Uzasadnienie
Decyzją z [...] listopada 2014 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w W. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] w W. z [...] sierpnia 2014 r. o odmowie udostępnienia K. G. informacji publicznej w postaci dat urodzin i miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów Sądu Okręgowego [...] w W. z rozbiciem na poszczególne wydziały.
W uzasadnieniu organ powołał się na § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 29 marca 2012 r. w sprawie prowadzenia wykazów służbowych sędziów, zgodnie z którym wykaz ten udostępnia się jedynie osobom uprawnionym do dostępu do akt osobowych sędziego. Zwrócił także uwagę na fakt, że dane dotyczące wieku sędziego, są związane z pełnioną przez niego funkcją. Pomiędzy jednakże datą urodzenia sędziego a wykonywaniem funkcji sędziego brak jest bezpośredniego związku. Stąd więc stwierdził, że dane te podlegają wyłączeniu z udostępniania, zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Odnosząc się do żądania ujawnienia miejscowości zamieszkania organ wskazał, że te dane nie mają żadnego związku z pełnieniem funkcji sędziego, bowiem nie zależy od tego ani powołanie, ani zakończenie służby sędziego.
Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tutejszego Sądu wywiódł K. G., wnosząc o jego uchylenie.
Zarzucił organowi naruszenie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
W uzasadnieniu rozwinął podniesione zarzuty, zwracając głównie uwagę na fakt, że sędzia pełni funkcje publiczną i stąd data jego urodzenia ma ścisły związek z pełnieniem tej funkcji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje częściowo na uwzględnienie.
Ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy, procedurę i tryb, w tym także przypadki, w których dysponent informacji publicznej odmawia jej udostępnienia. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz do decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji publicznej o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielenia informacji.
W art. 1 ust. 1 ustawa definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych, oraz wymienia w art. 6 ustawy przykładowy i niezamknięty katalog informacji stanowiących informację publiczną.
Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ww. ustawy, udostępnieniu podlega informacja publiczna o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcje.
W myśl art. 10 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sądy i trybunały sprawują władzę sądowniczą.
Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.
Sądy, jako organy władzy sądowniczej wydające wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, wykonują zadania w imieniu państwa, którego funkcje realizują. Są to więc organy państwowe powołane do rozpatrywania i rozstrzygania sporów prawnych w imieniu państwa.
W ślad za poglądem wyrażonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 marca 2006 r., K 17/05 (publ. Dz. U. Nr 49, poz. 358), wskazać należy, że sprawowanie funkcji publicznej wiąże się z realizacją określonych zadań w urzędzie w ramach struktur władzy publicznej lub na innym stanowisku decyzyjnym w strukturze administracji publicznej, a także w innych instytucjach publicznych. Istotne jest zatem, czy określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadania publiczne.
Nie ulega żadnej wątpliwości i nie jest to okoliczność kwestionowana w przedmiotowej sprawie, że sędziowie orzekając w sprawach należących do właściwości ww. sądów na zasadach niezawisłości i bezstronności, realizują zadania znajdujące się w kognicji tych sądów jako organów władzy publicznej, sprawując w nich tym samym funkcję publiczną.
W rozpoznawanej sprawie organ, decydując się na wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przyjął, że żądana we wniosku informacja jest informacją publiczną. Obowiązek wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (art. 16 ust. 1 ustawy) powstaje bowiem dopiero wówczas, gdy spełniony jest zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy, tzn. sprawa ma charakter informacji publicznej i istnieje podmiot zobowiązany.
Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę uznał stanowisko organu w tym zakresie za prawidłowe, podzielając jednocześnie pogląd wyrażony w wyroku z 27 kwietnia 2012 r., II SAB/Wa 51/12 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl), że informacja o dacie urodzenia (wieku) sędziego, jako osoby pełniącej funkcję publiczną, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Jak słusznie zauważył organ, ustawodawca przyjmuje wprost w przepisach stosownych ustaw, że sędziami lub sędziami sądu określonego rodzaju nie mogą być osoby poniżej i powyżej określonego wieku.
Powyższe oznacza, że dane odnoszące się do wieku sędziego (a więc daty jego urodzenia, dzięki której jedynie można ustalić wiek), zakreślające cezurę czasową pełnienia przez niego funkcji sędziego, są nierozerwalnie związane z tą funkcją, a zatem stanowią informację publiczną. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, dając podstawę do stwierdzenia, że pozostające w dyspozycji organu dane osobowe osób wykonujących w ramach różnych stosunków prawnych funkcje publiczne są informacją o sprawach publicznych i jako takie mają charakter publiczny.
Istota przedmiotowej sprawy sprowadzała się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy prawo do wnioskowanej przez skarżącego informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej (art. 5 ust. 2 ustawy) - w kontrolowanej sprawie sędziego Sądu Okręgowego.
Wobec stanowiska zajętego przez organ w zaskarżonej decyzji zwrócić należy uwagę, że dostęp do informacji publicznej uregulowany jest zasadniczo w ustawie o dostępie do informacji publicznej, choć – co wynika jednoznacznie z art. 1 ust. 2 ustawy – przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Art. 5 ust. 2 ustawy określa w jakich sytuacjach prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu.
Jedną z przesłanek takiego ograniczenia jest wzgląd na prywatność osoby fizycznej.
Wobec takich regulacji prawnych – w ocenie Sądu – nieuprawnione byłoby powoływanie się na przepisy ustawy o ochronie danych osobowych i brak zgody sędziów na ujawnianie danych dotyczących daty ich urodzenia i w oparciu o te przepisy uzasadnianie decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej.
Ustawa o ochronie danych osobowych nie odnosi się do udostępniania informacji publicznych, nie określa zatem zasad i trybu dostępu do nich.
Pamiętać należy, iż w odniesieniu do osób ubiegających się lub pełniących funkcje publiczne, prawo do ochrony ich prywatności podlega istotnemu ograniczeniu. O ile sfera życia intymnego (w znaczeniu szerszym niż potocznie przyjęte) objęta jest pełną prawną ochroną, o tyle ochrona sfery życia prywatnego podlega pewnym ograniczeniom, uzasadnionym "usprawiedliwionym zainteresowaniem". Jest oczywiste, że osoba pełniąca funkcję publiczną godzić się musi z takim zainteresowaniem opinii publicznej.
Stąd, w ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania ograniczenie prawa do informacji publicznej przewidziane w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W myśl tego przepisu prywatność osoby fizycznej nie jest chroniona wówczas, gdy chodzi o informacje o osobach pełniących funkcje publiczne, mające związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji albo gdy osoba rezygnuje z tego prawa.
Jak wskazano powyżej, przepisy stosownych ustaw zawierają postanowienia, które prawo pełnienia funkcji sędziego uzależniają od wieku sędziego, zakreślając cezurę sprawowania tej funkcji. Oznacza to, że wiek sędziego, a tym samym data jego urodzenia ma znaczenie prawne i pozostaje w związku z warunkami powierzenia i wykonywania funkcji sędziego. Wiek sędziego ma zatem wpływ na możliwość kandydowania sędziego na stanowisko, jak i na możliwość bycia sędzią. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że podmioty upoważnione uczestniczyć w procesie obsadzania stanowisk sędziowskich obowiązane są sprawdzać wiek kandydata na sędziego, czy też, że wiek sędziego związany ze stanem spoczynku pozostawiony jest trosce podmiotów odpowiedzialnych za to, by czynny sędzia po osiągnięciu określonego wieku nie wykonywał swojej funkcji.
Na potrzeby niniejszej sprawy zasadnym zdaje się przypomnienie, że prawo dostępu do informacji publicznej jest jednym z najważniejszych praw w katalogu praw obywatelskich i politycznych. Ma służyć tworzeniu społeczeństwa obywatelskiego, poprzez zwiększenie transparentności w działaniach władzy publicznej, chronić i umacniać zasady obowiązujące w demokratycznym państwie prawa, wreszcie zapewniać społeczną kontrolę nad działaniami organów władzy publicznej. Przejrzystość procesu decyzyjnego umacnia demokratyczny charakter instytucji oraz zaufanie obywateli do administracji (por. wyrok NSA z 1 października 2010 r., I OSK 1149/10, publ. https://cbois.nsa.gov.pl).
A zatem okoliczność, że wiek sędziego, a zatem data jego urodzenia, jest brany pod uwagę przez odpowiednie służby, nie oznacza, że kwestia ta, jako związana z osobą pełniącą funkcję publiczną, nie może stanowić przedmiotu zainteresowania innych podmiotów, opierających swoje uprawnienie w tym zakresie na przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Reasumując, w ocenie Sądu, informacja o dacie urodzenia sędziego, jako informacja publiczna, winna zostać udostępniona na wniosek skarżącego, jako że informacji tej nie dotyczą ograniczenia wskazane w art. 5 ust. 2 ustawy. Niezasadna była zatem odmowa udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w oparciu o art. 16 ust. 1 ustawy.
Na marginesie zauważyć należy, że ww. pogląd znajduje umocowanie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Stanowisko zbieżne z tym, jakie zaprezentował tutejszy Sąd, przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 marca 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 2872/12.
Co zaś się tyczy żądania ujawnienia nazwy miejscowości w jakich mieszkają poszczególni sędziowie, to tutejszy Sąd w pełni podzielił pogląd zaprezentowany przez organ, iż ta informacja podlega ochronie w trybie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Miejsce zamieszkania sędziego nie pozostaje w żadnym związku z pełnieniem funkcji przez sędziego. Nie wpływa ani na jego powołanie, ani na zakończenie służby. Zapis art. 95 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, precyzuje zaś jedynie ogólne założenia co do miejsca zamieszkania sędziego, lecz z niespełnienia tych założeń przez sędziego, nie wywodzi żadnych skutków wpływających na pełnienie przez niego służby.
Na marginesie podnieść można, iż z treści skargi wynika, że strona zdaje się zgadzać z wnioskami organu dotyczącymi nieujawniania miejsca zamieszkania sędziego. Pomimo bowiem tego, że zaskarżyła decyzję w całości, to w skardze nie zamieściła żadnych zarzutów dotyczących niniejszej materii.
W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja w części narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku zostało wydane w myśl art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skargę w pozostałej części oddalono, jako niezasadną, na podstawie art. 151 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O zwrocie kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis sądowy Sąd orzekł w trybie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznając sprawę ponownie w uchylonej części, organ będzie zobowiązany do wszechstronnego zbadania wniosku strony, z uwzględnieniem rozważań zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia tutejszego Sądu.