Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. A. D. reprezentująca G. Sp. z o.o. z siedzibą w W., powołując się na art. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) zwróciła się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej NFZ) o przedstawienie informacji dotyczących następujących programów zdrowotnych (lekowych):
‒ leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna (chLC),
‒ leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów i młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów o przebiegu agresywnym,
‒ leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) i młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (MIZS) o dużej i umiarkowanej aktywności choroby lekami modyfikującymi przebieg choroby,
‒ leczenie łuszczycowego zapalenia stawów o przebiegu agresywnym (ŁZS)
‒ leczenie inhibitorami TNF alfa świadczeniobiorców z ciężką, aktywną postacią zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK),
‒ leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów o przebiegu agresywnym,
‒ leczenie ciężkiej postaci łuszczycy plackowatej.
W przypadku każdego z wymienionych wyżej programów lekowych (zdrowotnych) proszono o przedstawienie informacji za rok 2012 (stan na 31 grudnia 2012 r.) i 2013 r. (stan na 30 czerwca 2013 r., ewentualnie 31 maja 2013 r.), obejmujących:
‒ całkowitą wartość programu zdrowotnego (lekowego) lub roczną liczbę miejsc w programie,
‒ listę ośrodków prowadzących leczenie pacjentów w ramach każdego z programów,
‒ liczbę pacjentów leczonych w ramach każdego programu poszczególnymi substancjami czynnymi,
‒ liczbę pacjentów leczonych w ramach każdego programu poszczególnymi substancjami czynnymi w każdym z ośrodków prowadzących leczenie pacjentów w ramach programu,
‒ jednostkowy koszt ex-factory (producenta) poszczególnych substancji czynnych podawanych w ramach programu,
‒ aktualną kolejkę oczekujących na włączenie do programu zdrowotnego (lekowego).
Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował wnioskodawcę o charakterze objętych ww. wnioskiem informacji, tj. że wnioskowane dane wiążą się z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich zestawień, wyciągów, usuwaniem danych chronionych prawem i udostępniona informacja należy do kategorii informacji o charakterze przetworzonym, której udzielanie związane jest z potrzebą wykazania przesłanki szczególnego interesu publicznego (art. 3 ustawy o dostępie do informacji). Narodowy Fundusz Zdrowia zwrócił się więc o wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego, który uzasadnia podjęcie czynności polegających na przygotowaniu informacji określonych w złożonym wniosku, wskazując, że udostępnienie żądanych informacji wymaga ich przetworzenia.
W dniu 5 sierpnia 2013 r. wpłynęło do Prezesa NFZ pismo A. D. stanowiące uzupełnienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej o wskazanie interesu w jakim podmiot domaga się ww. informacji publicznej.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej z uwagi na brak wykazania przesłanki szczególnego interesu publicznego.
Nie zgadzając się z podjętą decyzją A. D. reprezentująca G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 7, 8, 77, 107 K.p.a. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...], mając za podstawę art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o dostępie do informacji", w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że charakter objętych ww. wnioskiem informacji wiąże się z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich zestawień, wyciągów, usuwaniem danych chronionych prawem i udostępniona informacja należy do kategorii informacji o charakterze przetworzonym, której udzielenie związane jest z potrzebą wykazania przesłanki szczególnego interesu publicznego (art. 3 ustawy o dostępie do informacji).
Zdaniem organu skarżąca nie wykazała przesłanki szczególnego interesu publicznego a skarżącej spółki nie można traktować jako jednostki mającej wpływu na kształtowanie polityki zdrowotnej kraju.
Organ wskazał, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania przesłanki szczególnego interesu publicznego, natomiast zadaniem organu jest ocena, czy przesłanka ta rzeczywiście została spełniona. Decyzja podejmowana w przedmiocie udostępnienia takiej informacji będzie więc miała charakter uznaniowy (tak NSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 5 grudnia 2002 r., II SA/Wr 1600/02, niepubl. oraz WSA we Wrocławiu w wyroku z 19 dnia grudnia 2005 r., IV SAB/Wr 47/05, niepubl.). W niniejszej sprawie Prezes NFZ uznał, iż wnioskodawca nie spełnił ww. przesłanki, gdyż zamiar przygotowania i wprowadzania na polski rynek nowych preparatów biopodobnych nie czyni wnioskodawcy podmiotem uczestniczącym w kreowaniu państwowej polityki zdrowotnej. Wnioskodawca bowiem nie należy do kręgu podmiotów mających wpływ na podejmowanie decyzji odnośnie dostępności produktów leczniczych ani też oceny ich wpływu na ochronę życia i zdrowia.
