Uzasadnienie
Wojskowa Komisja Lotniczo – Lekarska w W., orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 2008 r. Dz. U. nr 141, poz. 892 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. (Dz. U. nr 15, poz. 80), rozpoznała u skarżącego [...] W. G.:
Jednocześnie stwierdzono, że schorzenia opisane w pkt [...] pozostają w związku ze służbą wojskową. Wobec powyższego uznała go za zdolnego – według grupy II – do zawodowej służby wojskowej – kat. "Z". W uzasadnieniu podano, że długotrwała służba na odpowiedzialnych stanowiskach wymagająca napięcia nerwowego oraz nienormowanego czasu służby mogła przyczynić się do ujawnienia schorzenia dotyczącego pkt [...] rozpoznania, zaś długoletnia służba w środowisku narażającym na długotrwałe działanie hałasu lotniczego o dużej intensywności z możliwością przekraczania dopuszczalnej normy, mogła mieć wpływ na powstanie schorzenia dotyczącego pkt [...] rozpoznania. Ponadto, w oparciu o powyższe orzeczenie, wydano z urzędu orzeczenie uszczerbkowe z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], gdzie stały uszczerbek określono na 5%.
W odwołaniu z dnia [..] lutego 2012 r. do Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych, skarżący W. G. nie zgodził się z powyższym orzeczeniem twierdząc, że [...] letnia służba w środowisku narażającym go na długotrwałe działanie hałasu lotniczego, spowodowała u niego znaczne osłabienie słuchu, [...]. Nie zgodził się również co do "paragrafów związanych" ze zdrowiem psychicznym. W konkluzji stwierdził, że stan jego zdrowia czyni go całkowicie niezdolnym do służby w związku ze szczególnymi jej warunkami.
Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych w projekcie orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1, ust. 4 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 8 pkt 5, § 7 pkt 1 lit. a, § 18 ust. 2 oraz § 30 ust 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 15, poz. 80), postanowiła uchylić zaskarżone orzeczenie i ustalić, iż skarżący jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej – kat. "N", przy przyjęciu występowania u niego schorzenia powodującego tę niezdolność do służby w postaci zespołu neurastenicznego z komponentem lękowym, uwarunkowanym sytuacyjnie – § 66 pkt 3 (w zastosowaniu) zał. nr 1 do ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej oraz schorzeń współistniejących wymienionych w pkt 8 ppkt 3 – 7 orzeczenia WKLL.
Ponadto, w zaproponowanym projekcie orzeczenia zaliczono skarżącego do III grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek chorób z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze i nie zaliczyła go do żadnej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia oraz inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. Nadto ustalono, że spowodowany chorobą w postaci [..] długotrwały uszczerbek na zdrowiu orzekanego wynosi 5 %, zaś podstawą do wydania powyższego projektu orzeczenia jest § 16 ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 sierpnia 2003 r. w sprawie ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz związku śmierci żołnierzy ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby (Dz. U. nr 163, poz. 1578 z późn. zm.).
Powyższy projekt został przesłany do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej i wymieniony organ na posiedzeniu w dniu [...] września 2012 r., nie zatwierdził projektu, zarządzając ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie odwoławczym zakończone wydaniem nowego orzeczenia zgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu wskazano, że przyjęty w projekcie [...] winien być zakwalifikowany nie z § 66 pkt 3 zał. nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, lecz z § 66 pkt 1 tego załącznika, gdyż w toku badań orzekanego na zlecenie WKLSP lekarze specjaliści nie ustalili takiego stopnia zaawansowania stwierdzonej choroby, które uzasadniałoby zakwalifikowanie jej do § 66 pkt 3 załącznika nr 1 i tym samym orzeczenia niezdolności żołnierza do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Ponadto CWKL zauważyła, iż takiego rozpoznania można dokonać przy uwzględnieniu dokumentacji z leczenia orzekanego na oddziale [...], zaś jak wynika z akt postępowania, wymieniony nie leczył się [...].
W związku z powyższym Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych orzeczeniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 k.p.a. oraz m. in. § 26 ust. 4 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz ułomności i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, utrzymała w mocy orzeczenie Wojskowej Komisji Lotniczo – Lekarskiej w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]. W uzasadnieniu podała, że dokonała analizy dokumentacji przedmiotowej sprawy, a zwłaszcza wyników badań stanu zdrowia psychicznego orzekanego przeprowadzonych w dniach [...] grudnia 2012 r., [...] marca 2012 r. i 15 maja 2012 r. oraz wyników badań psychologicznych z dnia 21 grudnia 2011 r. i [...] marca 2012 r., a nadto wyników badań w [...] oraz zapisów objaśnień szczegółowych do § 66 załącznika nr 1 do wymienionego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, z których wynika, że kwalifikacja schorzenia z § 66 pkt 3 dotyczy stanów opornych na leczenie, znacznie upośledzających sprawność ustroju i funkcjonowanie społeczne w następstwie czego uznała, że właściwym jest zakwalifikowanie stwierdzonej u orzekanego choroby jako zaburzenia [...] upośledzające zdolności adaptacyjne rokujące poprawę zakwalifikowanej do § 66 pkt 2 zał. nr 1 do wymienionego rozporządzenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący W. G. zaskarżył powyższe orzeczenie. W uzasadnieniu opisał przedstawiony powyżej stan faktyczny oraz nie zgodził się ze stanowiskiem Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, która nie uznała jako wystarczającej do wypełnienia schorzeń z § 66 pkt. 3, konsultacji [...]. Ponadto podniósł zarzut, że procedowanie w jego sprawie trwało zbyt długo.
