Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2003 r. uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku panu A. S. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zebrany przez organ materiał dowodowy nie wskazuje na przyczyny nie podjęcia przez skarżącego pracy po dniu [...] lutego 1999 r. do dnia wypadku, w wyniku którego pan A. S. stał się osobą niezdolną do pracy. Nadto w sprawie nie zostało ustalone, czym zajmował się skarżący przed dniem 5 sierpnia 1998 r. (pierwsze zatrudnienie). W szczególności kiedy ukończył szkołę, jakiego typu, a tym samym, czy miał obiektywną możliwość uzyskania dłuższego okresu ubezpieczenia, gdyby wcześniej zaczął pracować.
Realizując wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził postępowanie, w wyniku którego wydał decyzję w dniu [...] lutego 2004 r. odmawiającą przyznania panu A.i S. świadczenia w drodze wyjątku. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w pierwszej instancji. W uzasadnieniu do ww. decyzji Prezes ZUS wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną, lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS A. S. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Z akt sprawy nie wynika, bowiem iż wystąpiły szczególne okoliczności, na skutek których nie nabył on uprawnień do świadczenia ustawowego. Skarżący ma ostatnio udowodniony okres składkowy na dzień [...] lutego 1999 r. Z zebranych w sprawie dowodów nie wynika, by nie mógł on kontynuować zatrudnienia. Całkowita niezdolność do pracy nastąpiła w dniu [...] października 2001 r., co lekarz orzecznik ZUS stwierdził orzeczeniem z dnia [...] września 2002 r. Fakt uznania za całkowicie niezdolnego do pracy nastąpił dopiero po upływie 2 lat 8 miesięcy i 11 dni od ostatnio udowodnionego okresu składkowego, nie można więc przyjąć, że strona nie nabyła uprawnień na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia.
Ponadto organ stwierdził, że strona nie ukończyła nauki w zespole szkól panadgimnazjalnych, miała więc możliwość wcześniejszego podjęcia zatrudnienia w celu wypracowania odpowiednio długiego okresu zatrudnienia i zapewnienia sobie w przyszłości świadczeń na ubezpieczenie społeczne. Prezes ZUS stwierdził także, że podnoszone przez odwołującego się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, że pracował do czasu wystąpienia całkowitej niezdolności, ale nie był ubezpieczony, a Prezes ZUS nie wyjaśnił tych okoliczności. Podkreślił także, że ma tylko wykształcenie podstawowe i trudno było mu znaleźć pracę.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z zebranych w toku postępowania administracyjnego przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dowodów wynika, że skarżący nie ukończył szkoły, z której został usunięty uchwałą rady pedagogicznej. Nie zdobył więc z własnej winy wykształcenia, które pozwalałoby mu na szybsze znalezienie pracy. Skarżący mógł więc już od końca czerwca 1998 podjąć pracę. Pan A. S. co prawda próbował podejmować pracę, ale jak wynika z akt sprawy najdłuższej przepracował okres 2 miesięcy, a z reguły jego okres zatrudnienia nie przekraczał kilkunastu dni. Łączny okres składkowy i nieskładkowy strony wynosi 4 miesiące i 28 dni, jest bardzo krotki zważywszy, że pan A. S. mógł podjąć zatrudnienie już po usunięciu ze szkoły. Fakt, że strona zarejestrowała się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że nie był on aktywny w poszukiwaniu pracy, nie może mieć znaczenia, a przytoczone przez skarżącego w piśmie z dnia 26 kwietnia 2004 r. okoliczności, które uniemożliwiły podjęcie mu pracy, nie zasługują na uwzględnienie.
Choroby, które przebył, nie mają charakteru obłożnego i wbrew jego twierdzeniom nie wymagają tak długiego okresu rekonwalescencji. Także okoliczność, którą pan A. S. podnosi w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, czyli fakt pracy "na czarno", nie może być uwzględniona. Świadczenie z art. 83 ustawy o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest bowiem związane z okresami ubezpieczenia, a nie samej pracy. Nadto ten zarzut strona podniosła dopiero w skardze. Nie był on znany organowi w okresie prowadzenia postępowania, a więc na czas wydawania decyzji przez Prezesa ZUS nie mógł być uwzględniony. Organ słusznie więc przyjął, iż w sprawie pana A. S. brak jest przesłanek do stwierdzenia, iż zaistniały szczególne okoliczności uniemożliwiające podjecie mu pracy.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.