W szczególności, iż wnioskodawca nie jest nawet podmiotem mającym uprawnienia do wprowadzenia na polski rynek jakichkolwiek produktów leczniczych, ani też nie legitymuje się zleceniem przygotowania analiz na rzecz takiego podmiotu.
Nadto organ wyjaśnił, że na stronach internetowych Narodowego Funduszu Zdrowia w zakładce Zespoły Koordynacyjne publikowane są protokoły, z posiedzeń Zespołu Koordynującego ds. Leczenia Biologicznego w Chorobach Reumatycznych zawierające informacje dotyczące min. kwalifikacji pacjentów do programów. Dostępny jest także informator o zawartych umowach ze świadczeniodawcami wraz z informacją dotyczącą kwot zobowiązań w przedmiotowych zakresach. Ponadto informacje dotyczące realizacji terapeutycznych programów zdrowotnych (lekowych) publikowane są również w sprawozdaniach z działalności NFZ. A zatem wnioskodawca ma możliwość sporządzenia wnioskowanych przez siebie zestawień we własnym zakresie.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. D. reprezentująca G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- 1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię pojęcia "szczególnie istotnego interesu publicznego", stanowiącego podstawę udzielenia informacji publicznej przetworzonej, polegającej na przyjęciu, iż "szczególnie istotny interes publiczny" w przedmiotowej sprawie zachodziłby w przypadku, w którym:
‒ z żądaniem udostępnienia informacji publicznej przetworzonej wystąpiłby podmiot legitymujący się statusem organu władzy publicznej lub inny, wykonujący zadania na rzecz takiego organu;
‒ skarżąca byłaby podmiotem posiadającym uprawnienia do wprowadzenia na polski rynek jakichkolwiek produktów leczniczych lub legitymującym się zleceniem przygotowania analiz na rzecz takiego podmiotu;
podczas, gdy pojęcie "szczególnie istotnego interesu publicznego" jest pojęciem niedookreślonym, odnoszącym się de facto do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych podmiotów publicznych, jeżeli związane jest ono z gospodarowaniem mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w żadnym razie nieodnoszącym się jednak do statusu podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej przetworzonej;
- b. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w z w. z art. 61 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie i przyjęcie, że podmiotem uprawionym do uzyskania informacji publicznej przetworzonej jest wyłącznie podmiot prowadzący działalność w zakresie przedmiotu działalności, którego tematyki dotyczy wniosek o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, tym samym poprzez nieuprawnione ograniczenie dostępu do informacji publicznej przetworzonej, podczas gdy zgodnie z powszechnie obowiązującym prawem każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p. prawo dostępu do informacji publicznej;
- 1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 7, art. 77 ust 1, art. 107 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. Nr 267) – dalej jako "k.p.a." poprzez:
‒ niewyjaśnienie i niezbadanie wszystkich okoliczności wskazanych przez skarżącą, stanowiących uzasadnienie szczególnie istotnego interesu publicznego w żądaniu informacji publicznej przetworzonej w zakresie objętym wnioskiem;
‒ nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w szczególności nieustosunkowanie się do powoływanego przez skarżącą pisma Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2008 r.
b) art. 8 K.p.a. poprzez odmowę udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, pomimo tego, że w sprawie o podobnym stanie faktycznym Organ administracji takiej informacji udzielił, co w konsekwencji spowodowało nadużycie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wyniki sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 stawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak wiązany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami: administracyjnymi, Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę co wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w razie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek wznowieniowych, określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), sąd administracyjny jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Według treści art. 145 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 K.p.a.
W świetle art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, ponieważ przepis art. 17 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2011 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) odsyła do odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wydania decyzji, natomiast obie decyzje w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej wydał i podpisał działający z upoważnienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia Zastępca Prezesa ds. Medycznych – M. P. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. o sygn. akt I OPS 13/09 (publ. ONSAiWSA 2010/5/82; LEX nr 579940), przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a., w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 K.p.a. Należy zatem a contrario przyjąć na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 K.p.a., w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rozpoznając raz jeszcze wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia winien uwzględnić poczynione przez Sąd wskazania, biorąc pod uwagę, że M. P. na tym etapie postępowania podlega wyłączeniu od udziału w sprawie.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.