Uzasadnienie
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 1998 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia R. W. z zawodowej służby wojskowej.
Z ustaleń organu i akt administracyjnych (personalnych) wynika następujący stan sprawy:
W dniu 6 lipca 1998 r. [...] R. W. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w W. z wnioskiem o skierowanie go do właściwej wojskowej komisji lekarskiej w celu uzyskania opinii o stanie zdrowia.
Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1998r., nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. stwierdziła u [...] R. W. schorzenia powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej i orzekła o jego trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej i niezdolności do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji w czasie wojny.
Minister Obrony Narodowej ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 1998 r., nr [...], działając na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 35 ze zm.) oraz § 122 pkt 1 i § 155 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 7, poz. 38), zwolnił [...] R. W. z dniem 18 grudnia 1998 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go w stan spoczynku.
Wnioskiem z dnia 15 maja 2006 r. R. W. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego Ministra z dnia [...] listopada 1998 r. Wymieniony podniósł, że przedmiotowa decyzja została wydana w następstwie złożenia przez niego oświadczenia woli ujawnionej we wniosku o przeniesienie służbowe z dnia 22 lipca 1997 r. oraz we wniosku o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej z dnia 6 lipca 1998 r., które złożył pod wpływem bezprawnej groźby. Ponadto diagnoza medyczna, na podstawie której podjęto decyzję o zwolnieniu ze służby, okazała się niezgodna z prawdą, co zostało potwierdzone opinią biegłego sądowego.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania na innej podstawie niż wskazane w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania strona nie powołała żadnej z przesłanek wymienionych w powołanych przepisach, a jedynie podkreśliła, że diagnoza medyczna, na podstawie której podjęto decyzję o zwolnieniu ze służby wojskowej, okazała się nieprawdziwa i nie mogła stanowić podstawy zwolnienia ze służby. Na tę okoliczność zainteresowany nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznego orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 1998 r., stanowiącego podstawę zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Organ wskazał, iż w przypadku podnoszenia innych zarzutów niż określone w art. 145 i art. 145a k.p.a., jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, występuje przyczyna przedmiotowa do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
R. W. pismem z dnia 2 sierpnia 2006 r. wniósł o ponowne rozparzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu wniosku odwoławczego podniósł, że wbrew ocenie organu, jego wniosek o wznowienie postępowania opiera się na ustawowej przesłance wznowieniowej, bowiem dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Ponadto odwołujący się wskazał na możliwość zaistnienia innych przesłanek oraz zacytował treść przepisów art. 145 § 1 pkt 2, 5 i 8 k.p.a. Nie zgadzając się ze stwierdzeniem organu, że nie przedstawił jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznego orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] sierpnia 1998 r. podniósł, iż w jego aktach personalnych znajduje się orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] września 2004 r., w którym nie potwierdzono diagnozy zawartej w orzeczeniu z dnia [...] sierpnia 1998 r. Zdiagnozowanej wówczas [...] nie potwierdzały opinie biegłych sądowych psychologa i psychiatry z 2006 r., załączone do wniosku odwoławczego. Zdaniem strony, opinie psychologiczne wydane w 1998 r. również nie potwierdzały postawionej przez Rejonową Wojską Komisję Lekarską w W. diagnozy.
Minister Obrony Narodowej, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku odwoławczego, decyzją z dnia [...] września 2006 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Odnosząc się do zarzutów strony organ podniósł, że R. W. nie wskazał przesłanek, które mogłyby wpływać na zmianę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W swoim odwołaniu nie wskazał żadnych nowych okoliczności faktycznych i prawnych, które nie byłyby znane organowi i które uzasadniałyby konieczność wznowienia postępowania. Odwołujący się bowiem nie powołał się na żadną z ustawowych przesłanek, zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., a jedynie podkreślił, że diagnoza medyczna na podstawie której podjęto decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 1998 r. o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej, okazała się nieprawdziwa, co zostało potwierdzone przez biegłego sądowego. Na powyższą okoliczność R. W. nie przedstawił dowodu świadczącego o wyeliminowaniu z obrotu prawnego spornego orzeczenia z 1998 r. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło zgodnie z ówcześnie obowiązującymi w tej mierze przepisami wojskowej ustawy pragmatycznej z dnia 30 czerwca 1970 r. Nie wystąpiła więc żadna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a., skutkująca koniecznością wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją.
Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2006 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez R. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący przedstawił argumentację zbieżną z podaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. bezpodstawnie odmówił wznowienia postępowania, nie odnosząc się merytorycznie do wniosków i zarzutów podniesionych przez skarżącego. Nie zmienił również stanowiska w sprawie, choć skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy doprecyzował zarzuty uprzednio postawione. Zdaniem strony, Minister nie zakwestionował wadliwości diagnozy z 1998 r., lecz wskazał, iż istnieją w obrocie prawnym dokumenty stwierdzające niezdolność skarżącego do służby wojskowej. Nie należy zaś z informacji o niezdolności do służby wojskowej z roku 2004 wyciągać wniosku, że ta niezdolność istniała w 1998 r. Diagnoza z 1998 r. była błędna, co zostało potwierdzone przez komisje lekarskie orzekające po tej dacie. Dodatkowo skarżący wskazał, że aktualnie są prowadzone postępowania sądowe i prokuratorskie dotyczące działań instytucji wojskowych wobec jego osoby.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa proceduralnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy wskazać, że postępowanie odwoławcze charakteryzuje się tym, że nie ogranicza się ono do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz organ odwoławczy jest obowiązany ponownie sprawę rozpoznać i rozstrzygnąć, a ponadto odnieść się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Jak wynika z akt administracyjnych, R. W. we wniosku z dnia 15 maja 2006 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczna decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 1998 r. podniósł m.in., że przedmiotowa decyzja została podjęta w następstwie wydania orzeczenia lekarskiego opartego na podstawie błędnej diagnozy, co zostało potwierdzone opinią biegłego sądowego. Zawarcie takiego stwierdzenia we wniosku strony, nawet bez powołania podstawy prawnej, wskazuje na możliwość powołania przesłanki ustawowej określonej w art. 145 § 1 pkt 1 lub 5 k.p.a. Zaś we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący precyzyjnie wskazał, że swoje żądanie opiera na przesłance określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem zdaniem strony, dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Wobec tak sprecyzowanego żądania strony, wbrew stanowisku organu, nie można postawić jej zarzutu, że nie wskazała ustawowej przesłanki wznowienia.
Dokonując oceny legalności decyzji, należało przede wszystkim rozważyć, w jakich okolicznościach organ orzekający władny jest wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Z brzmienia tego przepisu: "odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji" wynika tylko forma rozstrzygnięcia, natomiast nie wynikają jego przesłanki. Te zaś należy wywieść z treści § 2 w art. 149 k.p.a., który stanowi, iż organ orzekający zobligowany jest do przeprowadzenia dwojakiego rodzaju postępowania: w fazie pierwszej - co do przyczyn wznowienia oraz w fazie drugiej - co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Należy mieć przy tym na względzie, że wszczęcie postępowania w takiej sprawie następuje na zasadzie ogólnej, ustalonej w art. 61 § 1 k.p.a., to jest na żądanie strony lub z urzędu.
Mając na względzie treść przepisu art. 149 § 2 k.p.a. należy stwierdzić, iż przeprowadzenie postępowania w fazie pierwszej, to jest co do przyczyn wznowienia, następuje na podstawie postanowienia o wznowieniu postępowania. Taka konstrukcja powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że postanowienie o wznowieniu postępowania musi poprzedzać ocenę przyczyn wznowienia, a to z kolei implikuje, iż ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Jeżeli tak, to przesłanką decyzji o odmowie wznowienia postępowania, wydanej na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia.
W związku z powyższym należy przyjąć, iż przesłanką odmowy wznowienia postępowania na gruncie art. 149 § 3 k.p.a. może być żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż określone w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. Katalog bowiem przyczyn wymienionych w tym przepisie został ustalony enumeratywnie.
W rozpoznawanej sprawie Minister Obrony Narodowej oparł swoją decyzję o odmowie wznowienia postępowania na stwierdzeniu, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a., skutkująca koniecznością wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją. W świetle powyższych rozważań, przesądzenie przez organ, że w sprawie nie wystąpiła którakolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia mogło mieć miejsce tylko w przypadku merytorycznego badania ich zaistnienia. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. (przykładowo wyrok NSA z dnia 26 maja 1989 r., sygn. akt IV SA 339/89, publik. ONSA 1989, nr 1, poz. 50). Postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, zmierzające do wzruszenia tej decyzji, może być prowadzone tylko po wydaniu przez właściwy organ i doręczeniu wszystkim stronom wymaganego postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) bądź też zawiadomienia (art. 61 § 4, art. 186 k.p.a.).
W sytuacji gdy strona wnosi o wznowienie postępowania, powołując się na okoliczności, które wyczerpują co najmniej jedną z przyczyn wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., organ właściwy do rozpoznania tego wniosku uprawniony jest do prowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a.
W związku z powyższym należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 149 § 1 i 3 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Rozpoznając sprawę ponownie Minister Obrony Narodowej w pierwszej kolejności zbada, czy podanie R. W. o wznowienie postępowania zostało złożone z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. W przypadku stwierdzenia zachowania terminu do wniesienia podania, organ wyda postanowienie o wszczęciu postępowania, zgodnie z dyspozycją art. 149 § 1 k.p.a. oraz zbada, czy wskazana przez stronę przesłanka wznowieniowa wystąpiła i oceni jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.