Uzasadnienie
W. D. wnioskiem z dnia [...] maja 2004 r. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o przyznanie emerytury lub renty w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu wniosku podał, iż decyzją Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny w G. z dnia [...] grudnia 2003 r. odmówiono mu przyznania prawa do emerytury rolniczej, zaś odwołanie od tej decyzji Sąd Okręgowy w T. oddalił. Wcześniej zaś wymieniona KRUS decyzją z dnia [...] października 2001 r. stwierdziła, że nie przysługuje mu prawo do wcześniejszej emerytury. Wnioskodawca wskazał, iż przez 36 lat opłacał składkę emerytalno-rentową, zaś po śmierci rodziców oraz siostry pozostał bez środków do życia.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., wydaną na podstawie art. 55 ustawy z dnia 10 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.), odmówił W. D. przyznania emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.
W uzasadnieniu podano, iż w sprawie nie występują szczególne okoliczności, które uniemożliwiają podjęcie pracy i uzyskiwanie z tego tytułu dochodu pozwalającego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Jednocześnie wskazano, że w dniu [...] lutego 2006 r. zainteresowany ukończy 65 lat i będzie mógł uzyskać prawo do emerytury rolniczej.
W wyniku odwołania W. D. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, wskazując w uzasadnieniu, że przedstawione argumenty nie wnoszą do sprawy nic nowego i nie dają podstaw do zmiany decyzji z dnia [...] lipca 2004 r.
W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. D. domagał się ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie w drodze wyjątku emerytury lub renty rodzinnej, choćby w minimalnym wymiarze z uwagi na brak środków na utrzymanie zarzucając zaskarżonej decyzji, iż nie znajduje ona potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i to w dacie jej wydania.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 55 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.) stanowi, że Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rodzinną z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Z przepisu art. 55 powołanej ustawy wynikają zatem trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego Prezesa KRUS: 1) niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 2) zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia.
W sprawie jest bezsporne, że orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy z dnia [...] listopada 2003 r. skarżący został uznany za stale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. Nie posiada też niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać z uwagi na stan zdrowia. Istota sporu sprowadza się zatem do kwestii, czy skarżący nie wypracował prawa do "normalnego" ustawowego świadczenia ubezpieczeniowego na skutek szczególnych okoliczności. Ta ostatnia kwestia nie została jednak w zaskarżonej decyzji należycie rozważona. Organ stwierdził jedynie w uzasadnieniu, że w sprawie nie występują szczególne okoliczności, które uniemożliwiają podjęcie pracy i uzyskiwanie z tego tytułu dochodu pozwalającego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Otóż, stwierdzenie takie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym - orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy uznającym skarżącego za stale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym.
Natomiast w decyzji podjętej po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ stwierdził, że przedstawione argumenty nie wnoszą nic nowego do sprawy i nie dają podstaw do zmiany decyzji z dnia [...] lipca 2004 r.
Tego rodzaju argumentacja nie pozwala na przeprowadzenie kontroli prawidłowości podjętego w sprawie orzeczenia.
Decyzja administracyjna powinna wskazywać ustalony przez organ stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania przyjętej kwalifikacji prawnej i wskazywać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają normom prawnym zastosowanym w sprawie zgodnie z art. 107 § 1 kpa.
Decyzja wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 107 § 1 kpa. Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że organ ma obowiązek rozpoznać wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Decyzja wydana w tym trybie powinna odzwierciedlać proces subsumpcji prawa w postępowaniu odwoławczym. Ocenie Sądu nie podlega sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem, którego w istocie ani zaskarżona decyzja, ani ją poprzedzająca nie zawierają.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien ustosunkować się do wniosku, który został określony szeroko poprzez żądnie przyznania w drodze wyjątku prawa do emerytury lub renty oraz przeanalizować zebrany materiał zgodnie ze wskazanymi wyżej wymogami procedury administracyjnej.
Wobec oczywistego faktu niezdolności do wykonywania przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym (orzeczenie lekarza rzeczoznawcy) oraz brakiem środków utrzymania (niekwestionowanym przez organ), Prezes KRUS zobowiązany jest rozważyć, czy niemożność uzyskania świadczenia w trybie zwykłym jest spowodowana szczególnymi okolicznościami.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł ja w wyroku.