Uzasadnienie
Pismem z 22 września 2015 r. A. B. – przedstawiciel ustawowy małoletniego S. B. złożyła do Prezydenta Miasta [...] wniosek w sprawie zwrotu kosztów transportu ucznia niepełnosprawnego do szkoły w roku szkolnym 2013/2104.
Pismem z [...]września 2015 r. Dyrektor Oświaty Miejskiej w [...] poinformował wnioskodawczynię, że zwrot kosztów nie przysługuje. Od ww. pisma P. B. – przedstawiciel ustawowy małoletniego S. B. (zwany dalej przedstawicielem ustawowym) wniósł odwołanie.
W odpowiedzi na odwołanie pismem z dnia [...] października 2015 r. Prezydent Miasta [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z [...] września 2015 r. 17 listopada 2015 r. P. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na, jak określił, decyzję z [...] października 2015 r. wnosząc o jej zmianę przez zatwierdzenie wniosku o zwrot kosztów dowozu ucznia, zasądzenie wypłaty należnych kosztów związanych z dowozem ucznia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed organami administracji oraz Sądem.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że P. B. nie wezwał organu do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. Organ uznał, że czynność objęta skargą należy do czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., stąd też skargę należy poprzedzić wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2 tej ustawy) w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wbrew twierdzeniom Prezydenta Miasta [...] pismo z [...] października 2015 r. nie stanowi czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., nie stawowi również decyzji administracyjnej, jak tytułuje ww. pismo przedstawiciel ustawowy.
Wyjaśnić należy, że formę działania administracji publicznej regulują przepisy prawa materialnego. W sprawie będącej przedmiotem skargi do sądu administracyjnego przedmiotowa regulacja została zawarta w art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Według obowiązującego w dniu wydania pisma z [...] października 2015 r. brzmienia art. 17 ust. 3a pkt 3: "Obowiązkiem gminy jest: zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2 oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice". Podkreślić należy, że zmiana regulacji, przez wprowadzenie formy umowy została dokonana ustawą z dnia 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 115, poz. 791).
Według wprowadzonego nowego rozwiązania art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy o systemie oświaty stanowił: "Obowiązkiem gminy jest: zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2 oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta i rodzicami, opiekunami lub opiekunami prawnymi ucznia, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice, opiekunowie lub opiekunowie prawni". Natomiast według art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty w brzmieniu przed zmianą z 2007 r. "Obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, gimnazjum lub ośrodka umożliwiającego realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym ze sprzężonymi niepełnosprawnościami albo zwrotu kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice".
Przed zmianą przyjętego rozwiązania prawnego art. 17 ust. 3a nie określał formy prawnej działania organu administracji publicznej, regulując jedynie prawo do zwrotu kosztów przejazdu. Dawało to podstawę do wykładni, że jest to uprawnienie, które przysługuje z mocy prawa, a zatem jest podstawą do zakwalifikowania do czynności, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
W obowiązującym stanie prawnym przyjęcie formy umowy wyłącza wyprowadzenie formy decyzji administracyjnej. Nie ma również podstaw do kwalifikacji do aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Według art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., sąd administracyjny jest właściwy do orzekania w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zwrot kosztów przejazdu odbywa się na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami.
Przyjęcie, że zasady określone są w umowie wyłącza kwalifikację, że to uprawnienie wynika z mocy prawa. Natomiast umowa winna regulować wzajemne prawa i obowiązki obu stron, a w szczególności kwestię zwrotu kosztów za dowóz dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowej. Kwestia zaś warunków umowy, negocjowania jej treści pozostaje w gestii stron umowy, a wynikłe na tym tle spory podlegają kompetencji sądów cywilnych. Sprawa taka niewątpliwie zatem należy do kategorii spraw cywilnych, których rozpatrywaniem zajmują się sądy powszechne, a nie sądy administracyjne.
W tym stanie rzeczy uznać należało, że niniejsza sprawa nie mieści się w granicach kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej treścią art. 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji