Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72 poz. 802 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego t.j. Dz. U. z roku 2000 Nr 98 poz. 1071 zwolnił decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r. [...] panią E. N. ze służby celnej z dniem doręczenia decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 6 czerwca 1994 r. Prokuratura Wojewódzka w [...] skierowała przeciwko funkcjonariuszowi akt oskarżenia. Natomiast przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej wprowadzony ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120 poz. 1122), nakłada na organy celne obligatoryjny obowiązek zwolnienia ze służby funkcjonariusza, wobec którego wniesiono akt oskarżenia o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia prywatnego.
W dniu 17 października 2003 r. odwołanie od tej decyzji złożyła pani E. N. Dyrektor Izby Celnej w [...] działając na podstawie art. 138 § 2pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 KPA oraz art. 81 ustawy o Służbie Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną Decyzję. W uzasadnieniu organ podniósł, że w dniu 6 czerwca 1994 r. przeciwko pani E. N. Prokuratura Wojewódzka w [...] skierowała akt oskarżenia o przestępstwo z art. 266 § 4 kk w zw. z art. 58 kk w zw. z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 80 § 1 uks w zbiegu z art. 94 § 1 uks i art. 25 § 1 pkt 3 uks. Są to przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Zapis art. 25 ust. 1 pkt 8a należy traktować dosłownie, regulacja wprowadzona do ustawy o Służbie celnej nowelą z dnia 23 kwietnia 2003 r. dotyczy wszystkich funkcjonariuszy celnych, niezależnie od tego, w jakim terminie został przeciwko nim skierowany akt oskarżenia.
Organ wskazał, że co prawda Sąd Rejonowy dla [...] umorzył postępowanie w zakresie jednego z zarzutów, ale nadal toczy się przeciwko stronie postępowanie karne o czyn z art. 266 § 4 kk, a więc postępowanie karne w tym zakresie nie zostało ukończone. Nie ma, zatem przesłanek do wzruszenia decyzji wydanej w I pierwszej instancji.
W dniu 22 grudnia 2003 r. skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła pani E. N. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji zapadłych w obu instancjach zarzucając im:
- - naruszenie wyrażonej w art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady lex retro non agit. Skarżąca wskazała, iż akt oskarżenia został skierowany przeciwko niej w dniu 6 czerwca 1994 r., a więc 9 lat przed wejściem w życie noweli ustawy o Służbie celnej, która wprowadziła przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a pozwalający zwolnić ze służby celnika, wobec którego wniesiono akt oskarżenia o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Zdaniem skarżącej ten przepis dotyczy tylko tych funkcjonariuszy, wobec których wniesiono akt oskarżenia po 10 sierpnia 2003 r. (dacie wejścia w życie noweli) i nie powinien być stosowany wobec niej.
- - naruszenie zasady domniemania niewinności wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem skarżącej działania Dyrektora Izby Celnej w [...], który jeszcze przed wydaniem w sprawie wyroku przez sąd karny zwalnia funkcjonariusza jest sprzeczne z zasadą domniemania niewinności i poczuciem sprawiedliwości. Uznano, bowiem ją za osobę winną mimo, że właściwy w tej sprawie nawet nie zdążył ocenić wszystkich dowodów w sprawie, a same zgromadzone przez prokuraturę dowody nie są jednoznaczne
Skarżąca wskazała także na wewnętrzną sprzeczność ustawy o Służbie Celnej, która w przepisie art. 25 ust. 1 pkt 8a, który nakazuje zwolnić go ze służby celnika, wobec którego wniesiono akt oskarżenia, a nie zabrania przyjmować do służby celnej osób, które są w tej samej sytuacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)
Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Pierwszy z podniesionych przez skarżącą zarzutów dotyczy złamania wobec niej zasady nieretroaktywności prawa. Na wstępie należy wyjaśnić, że z retroaktywnością w prawie mamy do czynie nie wówczas, gdy z woli ustawodawcy zastosowano nowy przepis do ściśle określonego faktu prawnego, który powstał przed wejściem w życie nowego przepisu, tak jakby ten przepis obowiązywał w chwili zaistnienia tegoż faktu. W omawianej sprawie z zastosowaniem przez organ wobec skarżącej mielibyśmy do czynienia, gdyby zwolniono ja z datą wniesienia aktu oskarżenia do sądu. W takiej sytuacji, bowiem zaistniały w dniu 6 czerwca 1994 r. fakt prawny byłby oceniany tak jakby nowela ustawy o Służbie Celnej obowiązywała w tej dacie. Jednak przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, które w art. 2 pkt 1 i 2 wprowadziły zapisy pozwalające zwolnić celników w przypadku wniesienia przeciwko nim aktu oskarżenia do sądu lub tymczasowego aresztowania nie zawierają przepisów retroaktywnych.
W tym przypadku mamy do czynienia z retrospekcją prawa myloną często z retrospektywnością przepisu prawa i dlatego też zwaną z tego powodu "retroakcją pozorną". Retrospektywność istnieje wówczas, gdy nowy akt prawny reguluje inaczej stosunki lub fakty prawne, które zostały wprowadzone pod rządami odmiennej ustawy, rozporządzenia lub innego aktu prawnego, ale te fakty trwają nadal. W przypadku, skarżącej organ ocenił fakt prawny, który zaistniał przed wejściem w życie noweli ustawy o Służbie Celnej wedle przepisów nowej ustawy i słusznie przyjął, że ustawodawca zezwala mu na zwolnienie funkcjonariusza.
Skarżąca wskazała także na sprzeczność przyjętego w art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy- Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie celnej z wyrażoną w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP zasadą domniemania niewinności. Warto wskazać, że ta wątpliwość była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 19 października 2004 r. sygn. akt K1/04 (Dz. U. Nr 236 poz. 2371) stwierdził, że w/w przepisy nie są sprzeczne z Konstytucją podnosząc, iż "nie widząc podstaw do orzeczenia niekonstytucyjności zakwestionowanych przepisów prawnych w granicach określonych przez wnioskodawcę, wskazuje - analizując treść ustawy w zakresie związanym ze skarżonymi przepisami (a więc poza przedmiotem swojego orzekania) - na konieczność pełnego, racjonalnego i jednocześnie zgodnego z konstytucyjnymi standardami rozwiązania problemu skutków stwierdzonej ex post bezzasadności zwolnienia ze służby - w wyniku uniewinnienia funkcjonariusza, umorzenia postępowania karnego albo uchylenia postanowienia o tymczasowym aresztowaniu.
Sygnalizuje w ten sposób zasadność stosownej prawotwórczej aktywności. Troska o dobro służby publicznej, w tym Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet, jeżeli cechować je będzie duży stopień represywności". Trybunał wskazał, więc, że specyfika służby celnej wymaga zastosowania surowych Śródków utrzymania dyscypliny, tym bardziej że ustawodawca przewidział środki powrotu do służby tych celników, wobec których postępowanie karne będące przyczyną wniesienia aktu oskarżenia zostanie umorzone lub jeśli będą uniewinnieni. Tak, więc nie ma podstaw, aby przyjąć, iż organ wydając wobec skarżącej decyzję o zwolnieniu ze służby działał wbrew przepisom art. 42 ust. 3 Konstytucji RP.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.