Uzasadnienie
W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 223 ust. 1, 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) mianował M. H. z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] celnego w korpusie [...] Służby Celnej.
Pismem z dnia 28 grudnia 2010 r. M. H. odwołał się od aktu mianowania, domagając się mianowania na stopień służbowy podkomisarza celnego w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Jednocześnie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji z powodu braku pouczenia o przysługującym prawie i terminie na wniesienie odwołania.
Odwołujący podał, iż w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] grudnia 2008 r. zajmował stanowisko i pełnił funkcję Kierownika Referatu [...]. Zatem przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy o którym mowa w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy. Nadmienił również, iż jego odwołanie ze stanowiska kierownika wiązało się bezpośrednio z reorganizacją Urzędu i połączeniem komórek organizacyjnych. Zdaniem wymienionego ustawodawca nie wymaga, by stanowisko kierownicze zajmowane do końca 2008 r. było zajmowane również w dniu wejścia w życie ustawy.
Skarżący zaznaczył, iż interpretacja organu dotycząca zajmowania stanowiska kierowniczego przed dniem wejścia w życie ustawy powinno trwać do dnia jej wejścia w życie, jest interpretacją rozszerzającą, tworzącą pozaustrojowe kryterium uzyskania mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych.
Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie określenia korpusu.
Organ administracji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej, w terminie do dnia 30 listopada 2009 r., wynikał wprost z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Na podstawie wspomnianego przepisu, w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, kierownik urzędu obowiązany był dokonać mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Organ wskazał, że regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej, na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego, powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Procedura przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowana została w art. 223 ust. 2 – 6 ustawy. Zadaniem organu, było umieszczenie danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska, bądź pełnionych obowiązków.
Badając zasadność żądania M. H. dotyczącą mianowania na stopień [...] celnego w korpusie [...] Służby Celnej, organ uznał, że w jego przypadku przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, nie mógł mieć zastosowania. Odwołujący się w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, czyli w dniu 31 października 2009 r. zajmował stanowisko [...] celnego i posiadał stopień służbowy [...] celnego. Stanowisko [...] celnego nie zostało zaliczone do kategorii stanowisk kierowniczych, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 13 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Mianowanie do korpusu oficerów młodszych, o którym mowa w art. 223 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. dotyczyło wyłącznie funkcjonariuszy zajmujących bądź wyższe stanowiska kierownicze, bądź stanowisko: kierownika zmiany, referatu, oddziału oraz naczelnika wydziału w izbie celnej. Również posiadany przez odwołującego stopień służbowy [...] celnego nie upoważniał do określenia stopnia w korpusie [...] Służby Celnej.
Szef Służby Celnej wskazał, iż nie neguje faktu wykonywania w przeszłości przez odwołującego zadań na stanowisku służbowym związanym z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników. Znajduje to bowiem potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych. Jednakże, przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, uzależnia mianowanie na stopień w korpusie oficerów młodszych od zajmowania, bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy, stanowiska związanego z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników albo pełnienia obowiązków na tym stanowisku. Bezpośrednio przed dniem wejścia w życie ustawy odwołujący zajmował stanowisko eksperta celnego i posiadał stopień dyspozytora celnego, stąd też przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania.
Organ zwrócił również uwagę, iż przepis art. 223 ustawy umiejscowiony został w rozdziale 14 zatytułowanym "Przepisy przejściowe". Oznacza to, że reguluje on wyłącznie takie sytuacje, które mogą pojawić się na tle wprowadzania w życie nowych uregulowań. Zgodnie z § 30 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych. Mianowanie na stopień służbowy na podstawie art. 223 ustawy, miało na celu mianowanie na stopień odpowiadający dotychczasowej pozycji w hierarchii katalogu stopni służbowych, a tylko w ściśle określonych przypadkach, wskazanych w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, stanowiło awans.
