Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2005 r. T. K. złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.).
Po podjęciu czynności zmierzających do rozpoznania powyższego wniosku, postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że T. K. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] dotyczącej przyznania świadczenia w trybie zwykłym i w związku z tym do czasu zakończenia sądowego postępowania odwoławczego i uprawomocnienia się wyroku, kwestia przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie może zostać rozstrzygnięta.
W dniu [...] listopada 2005 r. T. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o uchylenie postanowienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [...] oddalił odwołanie i utrzymał w mocy decyzję odmawiającą mu prawa do świadczenia w trybie zwykłym. W tej sytuacji, jego zdaniem, nie istnieją przesłanki do zawieszenia postępowania. Dodatkowo podniósł, że okoliczność rozpatrywania odwołania od decyzji odmawiającej przyznania świadczenia w trybie zwykłym nie może stanowić zagadnienia wstępnego dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał postanowienie z dnia [...] października 2005 r. w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w związku ze złożeniem przez T. K. apelacji od wyroku Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] września 2005 r., wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku nie może być rozpatrzony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. K. wniósł o uchylenie postanowienia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2005 r. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż ustalenie prawa do świadczenia w trybie zwykłym nie stanowi zagadnienia wstępnego, które uzasadniałoby zawieszenie postępowania w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Jednocześnie T. K. wniósł o rozpatrzenie jego skargi w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że okoliczność prawomocnego ustalenia istnienia bądź braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym ma wpływ na postępowanie w sprawie o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku i stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe, gdy wnioskodawca nie spełnia warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Do czasu wydania prawomocnego wyroku przez Sąd Apelacyjny [...] nie rozstrzygnięte jest, czy T. K. takie warunki spełnia. Pełnomocnik organu oświadczył również, że nie sprzeciwia się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma okoliczność, czy ustalenie istnienia prawa do świadczenia w trybie zwykłym stanowi zagadnienie wstępne, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, w postępowaniu prowadzonym przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na skutek wniosku o przyznanie świadczenia, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. świadczenia w drodze wyjątku.
Zgodnie z tym przepisem przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki:
- - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- - nie spełnia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności,
- - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
- - nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje więc wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Brak choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.
Biorąc pod uwagę treść art.. 83 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych należy stwierdzić, że ustalenie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu prowadzonym w sprawie świadczenia w drodze wyjątku. Z zagadnieniem takim mamy bowiem doczynienia wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 1992 r., III SA 1041/92).
Niewątpliwie do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym [...] w wyniku apelacji wniesionej przez T. K., kwestia posiadania przez skarżącego uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym nie jest ostatecznie rozstrzygnięta. W takiej sytuacji, organ nie mógł ocenić, czy skarżący spełnia jedną przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, tj. przesłankę niespełniania warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty.
Postępowanie prowadzone przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na skutek wniosku T. K. o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku należało więc zawiesić.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji