłowy dokonał oceny przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania, zawartej w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W szczególności organ nie wyjaśnił podnoszonych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczących comiesięcznych wydatków ponoszonych przez skarżącego na opłatę świadczeń, leczenie, wykupienie niezbędnych lekarstw.
Tym samym organ naruszył zasady dochodzenia prawdy materialnej - art. 7 Kpa, a także uchybił obowiązkowi rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Uchybienia te spowodowały w konsekwencji wady w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 Kpa).
Ponownie rozpatrując sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uzupełnił materiał dowodowy jedynie o aktualne orzeczenie lekarza orzecznika z [...] października 2005 r., które jednakże nie wniosło niczego nowego do sprawy. W dniu [...] grudnia 2005 r. organ wydał decyzję utrzymującą w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, powołując się na przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, iż całkowita niezdolność do pracy powstała u skarżącego po upływie 3 lat i 29 dni od ostatniego ubezpieczenia i brak w niniejszej sprawie okoliczności usprawiedliwiającej istnienie powyższej przerwy w ubezpieczeniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.G. wskazał, że dochody jego małżonki, uzyskiwane z działalności gospodarczej uległy istotnemu zmniejszeniu, zaś wydatki pozostały na poprzednim poziomie. Podkreślił swój długi staż pracy (ubezpieczenia).
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, natomiast na rozprawie, pełnomocnik organu pozostawił skargę do uznania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania.
Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest zasadna.
Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżoną decyzję, wskazał wytyczne dotyczące kierunku postępowania i uzupełnienia materiału dowodowego. Podkreślić tu należy, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu Sądu, wiążą w danej sprawie organ. Tymczasem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponownie rozpatrując sprawę, w żaden sposób wytycznych tych nie zrealizował. Natomiast swoje rozstrzygnięcie oparł na okoliczności braku usprawiedliwienia ponad 3 - letniej przerwy w ubezpieczeniu społecznym skarżącego, poprzedzającej całkowitą niezdolność do pracy.
W skardze S.G. wskazuje, że poprzednio (2004 r.) jego małżonka uzyskiwała średnie miesięczne dochody z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. - obecnie dochody te zmalały do kwoty około [...] zł. Zważywszy, iż od czasu wydania w niniejszej sprawie pierwszej decyzji upłynął ponad rok, obowiązkiem organu było dokładne zbadanie sytuacji materialnej w rodzinie skarżącego, obowiązek ten wypływał nadto z treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2005 r.
Organ, abstrahuje od potrzeby dokonywania powyższych ustaleń i bez wytłumaczenia przyczyny takiego postępowania, wskazuje na inną przyczynę uzasadniającą jego zdaniem, odmowę przyznania świadczenia. Przy czym, co należy tu wyraźnie podkreślić, nie jest to nowa okoliczność w niniejszej sprawie, ale znana już od co najmniej daty wydania pierwszej decyzji. W ocenie Sądu takie działanie organu narusza prawo w stopniu uzasadniającym ponowne uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponownie naruszono tu przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz w konsekwencji art. 107 § 3 Kpa oraz naruszono art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponownie rozpatrując sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinien po pierwsze dokonać ustaleń w kierunku zakreślonym w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2005 r., w oparciu o aktualne ustalenia. W tym celu organ powinien wezwać skarżącego do przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń co do kosztów leczenia i dochodów całej trzyosobowej rodziny (poza skarżącym i jego żoną jest jeszcze ich córka). Należy także zobowiązać skarżącego do ewentualnego przedstawienia przyczyn, dla których zaprzestał on opłacania składek ubezpieczeniowych na ponad 3 lata przed datą powstania niezdolności do pracy. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy rozważyć, czy dochody rodziny uzasadniają brak istnienia po stronie skarżącego niezbędnych środków utrzymania w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz czy około 3 - letnia przerwa w ubezpieczeniu może być tu usprawiedliwiona wiekiem skarżącego w porównaniu z jego stażem pracy i długością okresu ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu, czy też zachodzą tu inne dodatkowe okoliczności przerwę tę tłumaczące.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 ppkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z treścią art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.