M. H. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji aktu mianowania wydanego przez Dyrektora Izby Celnej w [...] w zakresie określenia korpusu i stopnia w Służbie Celnej. Ponadto wniósł o mianowanie z dniem 30 listopada 2009 r. na stopień służbowy w korpusie [...], a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów:
- - art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz "zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych" i jego niezastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy,
- - art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz przepis art. 6 kpa poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretację Szefa Służby Celnej,
- - art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez skarżącego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych i pracowników,
- - art. 138 § 1 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia nie przewidzianego w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu,
- - art. 10 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji bez zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Skarżący podniósł, iż pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane zgodnie z wykładnią językową jako dowolny okres poprzedzający wejście ustawy w życie. Na poparcie swego stanowiska powołał orzeczenie NSA z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04, w którym wykazano, iż brak jest podstaw do innego niż literalne odczytywanie treści zwrotu "przed dniem wejścia w życie ustawy" w sytuacji gdy w tej samej ustawie, ustawodawca posługuje się jednocześnie określeniem "w dniu wejścia w życie ustawy", dla odróżnienia odmiennych stanów faktycznych.
W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Stosownie zaś do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarżącego, ani powołaną podstawą prawną.
Rozpatrywana zgodnie powołanymi zasadami skarga, zasługuje na uwzględnienie choć z innych względów niż w niej wskazane.
Nadmienić należy, iż Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10 wpisanej do zasad prawnych, potwierdził możliwość kontroli przez organ II instancji aktów mianowania funkcjonariuszy celnych, wydanych na podstawie przepisów art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Podczas badania prawidłowości przypisania funkcjonariusza do określonego korpusu Służby Celnej, należy więc stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Odwołanie od decyzji organu I instancji, zgodnie z treścią art. 129 § 2 kpa wnosi się za pośrednictwem tego organu, do organu II instancji w terminie 14 dni, od daty doręczenia stronie, decyzji organu I instancji. Natomiast decyzja organu I instancji, staje się ostateczna jeżeli strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i nie przywrócono jej tego terminu. W niniejszej sprawie, M. H. wniósł odwołanie w dniu 31 grudnia 2010 r., czyli po upływie roku od dnia wydania aktu mianowania. Wymieniony funkcjonariusz do odwołania dołączył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
W opisanym stanie faktycznym, Szef Służby Celnej, winien działając w trybie art. 59 § 2 kpa, najpierw rozpatrzyć wniesiony wraz z odwołaniem, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ obowiązku tego nie wykonał, co stanowi podstawowe uchybienie proceduralne w niniejszej sprawie, skutkujące wadliwością wydanej w trybie odwoławczym decyzji. Szef Służby Celnej przystąpił do rozpatrzenia odwołania i wydał w tym zakresie decyzję, mimo iż bezsporne było wniesienie tego odwołania przez skarżącą z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Rozpatrywanie przez organ II instancji odwołania od aktu mianowania oraz wydanie decyzji w tym przedmiocie było działaniem pozbawionym podstawy prawnej.
Dotknięta taką wadą zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej nie może funkcjonować w obrocie prawnym, bowiem dotyczy materii rozstrzygniętej wcześniej decyzją ostateczną - aktem mianowania Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Powyższe czyni koniecznym stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Nie można się zgodzić ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania, albowiem akt mianowania, nie zawierał pouczenia o odwołaniu. Pogląd organu, że w takim przypadku 14 dniowy termin, na wniesienie odwołania "nie biegnie", a strona może skutecznie dopełnić aktu wniesienia odwołania w każdej chwili, nie jest prawnie uzasadniony, narusza również wprost dyspozycję art. 129 § 2 kpa. Nie istnieje na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego norma, która z brakiem stosownego pouczenia o odwołaniu, łączyłaby ustanie mocy obowiązującej przepisu art. 129 § 2 kpa, który ustanawia 14 dniowy termin do złożenia odwołania. Nie jest nim treść przepisu art. 112 kpa, zgodnie z którym błędne pouczenie co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Między innymi odnoście takich przypadków ustawodawca stworzył możliwość przywrócenia terminu, jeśli został on uchybiony bez winy strony. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w nieograniczonym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 kpa.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.