Uzasadnienie
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] maja 2011 r., cofającą A. N. pozwolenie na broń palną myśliwską.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Komendant Główny Policji podniósł, iż cofnięcie pozwolenia na broń spowodowane było ustaleniem, iż Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt [...] (wyrok prawomocny od dnia [...] sierpnia 2010 r.) uznał A. N. winnym popełnienia przestępstwa z art. 263 § 2 Kk (posiadanie bez zezwolenia broni gazowej i amunicji gazowej) i wymierzył mu karę grzywny, warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres [...] roku tytułem próby. Bezsporne jest, iż przestępstwo wskazane w art. 263 § 2 Kk znajduje się w katalogu przestępstw umyślnych.
Zatem, w ocenie organu zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy o broni i amunicji, co zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy obligowało organ do wszczęcia w dniu [...] marca 2011 r. przedmiotowego postępowania i wydania w wyniku tego postępowania decyzji cofającej A. N. pozwolenie na broń palną myśliwską.
A. N. w odwołaniu od decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] maja 2011 r. wskazał, iż wcześniej, w dniu [...] listopada 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] cofnął mu pozwolenie na broń. Na skutek odwołania, Komendant Główny Policji, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., uchylił w całości decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi i w rezultacie Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na jego bezprzedmiotowość, uznając, iż A. N. nie wypełnił normy art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 marca 2011 r. Zatem obecne rozstrzygnięcie (z dnia [...] maja 2011 r.) wobec istnienia w obrocie prawnym ostatecznego rozstrzygnięcia z dnia [...] lutego 2011 r. jest nieprawidłowe i Komendant Główny Policji z uwagi na tożsamość spraw powinien stwierdzić jego nieważność.
Polemizując z powyższym poglądem Komendant Główny Policji wskazał, iż w istocie zarzut odwołania dotyczy kwestii nowelizacji ustawy o broni i amunicji z dnia 11 stycznia 2011 r. (która weszła w życie z dniem 10 marca 2011 r.) i oceny, iż wprowadzone zmiany nie dotyczą strony, bowiem nie popełniła ona przestępstwa po dacie wejścia ich w życie. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 3 ustawy o zmianie ustawy o broni i amunicji tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Tymczasem niniejsze postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia odwołującemu się pozwolenia na posiadanie broni zostało wszczęte dnia [...] marca 2011 r., a zatem już po wejściu w życie nowych przepisów, co oznacza, że przedmiotowa sprawa mogła być rozpatrywana tylko na ich podstawie.
Wobec powyższego, interpretacja pełnomocnika strony, co do obowiązujących przepisów prawnych nie jest trafna i z pewnością nie jest zgodna z intencją ustawodawcy. Ponadto Komendant Główny Policji wyjaśnił, iż organ pierwszej instancji, wszczynając w dniu [...] marca 2011 r. postępowanie administracyjne, a następnie cofając decyzją z dnia [...] maja 2011 r. pozwolenie na broń, pomimo uprzedniego umorzenia postępowania, nie dopuścił się naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej. Po nowelizacji art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, organ Policji wprost z ustawy zobligowany był do takiego działania.
Natomiast w poprzednim stanie prawnym popełnione przez A. N. przestępstwo z art. 263 § 2 Kk nie było wymienione w katalogu przestępstw określonych art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie nie zachodzi sytuacja określona w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, albowiem nie zachodzi tu tożsamość sprawy. Tożsamość sprawy zachodzi w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów.
W przedmiotowej sprawie występuje ten sam podmiot i przedmiot sprawy, natomiast zmienił się stan prawny - zgodnie z aktualnymi przepisami fakt ukarania za przestępstwo umyślne obliguje organy Policji do cofnięcia pozwolenia na broń.
Na skutek skargi A. N., sprawę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 13 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2165/11 oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że od chwili wejścia w życie znowelizowanej ustawy o broni i amunicji organ Policji jest zobligowany do tego, aby oceniać zdolność strony do posiadania broni w oparciu o nowe przesłanki – wskazane w zmienionej ustawie. Ustawodawca w treści znowelizowanego przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji na pierwszym planie wyeksponował, iż nie wydaje się pozwolenia na broń (poprzez art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy cofa pozwolenie) osobom stanowiącym określone w tym przepisie zagrożenie.
Zatem wskazany przepis nie łączy bezpośrednio konsekwencji cofnięcia pozwolenia na broń z faktem skazania prawomocnym wyrokiem sądowym za przestępstwo umyślne, lecz z pewnym stanem faktycznym, który tylko ten wyrok potwierdza. Otóż osoba, która w świetle prawomocnego wyroku bezsprzecznie popełniła przestępstwo umyślne, nie daje gwarancji przestrzegania obowiązujących norm prawnych i społecznych. Stanowi ona potencjalne zagrożenie dla ustalonego normami prawnymi porządku społecznego. Z tego punktu widzenia nie ma znaczenia, czy wyrok skazujący wobec posiadacza broni zapadł przed 10 marca 2011 r., czy też po tej dacie. Wyrok skazujący posiadacza broni za przestępstwo umyślne kwalifikuje, z woli ustawodawcy, taką osobę do grupy ryzyka osób naruszających porządek prawny, a więc mogących wywołać określone w powyższym przepisie zagrożenia. Na gruncie powyższej regulacji prawnej ustawodawca bezsprzecznie przyznał prymat interesowi społecznemu nad interesem jednostki.
W interesie ogółu obywateli leży bowiem odebranie przywileju posiadania broni palnej osobom, których społeczność nie obdarza zaufaniem z powodu świadomego naruszania porządku prawnego. Nie zachodzi więc obawa, iżby prawa czy obowiązki strony były ustalane z mocą wsteczną. Jedynie zdarzenia, które miały miejsce przed wejściem w życie nowej ustawy są inaczej oceniane i wywierają inne skutki - ale na dzień zastosowania nowej ustawy. Stąd więc uznać należało, iż organ, prowadząc postępowanie w oparciu o przepisy znowelizowanej ustawy o broni i amunicji, działał w sposób prawidłowy. Okolicznością niesporną jest bowiem to, iż postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało wszczęte pod rządami nowej regulacji prawnej.
W ocenie Sądu, niezasadny jest zarzut skargi, że decyzja organu I instancji została obarczona kwalifikowaną wadą prawną z art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, z tej przyczyny, iż postępowanie o cofnięcie skarżącemu pozwolenia na broń, wszczęte na skutek wydania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt [...], zostało decyzją ostateczną umorzone, a następnie po wejściu w życie znowelizowanych przepisów ustawy o broni i amunicji organ wydał kolejną decyzję w tej samej sprawie i cofnął skarżącemu pozwolenie na broń. Tożsamość sprawy musi dotyczyć też jej przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. "Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. J. Borkowski (w:) Komentarz 9, 2008, s. 764; por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1994 r., II SA 1192/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 83" – patrz M. Jaśkowa, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Lex 2009).
Sąd podkreślił, iż sprawa zakończona ostateczną decyzją [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2011 r. o umorzeniu postępowania o cofnięcie skarżącemu pozwolenia na broń palną myśliwską nie jest tożsamą ze sprawą zakończoną zaskarżoną decyzją. Nie został bowiem spełniony warunek pełnego przejęcia regulacji prawnej, obowiązującej w dacie umorzenia postępowania, przez znowelizowaną po dniu 10 marca 2011 r. ustawę o broni i amunicji, która stanowiła podstawę wydania decyzji [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji z dnia [...] maja 2011 r. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy został całkowicie zmieniony w stosunku do jego brzmienia sprzed dnia 10 marca 2011 r. Ustawodawca wprowadził bowiem całkiem nowe, inne niż dotychczas stosowane, przesłanki warunkujące uzyskanie pozwolenia na broń palną.
Tym samym Komendant Główny Policji zasadnie stwierdził, iż wcześniejsza decyzja o umorzeniu postępowania z dnia [...] lutego 2011 r. nie stanowi procesowej przeszkody (nie zachodzi res iudicatae) do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń na innej podstawie materialnoprawnej.
A. N. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, żądając uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2012 r.
W skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi A. N. w sytuacji, gdy decyzja Komendanta Głównego Policji z [...] lipca 2011 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] maja 2011 r. cofającą A. N. pozwolenie na broń myśliwską, została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisów art. 16 § 1, art. 61 § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, ponieważ w tej samej sprawie, charakteryzującej się tożsamością stron oraz tym samym przedmiotem sprawy, jak również – tym samym, niezmienionym jej stanem faktycznym, została wydana w wyniku wcześniej wszczętego i zakończonego postępowania ostateczna decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2011 r., na mocy której umorzono postępowanie w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK1318/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz A. N. kwotę [...] [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, między innymi, co następuje:
Zasadny jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, albowiem w niniejszej sprawie istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zachodziła powaga rzeczy osądzonej. Nie budzi wątpliwości, że pomiędzy decyzją Komendanta Głównego Policji z [...] lipca 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] maja 2011 r. cofającą A. N. pozwolenie na broń palną myśliwską oraz decyzją [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2011 r., na mocy której umorzono postępowanie w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, zachodzi tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa. Mimo zmiany ustawy o broni i amunicji nie uległa zmianie istotna treść normatywna przepisu, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w obu sprawach. Zmiana przepisu ustawy o broni i amunicji, co do podstawowych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską nie uległa zmianie fundamentalnej. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym w czasie prowadzenia po raz pierwszy postępowania stanowił, że nie wydaje się pozwolenia na broń osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (...), zaś w chwili wydawania kontrolowanej decyzji znowelizowany przepis przewidywał, że nie wydaje się pozwolenia na broń osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
W obu przypadkach chodziło o wyeliminowanie spośród osób ubiegających się o pozwolenie na broń, a poprzez art. 18 także osób owo uprawnienie posiadających, które stanowią zagrożenie dla dóbr priorytetowo ustawą chronionych – m.in. porządek i bezpieczeństwo publiczne. Zmianie uległy jedynie przesłanki, które zdaniem ustawodawcy wskazują, że osoba stanowi zagrożenie dla owych dóbr.
W niniejszej sprawie organy administracji publicznej dwukrotnie prowadziły postępowanie administracyjne dokonując oceny tego, czy skarżący jest osobą stanowiącą zagrożenie dla siebie, porządku prawnego lub bezpieczeństwa publicznego. Co istotne okoliczność ta w obu sprawach była jedyną przesłanką determinującą rozstrzygnięcie organów.
Naczelny Sąd Administracyjny za niedopuszczalną uznał sytuację, w której jeden fakt prawotwórczy jakim było prawomocne skazanie skarżącego za przestępstwo popełnione z winy umyślnej, stanowi najpierw podstawę do przeprowadzenia postępowania zakończonego decyzją rozpoznającą sprawę co do istoty – którą było w niniejszej sprawie umorzenie postępowania, a następnie po zmianie przepisów stanowi podstawę kolejnej decyzji w tym samym przedmiocie. Odmienne stanowisko prowadziłoby do naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej i jako takie jest niedopuszczalne.
Przepisy ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obecnie obowiązującym mogą być stosowane w sprawach dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń wywołanych zdarzeniami, które nastąpiły pod rządami uprzednio obowiązującego stanu prawnego. Z całą pewnością jednak, prowadzone w oparciu o te przepisy postępowanie nie może dotyczyć spraw zbadanych już w toku postępowania administracyjnego. Prowadziłoby to do naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zważył, co następuje
Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.): "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny."
Analizując niniejszą sprawę we wskazanym przez Naczelny Sąd Administracyjny kierunku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za uzasadnioną.
Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, iż w niniejszej sprawie zachodziła powaga rzeczy osądzonej.
Pomiędzy decyzją Komendanta Głównego Policji z [...] lipca 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] maja 2011 r. cofającą A. N. pozwolenie na broń palną myśliwską oraz decyzją [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2011 r., na mocy której umorzono postępowanie w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, zachodzi tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa.
Analizując wprowadzoną w życie w dniu 10 marca 2010 r. zmianę ustawy o broni i amunicji, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż mimo zmiany ustawy nie uległa zmianie istotna treść normatywna przepisu, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w obu sprawach. Zmiana przepisu ustawy o broni i amunicji, co do podstawowych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską nie uległa zmianie fundamentalnej. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym w czasie prowadzenia po raz pierwszy postępowania stanowił, że nie wydaje się pozwolenia na broń osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (...), zaś w chwili wydawania kontrolowanej decyzji znowelizowany przepis przewidywał, że nie wydaje się pozwolenia na broń osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
W obu przypadkach chodziło o wyeliminowanie spośród osób ubiegających się o pozwolenie na broń, a poprzez art. 18 także osób owe uprawnienie posiadających, które stanowią zagrożenie dla dóbr priorytetowo ustawą chronionych – m.in. porządek i bezpieczeństwo publiczne. Zmianie uległy jedynie przesłanki, które zdaniem ustawodawcy wskazują, że osoba stanowi zagrożenie dla owych dóbr.
Powyższe ustalenie jest dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ponownie rozpatrującego sprawę po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, wiążące w niniejszej sprawie.
Transponując wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego na stan faktyczny i prawny istniejący w niniejszej sprawie, wskazać należy, iż wobec A. N. dwukrotnie prowadzono postępowanie administracyjne dotyczące cofnięcia mu pozwolenia na broń myśliwską, przy czym w istocie zmiana przepisu ustawy o broni i amunicji, która miała miejsce pomiędzy tymi dwoma postępowaniami, jak na to wyraźnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, nie uległa zmianie fundamentalnej - co do podstawowych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
Pierwsze postępowanie zakończyło się ostateczną decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2011 r., umarzającą postępowanie administracyjne z uwagi na jego bezprzedmiotowość, gdyż wówczas, w ocenie organu, A. N. nie wypełnił normy art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 marca 2011 r., która dawałaby podstawy do cofnięcia mu pozwolenia na posiadanie broni. Drugie, zostało wszczęte w dniu [...] marca 2011 r., pod rządami znowelizowanej ustawy o broni i amunicji i zostało zakończone decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2011 r., cofającą A. N. pozwolenie na broń myśliwską, która to decyzja została utrzymana w mocy przez Komendanta Głównego Policji decyzją z dnia [...] lipca 2011 r.
Skoro zatem zmiana treści przepisu, po nowelizacji ustawy o broni i amunicji, nie była istotna, co do fundamentalnych podstaw cofania pozwolenia na broń i wcześniejszą ostateczną decyzją organu z dnia [...] lutego 2011 r. uznano, iż A. N. nie wypełnia przesłanek skutkujących pozbawieniem go prawa do posiadania broni palnej myśliwskiej, to nie było podstaw do ponownego rozstrzygania tego problemu w postępowaniu wszczętym w dniu [...] marca 2011 r., które zostało zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2011 r.
Skoro oba postępowania administracyjne (pierwsze - zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. i drugie – zakończone zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzją z dnia [...] maja 2011 r.) są wobec siebie tożsame, to wobec powyższego, należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] maja 2011 r., cofającej A. N. pozwolenie na broń palną myśliwską.
W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 Kpa następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011 Nb 38 do art. 156). W komentarzu tym podkreśla się, że tożsamość sprawy będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy.
W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 2 i art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W zakresie kosztów postępowania rozstrzygnięto zgodnie z treścią art. 200 powyższej ustawy.