Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2006 r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r., którą na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2004 r., Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) odmówił J. S. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS odwołał się do treści wskazanego art. 83, zgodnie z którym przyznanie świadczenia jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki:
- – jest lub był osobą ubezpieczoną lub członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- – nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,
- – nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
- – nie ma niezbędnych środków utrzymania.
W ocenie Prezesa ZUS J. S. nie spełnia dwóch z tych warunków, albowiem po jego stronie nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności na skutek których nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego, a ponadto będąc uprawnionym do stałego zasiłku w kwocie [...] zł oraz dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł miesięcznie wypłacanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, nie pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania.
Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że ostatnio udowodniony okres ubezpieczenia przypada na dzień [...] grudnia 2001 r., natomiast całkowita niezdolność do pracy została orzeczona od dnia [...] listopada 2005 r., tj. po upływie 3 lat i 11 miesięcy od ustania ubezpieczenia. We wskazanym okresie nie była wobec J. S. orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a zatem nie istniały obiektywne, niezależne od jego woli okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Nie można zatem uznać, że przyczyną braku uprawnień do renty na podstawie ustawy był stan zdrowia.
Na powyższą decyzję J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której nie zgadza się z oceną Prezesa ZUS, co do braku szczególnych okoliczności, na skutek których nie uzyskał prawa do renty na ogólnych zasadach. Jako szczególną okoliczność podaje pogarszający się stan zdrowia stwierdzony orzeczonym już w 2003 r. [...] (po wypadku) i chorobą [...]. Wskazuje też na ponad 22 letni staż ubezpieczeniowy, w tym 15 lat, 8 miesięcy i 27 dni pracy w warunkach szkodliwych.
Wskazując na powyższe skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie renty w drodze wyjątku.
Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności zaskarżonej decyzji z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, a jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Rozpatrując skargę J. S. w aspekcie tych podstaw Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałych po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Zaznaczyć należy, że świadczenie to nie ma charakteru roszczeniowego, gdyż jego przyznanie ustawodawca pozostawił uznaniowej decyzji Prezesa ZUS. Powyższe nie oznacza jednak, że organ ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia. Stosownie bowiem do art. 124 ustawy o emeryturach i rentach, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej również Kpa, chyba że ustawa stanowi inaczej.
W toku postępowania w sprawie o świadczenie w drodze wyjątku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych musi zatem przestrzegać m.in. zasady dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 Kpa. Obowiązek pełnego ustalenia stanu faktycznego spoczywa na organie działającym także w ramach uznania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Uchybienia te – w ocenie Sądu – mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ, odmawiając J. S. przyznania świadczenia z powodu braku szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia, które wyjaśniałyby przyczyny nie podejmowania zatrudnienia po dniu [...] grudnia 2001 r., wskazał na orzeczenie lekarza orzecznika, w którym uznano, że całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy występuje od dnia [...] listopada 2005 r.
Należy jednak zauważyć, iż w aktach postępowania administracyjnego znajdują się orzeczenia lekarzy orzeczników z dnia [...] lutego 2004 r. i [...] stycznia 2005 r., w których stwierdzono u skarżącego częściową niezdolność do pracy od [...] czerwca 2003 r. Okoliczność ta powinna być uwzględniona przy ocenie możliwości kontynuowania przez J. S. zatrudnienia, zwłaszcza w regionie w którym skala bezrobocia jest duża i co organ przyznaje, występują trudności w znalezieniu pracy. W tym stanie rzeczy stwierdzenie organu, iż w okresie przerwy w zatrudnieniu nie istniały obiektywne, niezależne od woli wnioskodawcy okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym wymaga ponownego rozważenia z uwzględnieniem wyżej wskazanych ograniczeń wynikających ze stanu zdrowia wnioskodawcy.
Nie można też zgodzić się z oceną organu, iż wykazane środki otrzymywane z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pozwalają na zaspokojenie niezbędnych środków utrzymania, jeśli się uwzględni stan zdrowia skarżącego i potrzeby związane z leczeniem.
Z tych względów skargę należało uznać za uzasadnioną i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.
Na podstawie art. 152 wymienionej ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.