Uzasadnienie
Decyzją Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia [...] marca 1988 r., utrzymaną następnie w mocy przez decyzję Okręgowej Komisji Lekarskiej B. z dnia [...] kwietnia 1988 r. stwierdzono, że [...] M. J. jest trwale niezdolny do wykonywania zawodowej służby wojskowej z powodu stwierdzonej u niego [...]. Na tej podstawie rozkazem z dnia [...] lipca 1988 r. został on zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony w stan spoczynku.
W dniu 28 października 2003 r. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. wpłynęło podanie M. J. zawierające wniosek o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej jego zdolności do wykonywania zawodowej służby wojskowej. We wniosku tym strona powołała się na nowe okoliczności faktyczne oraz nowe, nieznane jej w toku zakończonego ostatecznie postępowania, dowody świadczące o posiadaniu prawidłowej osobowości zarówno obecnie, jak i w 1988 r. Dowodami tymi są: opinia psychologa z [...] października 2003 r., karta badania lekarskiego i orzeczenie lekarskie również z [...] października 2003 r. Dowody te, wydane w związku ze staraniem M. J. o licencję [...], stwierdziły u niego prawidłową osobowość. Na tej podstawie wnioskodawca, opierając się o stan wiedzy lekarskiej w zakresie psychiatrii, wyprowadził wniosek o błędnym rozpoznaniu jego stanu zdrowia psychicznego w czasie badań lekarskich przeprowadzonych w 1988 r.
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., wydaną na podstawie art. 149 § 3 kpa, odmówiła wznowienia postępowania po stwierdzeniu, że przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie mogą być uznane za nowe dowody w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdyż są to tylko nowe opinie wydane dla innych celów niż prowadzone obecnie postępowanie.
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., wydaną na skutek rozpoznania odwołania M. J. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 207/04 oddalił skargę M. J. Od wymienionego wyroku M. J. wniósł skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 września 2006 r. sygn. akt II OSK 1077/05 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że orzeczenie Sądu I instancji zostało oparte na błędnym ustaleniu, że wniosek o wznowienie został złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 kpa. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżący wniosek ten skierował w dniu 28 października 2003 r. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L., powołując się na uzyskanie w dniu [...] października 2003 r. nowych dowodów. Fakt, iż przedmiotowy wniosek po jego przekazaniu według właściwości wpłynął do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. w dniu 24 listopada 2003 r. nie oznacza, że nie został zachowany termin do jego wniesienia, bowiem stosownie do art. 65 § 2 kpa podanie wniesione nawet do organu niewłaściwego, lecz przed upływem przepisanego terminu, uważa się za wniesione w terminie.
Wobec wyżej powołanego rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie przystąpił do rozpatrzenia skargi na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] listopada 2003 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zdolności skarżącego do pełnienia czynnej służby wojskowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie, brak jest podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) z powodu braku kognicji sądu administracyjnego do jej rozpoznania. Kwestia właściwości została bowiem przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpoznawał skargę kasacyjną w przedmiotowej sprawie pod względem merytorycznym (por. art. 180 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dodatkowo należy wyjaśnić, że sam fakt, iż w dacie wydania orzeczenia przez Okręgową Komisję Lekarską w B. z dnia [...] kwietnia 1988 r. ostateczne orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia poborowego lub żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej nie podlegały kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie oznacza, że w stosunku do postępowania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem wydanym w takiej dacie, wyłączona jest kontrola sądowa, skoro postępowanie o wznowienie postępowania jest nowym postępowaniem, a nie kontynuacją poprzedniego (porównaj też uchwałę Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1984 r. sygn. akt AZP 8/83 – OSNCP z 1985 r. nr 10, poz. 143).
Rozważając zarzuty skargi należy przede wszystkim nawiązać do jednej z zasad postępowania administracyjnego - zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 kpa). W myśl tej zasady decyzje, od których nie służy odwołanie są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Zasada trwałości służy zapewnieniu pewności obrotu prawnego. Obowiązywanie tej zasady wyraża się m.in. w ustanowieniu prawnych wymogów, szczególnego trybu, zasad i terminów w jakich może nastąpić wzruszenie decyzji ostatecznej. Odnosi się to także, jak wyżej wskazano do instytucji wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania stanowi odrębną instytucję procesową uregulowaną w rozdziale 12 kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 -153).
Zgodnie z art. 149 § 3 kpa odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Wydanie takiej decyzji jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa, a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych będzie przykładowo miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, np. w formie zaświadczenia; gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną; gdy strona opiera swoje żądanie na podstawach wyliczonych w art. 156 § 1 kpa.
Natomiast niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych zachodzi, gdy żądanie takie pochodzi od osoby nie będącej stroną albo gdy złoży je strona nie posiadająca zdolności do czynności prawnych - por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 737-738. Z treści art. 149 § 2 kpa wynika bowiem jednoznacznie niemożność wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw do jego wznowienia. Tak więc ustalenie, czy istnieją te podstawy może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowionego. Podkreśla to zresztą jednoznacznie NSA w swoim orzecznictwie: Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa) nie może być negatywny wynik ustaleń, co do przyczyn wznowienia - wyrok z 20 czerwca 1991 r., IV SA 487/91 (ONSA 1991, nr 2, poz. 50).
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji oparły swoje decyzje o odmowie wznowienia postępowania na dokonanej przez siebie ocenie przyczyn wznowienia, przeprowadzonej przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, a więc sprzecznie z § 3 w zw. z § 2 art. 149 kpa.
Powyższe naruszenie prawa procesowego uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji wydanej w pierwszej instancji.
Organ administracyjny zatem winien wznowić postępowanie zakończone decyzją Okręgowej Komisji Lekarskiej B. z dnia [...] kwietnia 1988 r., a następnie po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy wydać decyzję kończącą wznowienie, o której mowa w art. 151 § 1 kpa.
W rozpoznawanej sprawie sąd rozstrzygał sprawę zakończoną decyzją organu odmawiającą wznowienia postępowania wydaną na podstawie art. 149 § 3 kpa. Organ wydający zaskarżoną decyzję nie prowadził postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy na podstawie art. 151 § 1 kpa. Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi (art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych.
Z tych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.