Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2011 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
W dniu 30 marca 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca złożyła niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z informacji zawartych we wniosku wynika, ze skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem oraz dwojgiem pełnoletnich dzieci. Rodzina posiada dom o pow. 80 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 4.7200 ha. Skarżąca podała, iż uzyskuje zasiłek stały w wysokości 190 zł, dochód z gospodarstwa rolnego to 540, 74 zł. Oświadczyła także, że córka i syn nie pracują ("córka - bezrobotna, syn – bezrobotny student").
Pismem z dnia 10 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku – w terminie 7 dni – poprzez nadesłanie:
- a) wyciągów z posiadanych nią oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu kont bankowych),
- b) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej,
- c) oświadczenia, czy starała się (lub mąż E. K.) o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to należy wskazać, czy je otrzymała i w jakiej wysokości oraz nadesłać kopię decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy,
- d) oświadczenia w sprawie wysokości opłat ponoszonych na utrzymanie konieczne (w tym utrzymanie mieszkania, wyżywienie itp.) oraz wskazanie źródła pokrycia tych wydatków,
- e) informacji, czy córka W. K. oraz syn M. K. posiadają status osoby bezrobotnej
Omawiane wezwanie zostało doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 16 kwietnia 2012 r., termin do jego wykonania upłynął w dniu 23 kwietnia 2012 r. Wnioskodawczyni w wyznaczonym terminie nie nadesłała żądanych informacji.
W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi J. K., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja rozstrzygająca o prawie do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tej części przez stronę wniosek podlega oddaleniu.
Mając powyższe na względzie, postanowiono jak w pkt. 1 sentencji.
Rozpoznając zaś przedmiotowy wniosek w zakresie ustanowienia adwokata, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Zgodnie z art. 255 cytowanej wyżej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte na urzędowym formularzu PPF okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania.
W rozpatrywanej sprawie oświadczenie wnioskodawczyni zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF zawierało dane niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącej. W szczególności skarżąca nie wyjaśniła, jakie ponosi wydatki na utrzymanie konieczne, czy jej pełnoletnie dzieci posiadają status osoby bezrobotnej. Mimo wezwania nie nadesłała informacji o stanie kont bankowych, jak również oświadczenia o nieposiadaniu kont bankowych. Nie wyjaśniła kwestii dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego (brak stosownego zaświadczenia) oraz uzyskiwania/nieuzyskiwania ewentualnych dopłat do gruntów rolnych. Brak wyjaśnienia powyższych kwestii nie pozwala ma wnikliwą ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, co z kolei uniemożliwia ocenę czy zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie skarżącej prawa pomocy.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 246 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w pkt. 2 sentencji.