Uzasadnienie
D. M., Prezes Zarządu Fundacji [...], pismem z dnia 6 lipca 2011 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności skierowanej do niego decyzji Pierwszego Prezesa Najwyższego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wszczął postępowanie nadzorcze oraz wezwał wnioskodawcę o wyjaśnienie:
- – czy złożony w dniu 6 lipca 2011 r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji obejmuje zarzut wydania jej bez podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa, oraz
- – jakie okoliczności, zdaniem wnioskodawcy, miałyby świadczyć o wydaniu określonej decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, a w wypadku wskazania na możliwość wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa o wymienienie tych przepisów prawa materialnego lub o postępowaniu administracyjnym, do których rażącego naruszenia, zdaniem wnioskodawcy, doszło przy wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r.
W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca w piśmie z dnia 16 lipca 2011 r., wyjaśnił, że dana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 6 k.p.a. oraz, że powołany w podstawie prawnej decyzji art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), pozwala na wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej tylko w okolicznościach przewidzianych w art. 5 ust. 1 lub ust. 2 tej ustawy, a w decyzji Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] czerwca 2011 r. nie nawiązuje się wprost do żadnej z tych okoliczności.
Zdaniem wnioskodawcy, powołanie się na przesłanki wskazane w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie upoważniało Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do wydania owej decyzji.
W przekonaniu wnioskodawcy nieuprawniony jest pogląd Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, aby dostęp do orzeczeń sądowych wydanych z zastosowaniem przepisów procedury karnej lub cywilnej podlegał ograniczeniom wynikającym z tych procedur, a to ze względu na jawny charakter postępowań sądowych, a także ze względu na publiczne ogłaszanie orzeczeń kończących te postępowania. Wnioskodawca wskazał przy tym na art. 45 ust. 2 Konstytucji RP, gwarantujący między innymi publiczne ogłaszanie wyroków, a także na powiązane z tym przepisem art. 154 § 4 k.p.c. i art. 364 k.p.k.
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...],[...], na podstawie art. 157 § 1 k.p.a. w związku z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. oraz art. 158 § 1 k.p.a., w związku z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] o odmowie udostępnienia "wszystkich orzeczeń wydanych przez wszystkie jednostki organizacyjne Sądu Najwyższego RP, podjętych po 1 stycznia 2000 r., które nie zostały opublikowane na stronach internetowych Sądu Najwyższego (www.sn.pl) lub w innych publicznie dostępnych rejestrach, prowadzonych przez Sąd Najwyższy RP" w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku [...], Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...],[...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2011 r.
W uzasadnieniach wydanych decyzji wskazano na zasadność rozstrzygnięcia podjętego w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. i przytoczono jego obszerną argumentację. Wskazano, że w sytuacji, gdy kwestia udostępnienia orzeczeń Sądu Najwyższego jest regulowana przepisami procedur sądowych, a także przepisami o charakterze ustrojowym, to bez względu na to, czy wszystkie orzeczenia, czy tylko niektóre z nich miałyby mieć walor informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, z mocy art. 1 ust. 2 ustawy nie podlegają one udostępnieniu na zasadach określonych w tej ustawie, lecz w regulacjach odrębnych.
W ocenie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego przedmiotowa decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. nie jest wadliwa w sposób określony w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (nie jest dotknięta żadną z wad określonych w tym punkcie), ani też nie jest wadliwa z innych przyczyn określonych rodzajowo w pozostałych punktach art. 156 § 1 k.p.a. [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. z powodu tego, jak podano, że decyzja Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] czerwca 2011 r. zasługuje na unieważnienie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z rażącym naruszeniem:
- – art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem Fundacji z dnia 21 kwietnia 2001 r.,
- – art. 6 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej,
- – art. 7 i 8 k.p.a., poprzez udzielenie informacji rażąco nieprawdziwej – podważającej zaufanie uczestnika postępowania do władzy publicznej.
Fundacja zarzucając powyższe wniosła o:
- 1. stwierdzenie nieważności decyzji Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] czerwca 2011 r.,
- 2. zobowiązanie strony przeciwnej do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznych zgodnie z wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2011 r.,
- 3. zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoją argumentację przedstawioną w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 637/11 (publikowany na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (vide: wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94 ONSA 1995, nr 2, poz. 910).
Instytucja stwierdzenia nieważności stanowi nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji i jest odstępstwem od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Należy zwrócić uwagę, iż organ wszczynający postępowanie w sprawie nieważności decyzji, uruchamia postępowanie w nowej sprawie, nigdy zaś nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji. Skoro zatem istotą postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek nieważności, to Sąd rozpatrując sprawę winien jedynie ocenić, czy organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż w sprawie wystąpiły bądź nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zasadnie orzekł o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2011 r., którą odmówił D. M., działającemu jako Prezes Zarządu Fundacji [...], pod adresem: [...], ul. [...],[...][...], udostępnienia "wszystkich orzeczeń wydanych przez wszystkie jednostki organizacyjne Sądu Najwyższego RP, podjętych po 1 stycznia 2000 r., które nie zostały opublikowane na stronach internetowych Sądu Najwyższego (www.sn.pl) lub w innych publicznie dostępnych rejestrach, prowadzonych przez Sąd Najwyższy RP" w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.).
Zgodzić się należy z organem, iż decyzja ta nie jest dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Jak już wyżej wskazano, w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, a zatem nie wymagający stosowania wykładni prawa. Obszerna treść decyzji Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] czerwca 2011 r., której skarżący nie zaskarżył w zwykłym trybie, dowodzi, iż jest ona rezultatem dokonanej przez organ wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
W tych warunkach skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem wbrew stanowisku skarżącego, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w wyroku.