Uzasadnienie
W następstwie wydania postanowienia z dnia 20 stycznia 2016 r., o odrzuceniu skargi skarżący A. Z. przesłał do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Ujawnił, iż posiada majątek w postaci udziału [...] w spółdzielczym lokalu mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość o pow. [...] m2, udziale [...] m2, wierzytelności na kwotę [...] zł płatne przez dłużnika w [...] rocznych ratach po [..] zł. Dochód rodziny stanowią emerytury skarżącego w wysokości [...] zł oraz emerytura jego żony w kwocie [...] zł, co łącznie stanowi kwotę ok. [...] zł. Wnioskodawca ujawnił, że ponosi wydatki na opłaty mieszkaniowe w wysokości prąd [...] zł, gaz – [...] zł, woda, ścieki [...] zł, telefon stacjonarny [..] zł, telewizja [...] zł, inne – [...] zł, ogrzewanie [...] zł, internet, telefon komórkowy [...] zł – łącznie jest to kwota [...] zł, skarżący podał, że posiada zobowiązania kredytowe w wysokości [...] zł, na które składają się kredyty z miesięczną ratą [...] zł, pomoc dla dzieci ok. [...] zł, wydatki na utrzymanie, zakup żywności, leków, środków czystości [...] zł.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Rozpoznając wniosek na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a. może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub w zakresie częściowym – wówczas obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 powołanej ustawy).
Zauważyć należy, że przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ustawodawca nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny. Strona domagając się uwzględnienia takiego wniosku w całości musi wykazać, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, która w znaczący sposób odbiega od przeciętnej. Nie bez powodu w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy posłużono się zwrotem "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania". Tylko te osoby, które wykażą, iż ich sytuacja materialna jest wyjątkowo ciężka mogą oczekiwać, że zostaną zwolnione z kosztów sądowych.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, iż pozostaje w niezwykle trudnej sytuacji majątkowej, z wniosku wynika, że strona ma zabezpieczone potrzeby bytowe, jak również rodzina utrzymuje się z dochodu w kwocie ponad [...] zł. Skarżący wskazał co prawda, iż ponosi znaczne wydatki w tym wydatki z tytułu zobowiązań kredytowych, jednak w sądownictwie administracyjnym utrwaliła się reguła, iż zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowania przed sądem na Skarb Państwa, a tym samym na innych podatników (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą.
Wymaga również podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach np. udzielanie pomocy finansowej dzieciom skarżącego w kwocie ok. [...] zł nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z tym związane. Koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06).
W kontekście powyższego wskazać należy, że minimalne wynagrodzenie za pracę w 2016 r. wynosi [...] zł brutto miesięcznie (vide: § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2016 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1385), co daję kwotę [...] zł netto. Natomiast dochód w gospodarstwie domowym skarżącego znacznie przekracza kwotę, o której mowa w powyższym rozporządzeniu. W tej sytuacji nie można uznać, iż A. Z. nie jest w stanie ponieść samodzielnie kosztów sądowych z których najwyższa kwota to wpis od skargi w wysokości 200 zł, oraz kosztów opłacenia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika.
Okoliczność ta przesądziła o odmowie przyznania prawa pomocy na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.