Uzasadnienie
W toku postępowania sądowego P. K. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje sam w gospodarstwie domowym i utrzymuje się z wynagrodzenia w wysokości [...] zł brutto (od dnia 1 czerwca 2015 r.,). Skarżący ujawnił, że posiada majątek w postaci nieruchomości [...] o powierzchni [...] ha i innych nieruchomości o powierzchni [...] ha. Posiada również zgromadzone oszczędności w kwocie [...] zł i środki w kwocie [...] zł ulokowane w funduszu [...]. Wyjaśnił, że co miesiąc uiszcza na rzecz syna alimenty w wysokości [...] zł, dodał, że posiada zadłużenie wobec Skarbu Państwa w wysokości [...] zł z tytułu zapłaty za zakupioną nieruchomość. Oświadczył, że nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Uzasadniając wniosek wskazał, że wszystkie dotychczas zgromadzone środki materialne są mu niezbędne na spłatę wymaganych zobowiązań i zakup lub budowę domu.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub częściowym – wówczas obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Stwierdzić należy, że przedstawiona przez P. K. sytuacja majątkowa w żaden sposób nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego przez niego wniosku.
Zauważyć należy, że przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ustawodawca nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny. Strona domagając się uwzględnienia takiego wniosku w całości musi wykazać, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, która w znaczący sposób odbiega od przeciętnej. Nie bez powodu w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy posłużono się zwrotem "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania". Tylko te osoby, które wykażą, iż ich sytuacja materialna jest wyjątkowo ciężka mogą oczekiwać, że zostaną zwolnione z kosztów sądowych. Tego rodzaju sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż wnioskodawca dysponuje znacznym kwotami (nie tylko dochodem, ale również zgormadzonymi oszczędnościami i lokatami), z których bez jakichkolwiek wątpliwości jest w stanie uiścić zarówno koszty sądowe jak i wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru.
Odnosząc się do stwierdzenia, iż wykazane środki są mu niezbędne na budowę domu lub zakup należy zaznaczyć, że skoro strona inicjuje postępowanie sądowe musi liczyć się z koniecznością partycypowania w kosztach procesu, i zabezpieczyć na ten cel odpowiednie środki. W niniejszej sprawie to ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych jest o tyle aktualne, że budowa domu lub jego zakup nie są podstawową potrzebą bytową skarżącego.
Okoliczności te przesądziły o odmowie przyznania prawa pomocy na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.