Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] kwietnia 2003 r. i odmówił przyznania małoletniej: D. K., reprezentowanej przez matkę E. K., renty rodzinnej po zmarłym ojcu P. N. w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353), jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. Dlatego też Prezes ZUS zbadał przede wszystkim okoliczności odnoszące się do zmarłego ojca dziecka. W trakcie postępowania stwierdzono, że ostatnio udowodniony okres składkowy zmarłego przypadał na dzień [...] listopada 1990 r. i od tej daty do chwili zgonu w dniu [...] kwietnia 2004 r., czyli przez okres 13 lat, 4 miesięcy i 10 dni nie został udokumentowany jakikolwiek okres, za który opłacono by składki na ubezpieczenie społeczne. W tym okresie zmarły P. N. był zdolny do wykonywania pracy. Udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy ojca dziecka wynoszący 9 lat, 5 miesięcy i 25 dni jest nieadekwatny do wieku zmarłego, który w chwili śmierci miał 42 lata.
W ocenie Prezesa ZUS, brak jest więc warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżąca podniosła zarzut, że ojciec dziecka nie był zdolny do pracy, ponieważ miał chorobę alkoholową, a nadto był w latach 1990-2002 zarejestrowany w PUP w L. oraz wskazała na trudną sytuację materialną swojej rodziny.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w drugiej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast, zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest artykuł 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten zezwala organowi, w wyjątkowych wypadkach, w których ubezpieczony nie mógłby otrzymać świadczenia na zasadach ogólnych, na przyznanie świadczenia specjalnego. Wyjątkowość świadczenia z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. nie oznacza, że może być ono przyznane w oderwaniu od okresu ubezpieczenia osoby uprawnionej i od przyczyn, dla których dana osoba nie mogła podjąć pracy. W rozpatrywanej sprawie pani E. K. wystąpiła do organu o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniej córki D. K. po zmarłym ojcu P. N. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zbadał więc okoliczności dotyczące zmarłego ojca dziecka, stwierdzając, że nie wypracował on odpowiedniego okresu, który zezwalałby nawet na przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.
Zmarły ojciec dziecka w stosunku do wieku - w chwili zgonu 42 lata - ma bardzo krótki okres ubezpieczenia wynoszący niespełna 9,5 roku. Pan P. N. zaprzestał zatrudnienia na początku lat dziewięćdziesiątych i do chwili śmierci przez 13 lat, 4 miesiące i 10 dni nie był ubezpieczony. W toku postępowania administracyjnego nie stwierdzono, aby przerwa w zatrudnieniu była spowodowana niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodą w uzyskaniu świadczenia na zasadach ogólnych. W szczególności, nie może być uznana za taką przeszkodę, podnoszona w skardze do Sądu przez skarżącą, choroba alkoholowa pana P. N. Orzecznictwo NSA w tym zakresie wskazuje, iż alkoholizm nie jest okolicznością, która trwale wyklucza brak aktywności zawodowej danej osoby. Alkoholizm można bowiem leczyć, a trwanie w tym nałogu jest uzależnione od woli danej osoby (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA 1936/00). Taką okolicznością nie może być także sam wysoki wskaźnik bezrobocia utrzymujący się na danym terenie. Organ prawidłowo ocenił, więc zebrany materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.