Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji [...] wszczął przeciwko [...] G. P. postępowanie dyscyplinarne, zarzucając mu naruszenie dyscypliny służbowej, polegające na samowolnym opuszczeniu trasy wyznaczonego patrolu, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) w związku z § 16 ust. 1 pkt 3 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2007 r. nr 609 w sprawie sposobu pełnienia służby na drogach przez policjantów (Dz. Urz. KGP Nr 13, poz. 100).
Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji [...] zmienił postawiony [...] G. P. zarzut na popełnienie czynów:
- 1) z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z § 32 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2007 r. nr 609 w sprawie sposobu pełnienia służby na drogach przez policjantów w związku z § 4 ust. 4 pkt 1 Wytycznych Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. nr 2 w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych (Dz. Urz. KGP Nr 13, poz. 104);
- 2) z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z § 15 ust. 1 pkt 6 i § 32 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2007 r. nr 609 w sprawie sposobu pełnienia służby na drogach przez policjantów w związku z § 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 lit. "f" oraz ust. 4 pkt 1 Wytycznych Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. nr 2 w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych.
Orzeczeniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji [...], działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, po dokonaniu analizy i oceny całokształtu okoliczności oraz materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko [...] G. P. – [...] – obwinionemu o to, że:
- 1) w dniu [...] 2011 r., będąc wyznaczonym do pełnienia służby w godz. [...] – [...], wraz ze [...] T. T., naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że podejmując interwencję własną o godz. [...], nie udokumentował w notatniku służbowym godziny zakończenia kontroli drogowej na ul. [...] w L., na trasie dojazdowej do wyznaczonego, podczas odprawy, rejonu służbowego [...], tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z § 32 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2007 r. nr 609 w sprawie sposobu pełnienia służby na drogach przez policjantów w związku z § 4 ust. 4 pkt 1 Wytycznych Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. nr 2 w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych;
- 2) w dniu [...] 2011 r., w okolicznościach jak w punkcie 1, będąc na [...] km autostrady [...] w restauracji "[...]", naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że będąc dowódcą patrolu, jeszcze przed objęciem wyznaczonego na odprawie rejonu służbowego [...] nie powiadomił koordynatora o zjeździe z trasy dojazdowej na węźle [...] na przerwę w służbie, co najmniej od godz. [...] do godz. [...] i nie udokumentował tego faktu w notatniku służbowym, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z § 15 ust. 1 pkt 6 i § 32 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2007 r. nr 609 w sprawie sposobu pełnienia służby na drogach przez policjantów w związku z § 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 lit. "f" oraz ust. 4 pkt 1 Wytycznych Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. nr 2 w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych, uznał policjanta winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną nagany. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgromadzony w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy nie budzi wątpliwości i jest wystarczający do ustalenia odpowiedzialności obwinionego we wskazanym zakresie.
W skierowanym do Komendanta Głównego Policji odwołaniu od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego G. P. przedstawił swoją wersję okoliczności oraz zarzucił organowi I instancji błędy formalne i merytoryczne w przeprowadzonym postępowaniu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego.
Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Komendant Główny Policji, stosując art. 135n ust. 4 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. Odniósł się do stawianych przez obwinionego zarzutów, jednak nie zgodził się z ich treścią i wskazał, że popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez G. P. nie budzi wątpliwości, zaś wymierzona kara jest adekwatna do popełnionego czynu. Podkreślił, iż obwiniony, z racji posiadanego doświadczenia i przeszkolenia nabytego podczas służby w Policji, był świadomy obowiązków, jakie na nim ciążyły.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. P., podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu, wyraził krytyczną ocenę stanowiska Komendanta Głównego Policji i zarzucił mu naruszenie: art. 135g ust. 1 w związku z art. 135j ust. 1 ustawy o Policji, poprzez wydanie zaskarżonego orzeczenia bez wszechstronnego zbadania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z § 15 ust. 1 pkt 6 i § 32 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 25 czerwca 2007 r. nr 609 w sprawie sposobu pełnienia służby na drogach przez policjantów w związku z § 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 lit. "f" oraz ust. 4 pkt 1 Wytycznych Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. nr 2 w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych, poprzez ich błędną wykładnię i bezzasadne zastosowanie; art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w związku z art. 170 i art. 171 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.), poprzez nieodniesienie się do wniosku dowodowego z dnia [...] maja 2011 r.; art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, poprzez nieodstąpienie od ukarania, mimo że stopień winy ukaranego i rodzaj naruszeń jest mniej niż znikomy, a konsekwencje ukarania, nawet najniższą karą, surowe, bowiem w tej sytuacji obligatoryjne jest obniżenie wynagrodzenia ukaranego funkcjonariusza, tj. obniżenie dodatku funkcyjnego w granicach od 20 do 50% otrzymywanej stawki. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według przepisanych norm.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, prezentując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (ust. 2).
