Uzasadnienie
Szef Rejonowego Zarządu Infrastruktury (RZI) w P. decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) w związku z § 3 ust. 1 i § 5 ust. 1 pkt 2, § 11 pkt 4, § 31 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005 ze zm.) podwyższył [...] Z. P. dodatek specjalny o 10% kwoty uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego od dnia [...] listopada 2002 r. do dnia [...] stycznia 2003 r.
W uzasadnieniu wskazano, że w związku z rozformowaniem Rejonowego Zarządu Infrastruktury w P. z dniem [...] grudnia 2002 r. zaistniała konieczność podjęcia szeregu czynności związanych z likwidacją zakładu pracy, które będą wymagały dodatkowego nakładu pracy ze strony żołnierzy zawodowych. Ponadto, że większość tych czynności będzie wykonywana w listopadzie i grudniu 2002 r.
Dyrektor Infrastruktury Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., na podstawie art. 163 kpa w związku z art. 36 ustawy o uposażeniu żołnierzy oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy, zmienił decyzję wcześniejszą w ten sposób, że określił datę końcową dodatku na dzień [...] grudnia 2002 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania od wyżej powołanej decyzji Sekretarz Stanu - I Zastępca Ministra Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie.
Następnie Dyrektor Departamentu Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. stwierdził nieważność decyzji Szefa RZI w P. z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w części przyznającej podwyższony dodatek specjalny za miesiąc styczeń 2003 r., uzasadniając powyższe stanowisko tym, że żołnierz zaprzestał wykonywania zadań, za które przyznano mu podwyższony dodatek specjalny z chwilą likwidacji RZI, to jest z dniem [...] stycznia 2002 r.
Sekretarz Stanu - I Zastępca Ministra Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania wydał w dniu [...] marca 2004 r. decyzję nr [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia wymienionemu organowi.
W motywach uzasadnienia wskazał, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do częściowego stwierdzenia nieważności decyzji.
Dyrektor Departamentu Infrastruktury decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. stwierdził nieważność decyzji Szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury (RZI) w P. z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]. Organ wskazał, że przyznanie Z. P. podwyższonego dodatku specjalnego na okres przypadający po rozformowaniu RZI naruszało postanowienia rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy oraz nie wyjaśniało zakresu jego obowiązków po dniu [...] stycznia 2003 r.
Sekretarz Stanu - I Zastępca Ministra Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że brak jest podstaw do wypłaty żołnierzowi podwyższonego dodatku specjalnego po rozformowaniu jednostki, tj. dnia [...] grudnia 2002 r. Wyjaśniono, że czynności wykonywane przez odwołującego się po tej dacie, tj. po dniu [...] stycznia 2003 r., nie stanowiły czynności dodatkowych, gdyż żołnierz wykonywał nieliczne dodatkowe czynności, które miały charakter jedynych.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi ww. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący decyzji zarzucił naruszenie § 31 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy, a także naruszenie art. 7, 10 § 1 i 3, art. 77 i 80 kpa.
Wnoszący skargę wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Wskazał, że po [...] stycznia 2003 r. wykonywał czynności związane z likwidacją RZI P. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i ich prawną ocenę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa.
Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wymaga wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji, będącą skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona, stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części.
Dopuszczalność wzruszenia decyzji ostatecznych tylko w przypadkach przewidzianych w kpa zapewnia trwałość tych decyzji i stanowi gwarancje pewności obrotu prawnego (art. 16 kpa).
Od tej reguły ustawodawca dopuścił pewne wyjątki.
Innymi słowy, jednym z nich jest właśnie stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 kpa. Jednak takie wzruszenie ostatecznej decyzji poprzez stwierdzenie jej nieważności może nastąpić tylko w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności.
Postępowanie takie może być wszczęte z urzędu lub na wniosek strony postanowieniem lub zawiadomieniem o wszczęciu takiego postępowania.
W niniejszej sprawie Sekretarz Stanu - I Zastępca Ministra Obrony Narodowej nie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o podwyższeniu dodatku specjalnego o 10% kwoty uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego od dnia [...] listopada 2002 r. do dnia [...] stycznia 2003 r. Niespełnione więc zostały warunki określone w art. 157 § 2 kpa.
Dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji, jeżeli zachodzą przesłanki nieważności - badane merytorycznie, to organ wydaje na podstawie art. 158 kpa decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji. O tym bowiem, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, przewidziane w art. 156 § 1 kpa, organ może zdecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania.
Niezależnie od powyższego, punktem odniesienia dla oceny legalności decyzji w trybie art. 156 - 158 kpa, jest stan rzeczy w chwili jej wydania.
Materialną podstawą rozstrzygnięcia decyzji ostatecznej, której nieważność stwierdził organ, stanowił przepis § 31 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy. Z dyspozycji ust. 3 powołanego przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ocenianej decyzji wynika, że przysługujący żołnierzowi zawodowemu dodatek specjalny może być podwyższony w związku z powierzeniem żołnierzowi zawodowemu nowych lub dodatkowych zadań o wysokim stopniu złożoności i odpowiedzialności albo obowiązków wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe, za które żołnierzom nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. W takim przypadku zwiększenie dodatku specjalnego nie może przekroczyć kwoty stanowiącej 10% uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego przysługującego żołnierzowi. Zwiększenie tego dodatku przyznaje się na czas określony, w granicach posiadanych na ten cel środków finansowych. Wysokość przeznaczonego dodatku uzależnia się od charakteru i zakresu powierzonych zadań oraz rodzaju i poziomu posiadanych przez żołnierza kwalifikacji zawodowych i specjalistycznych (ust. 4).
Na gruncie rozpoznawanej sprawy brak jest przesłanki, która dawałaby podstawę do stwierdzenia rażącej wadliwości decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...]. Jak wynika bowiem z uzasadnienia wskazanej decyzji, upoważniony do zwiększenia dodatku organ przewidywał, że we wskazanym przedziale czasowym skarżący będzie wykonywał zadania uprawniające do dodatku, o którym mowa w § 31 powołanego rozporządzenia. Przy czym należy podkreślić, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie kwestionuje przyznanego kwestionowaną decyzją dodatku za miesiąc listopad i grudzień 2002 r.
Zgodnie z brzmieniem przepisu § 31 ust. 5 rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy w brzmieniu obowiązującym w czasie pobierania dodatku, zwiększenie dodatku którym mowa w ust. 3, nie przysługuje w razie ustania przesłanek, które uzasadniały jego przyznanie albo może być obniżone w razie niewywiązywania się żołnierza z nowych lub dodatkowych zadań lub obowiązków (ust. 5).
Należy zwrócić uwagę, że przepisem § 5 ust. 1 tego rozporządzenia przewidziano, jakie organy są właściwe do wydania decyzji w sprawie zarówno wstrzymania, obniżania, jak również przyznania i podwyższania dodatków (o ile dalsze przepisy rozporządzenia nie stanowią inaczej). I tak:
- 1. dyrektor departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwy w sprawach kadr wydaje przedmiotowe decyzje:;
- a) w stosunku do żołnierza podległego bezpośrednio Ministrowi Obrony Narodowej,
- b) w stosunku do żołnierza pełniącego służbę na stanowisku w jednostce organizacyjnej poza resortem obrony narodowej - na wniosek kierownika, dyrektora lub szefa instytucji obrony cywilnej.
- 2. dowódca jednostki wojskowej zajmujący stanowisko o stopniu etatowym co najmniej podpułkownika (komandora, porucznika) - w stosunku do żołnierza pełniącego służbę w podległej mu jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy,
- 3. bezpośredni przełożony dowódcy jednostki wojskowej - w stosunku do tego dowódcy i jego zastępcy oraz żołnierza pełniącego służbę w jednostce wojskowej, której dowódca zajmuje stanowisko o stopniu etatowym niższym niż określony w pkt 2.
Powyższe rozważania upoważniają do uznania, że organ stwierdzając w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważność decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. o podwyższeniu Z. P. dodatku specjalnego o 10% kwoty uposażenia zasadniczego według stanowiska służbowego od dnia [...] listopada 2002 r. do dnia [...] stycznia 2003 r. wadliwie uznał, że wydana ona została z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących jego podstawę prawną.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.