W odpowiedzi na skargę Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m. in., poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Na samym początku zauważyć należy, że skarżący W. G. wniósł skargę do Sądu "na orzeczenie nr [...] r. z dnia [...].10.2012 r. Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych w W.". Zatem – wobec powyższego sformułowania – uznać należało, iż przedmiotem owej skargi czyni całe orzeczenie i stąd też powyższa skarga, analizowana pod kątem części orzeczenia, a dotycząca oceny zdolności do zawodowej służby wojskowej wraz z określoną kategorią, zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 2010 r. Dz. U. nr 90, poz. 593 z późn. zm.), zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Natomiast w myśl § 3 ust. 1 pkt 4) i 5) rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 15, poz. 80), właściwe do orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej są m. in. Wojskowa Komisja Lotniczo – Lekarska w W. oraz Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych w W., przy czym zgodnie z brzmieniem § 7 pkt 1 ppkt a, Wojskowa Komisja Lotniczo – Lekarska w W. jest właściwa w zakresie orzekania o zdolności do pełnienia zawodowej służby woskowej w stosunku do żołnierzy zawodowych – członków personelu latającego, personelu naziemnego zabezpieczenia lotów i personelu służby inżynieryjno – lotniczej, zajmujących stanowiska służbowe do stopnia etatowego podpułkownika (komandora porucznika) włącznie, zaś według § 21 ust. 1, orzekając o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza zawodowego choroby, wojskowa komisja lekarska orzeka również o 1) związku lub braku związku tej choroby z zawodową służbą wojskową, 2) zaliczeniu lub niezaliczeniu żołnierza zawodowego do jednej z grup inwalidztwa oraz o związku lub braku związku inwalidztwa z zawodową służbą wojskową – kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i schorzeń, ustalonym na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 66 z późn. zm.).
Z kolei na podstawie § 8, Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych w W. jest właściwa w zakresie m. in. rozpatrywania odwołań od orzeczeń wojskowych komisji lotniczo – lekarskich, o których mowa m. in. w § 7 (pkt 5), jak również w myśl § 27 pkt 3), zaś odwołanie od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wnosi się po myśli § 29, do właściwej komisji lekarskiej wyższego stopnia za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący pełniąc służbę wojskową jako członek personelu latającego w stopniu [...]., w zakresie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o związku chorób z zawodową służbą wojskową, w sposób odpowiadający powyższym przepisom został skierowany celem wydania stosownego orzeczenia przez Wojskową Komisję Lotniczo – Lekarską w W. i zgodnie z tymi przepisami, odwołał się od jej orzeczenia do Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych w W. Natomiast stosownie do treści § 12 pkt 2 ppkt a, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. jest właściwa w zakresie zatwierdzania projektów orzeczeń, o których mowa m. in. w § 8 pkt 1 ustalających trwałą lub czasową niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związek lub brak związku choroby lub ułomności z tą służbą. Skoro zaś tak, to dotyczy to orzeczeń Wojskowej Komisji Lekarskiej Sił Powietrznych w W. orzekających – po pierwsze – w pierwszej instancji o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w stosunku do żołnierzy zawodowych – członków personelu latającego, personelu naziemnego zabezpieczenia lotów i personelu służby inżynieryjno – lotniczej i – po drugie – zajmujących stanowiska od stopnia etatowego pułkownika (komandora).
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie po pierwsze organem pierwszej instancji była Wojskowa Komisja Lotniczo – Lekarska w W., a nie Wojskowa Komisja Lekarska Sił Powietrznych w W., a po drugie skarżący nie zajmował stanowiska od stopnia etatowego pułkownika (komandora). Stąd też wysłanie "projektu" orzeczenia przez Wojskową Komisję Lekarską Sił Powietrznych w W. do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej naruszało powyższe przepisy oraz w konsekwencji przepis § 26 ust. 4 i 1 pkt 1, w myśl których, w przypadku niezatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia (projekt orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ustalającego 1. trwałą lub czasową niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związek lub brak związku choroby lub ułomności z taką służbą, 2. związek lub brak związku śmierci z zawodową służbą wojskową – przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej przesyła wraz z pozostałą dokumentacją do wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia), komisja ta nakazuje ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie orzeczenia uwzględniającego jej stanowisko. W takim przypadku wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie zgodne ze stanowiskiem wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia.
Inaczej rzecz ujmując, tylko orzeczenie o powyższej treści, wobec określonych podmiotów i – co należy zaakcentować – wydane przez komisję pierwszej instancji, wymaga takiego procedowania, tj. uzyskania bądź nie, akceptacji orzeczenia przez komisję lekarską wyższego stopnia, o czym stanowi wyraźnie ostatnie zdanie przywołanego już wyżej przepisu § 26 ust. 1 pkt 2, gdzie właśnie mowa o "wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia".
Reasumując, naruszenie powyższych przepisów prawa procesowego, miało – zdaniem Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy co do powyższej części orzeczenia.
Stąd też, rozpoznając na nowo przedmiotową sprawę, komisja winna uwzględnić poczynione powyżej uwagi Sądu, a dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu w zakresie stosowania przepisów prawa procesowego, wydać orzeczenie lekarskie. W konsekwencji odnoszenie się do zarzutów, zawartych w skardze w tej części rozstrzygnięcia, jest przedwczesne.
Natomiast, jeśli chodzi o pkt 2, tj. o tę część orzeczenia, w której ustalono stan zdrowia skarżącego i związek poszczególnych chorób oraz ułomności z czynną służbą wojskową, to skarżącemu nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenie ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową ma bowiem znaczenie do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie innych ustaw, niż ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP i "orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego" (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. – ONSA 2001/2/47).
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 i art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.