Stawiane G. P. zarzuty naruszenia dyscypliny służbowej zostały zakwalifikowane według treści art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, który stanowi, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa. Dla zastosowania odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza Policji w oparciu o powyższy przepis znaczenie ma przede wszystkim to, na czym w istocie polegało niedopełnienie obowiązków służbowych, względnie, w jaki sposób funkcjonariusz przekroczył swoje uprawnienia wynikające z przepisów prawa, a także waga przewinień.
Obowiązujące przepisy nie regulują kwestii dotyczących częstotliwości dokonywania wpisów w notatniku służbowym przez policjanta pełniącego służbę, niemniej jednak specyfika pełnionej służby wymaga, aby dokumentacja ta była prowadzona w sposób rzetelny i umożliwiający późniejsze odtworzenie chronologiczne zdarzeń następujących w jej trakcie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż policjant pełniący służbę patrolową zobowiązany jest m.in. systematycznie kontrolować wszystkie miejsca zagrożone znajdujące się na trasie patrolu lub w rejonie pełnienia służby i kontrolę tę dokumentować w notatniku służbowym. Zobowiązany jest także do stałego i nieprzerwanego wykonywania czynności służbowych, polegających na wspomnianej kontroli i monitorowaniu miejsc objętych rejonem patrolowym. Zarówno opuszczenie bez zgody rejonu patrolowego, jak też niedokonywanie odpowiednich wpisów w notatniku służbowym należy uznać niewątpliwie za naruszenie dyscypliny służbowej.
Materiał dowodowy, jaki zgromadzono w postępowaniu dyscyplinarnym w tym względzie, nie budzi zastrzeżeń Sądu. Jednakże, analizując stawiane skarżącemu zarzuty, zwłaszcza w aspekcie złożonych przez niego wyjaśnień, Sąd zwraca uwagę, że korzystanie ze środków karnych w postępowaniu dyscyplinarnym powinno stanowić ostateczny instrument dyscyplinowania funkcjonariusza, w szczególności, gdy waga przewinień nie pozwala na odstąpienie od zastosowania odpowiedzialności dyscyplinarnej. Natomiast w przypadkach mniejszej wagi, a za takie należy uznać przewinienia skarżącego, organ dyscyplinarny winien rozważyć, czy stwierdzone przewinienia wymagają dyscyplinarnego sankcjonowania. W uzasadnieniach orzeczeń organów Policji obu instancji zabrakło argumentów, które wskazywałyby, że kara nagany, wymierzona skarżącemu, jest tym środkiem, który musi być zastosowany dla osiągnięcia celu w postaci zdyscyplinowania policjanta. Ma to tym większe znaczenie, jeśli zważy się, że skarżący nie był dotąd karany dyscyplinarnie, a dotychczasowy przebieg jego służby może być uznany za nienaganny.
W myśl art. 132 ust. 4b ustawy o Policji, w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, przełożony dyscyplinarny może odstąpić od wszczęcia postępowania i przeprowadzić ze sprawcą przewinienia dyscyplinarnego udokumentowaną w formie notatki rozmowę dyscyplinującą. Notatkę, o której mowa w ust. 4b, włącza się do akt osobowych na okres roku (ust. 4c). Zdaniem Sądu, przepis ten mógł być w sprawie zastosowany. Trzeba bowiem podkreślić, że kara dyscyplinarna rodzi określone konsekwencje w sferze uprawnień funkcjonariusza i – choćby była najlżejszą z kar dyscyplinarnych – nie pozostaje bez wpływu na dalszy przebieg służby. Toteż organy Policji winny w tego rodzaju sprawach z rozwagą podchodzić do oceny zaistniałych zdarzeń, ważąc zarówno interes służby, jak i interes funkcjonariusza, nie tracąc przy tym z pola widzenia celowości nakładania kary dyscyplinarnej i jej skutków w sferze stosunku służbowego policjanta.
Przewinienia dyscyplinarne, mające charakter incydentalny, obiektywnie niezamierzone, które nie wynikają ze złej woli funkcjonariusza, jak w niniejszej sprawie, mogą być kwalifikowane jako przypadki mniejszej wagi i tak też organy Policji winny je w sytuacji skarżącego potraktować.
Przedstawione w rozważaniach powody zadecydowały o konieczności uchylenia obu wydanych w sprawie orzeczeń, wszak dokonana kwalifikacja przewinień i wymierzona kara nagany w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie znajdują uzasadnienia. Dlatego też, rozpoznając sprawę skarżącego, organy Policji winny uwzględnić wskazania poczynione przez Sąd.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia w całości.
Pomimo uwzględnienia skargi i wniosku strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania, Sąd nie miał podstaw do ich zasądzenia, gdyż te nie wystąpiły, bowiem sprawa niniejsza korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. "d" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), jak również skarżący w trakcie postępowania sądowego nie korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.