Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] odmówił E. M. przyznania świadczenia w drodze wyjątku wobec niespełnienia przez niego jednej z przesłanek z art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.).
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ww. stwierdził, że spełnia wszystkie przesłanki wymienione w art. 83 ustawy.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą i w jej uzasadnieniu podał m.in., że wnioskowane świadczenie może zostać przyznane, o ile wnioskodawca spełni łącznie następujące warunki:
- 1) jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,
- 3) nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
- 4) nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Wnioskodawca nie spełnił przesłanki określonej w pkt 2.
Lekarz orzecznik ZUS, orzeczeniem z dnia [...] lutego 2004 r. uznał wnioskodawcę za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji od sierpnia 2003 r. okresowo do lutego 2006 r. Wnioskodawca, 43 - letni w chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy, posiadał łącznie 12, 5 roku okresów składkowych oraz 5 lat i 8 miesięcy okresów nieskładkowych. Łączny okres składkowy i nieskładkowy uwzględniony w wysokości 1/3 okresów składkowych wyniósł 16 lat, 6 miesięcy i 20 dni i jest nieadekwatny do wieku. Fakt ten powoduje, że wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie zarzucając, że została wydana z naruszeniem art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez błędne przyjęcie, że świadczenie w drodze wyjątku może zostać przyznane, jeżeli wnioskodawca spełni łącznie wszystkie warunki określone tym przepisem.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podał, że skarżący w 10 - leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy posiadał łączny okres ubezpieczenia w wymiarze niespełna 3 lat i 8 miesięcy. Skarżący, po wyczerpaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych w czerwcu 1998 r., nie podejmował już żadnej działalności objętej ubezpieczeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga rozpoznawana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 z późn. zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego organ jest zobowiązany do bezwzględnego przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z mocy art. 7 tej ustawy zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.
W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie naruszył powyżej określonych reguł procesowych.
Odmawiając wnioskowanego świadczenia, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poparł swoje rozstrzygnięcie wyczerpującymi ustaleniami, poddał szczegółowej analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również ustosunkował się do całokształtu argumentacji skarżącego.
Jednym z warunków niezbędnych do uzyskania świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest niemożność uzyskania przez ubezpieczonego prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia i związanego z nim obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy należało dojść do wniosku, że niespełnienie przez skarżącego warunków wymaganych w ustawie nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym i ta kwestia została przez organ prawidłowo oceniona i udokumentowana. Brak zatem tej przesłanki uniemożliwia przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Na marginesie podnieść należy, że przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru socjalnego, przyznawanego wyłącznie według potrzeb, np. ze względu na trudną sytuację materialną.
Z przytoczonych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), skargę oddalił.