Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.
Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie skarżąca, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), jest z mocy ustawy zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie z treścią ww. przepisu nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Skarżąca przedmiotowy wniosek złożyła w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych. Z tego względu postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało umorzone. Stosownie do art. 249a powołanej ustawy, jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem skarżąca w sprawie jest zwolniona z mocy ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć.
Dalej należy wskazać, że z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż K. R. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z zasiłku socjalnego w wysokości 260,21 zł i świadczenia opiekuńczego w wysokości 150 zł. Nie wskazała posiadania majątku, ani przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku powołała się na zaświadczenie o stanie zdrowia i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Do stałych wydatków zaliczyła czynsz najmu, opłaty za media i koszty leczenia. Do wniosku dołączono kopię decyzji Prezydenta [...] dotyczącą zmiany decyzji o przyznaniu zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej.
Dodatkowo należy wskazać, że do skargi dołączono m.in. kopię orzeczenia o niepełnosprawności, z którego wynika, że wnioskodawczyni jest zaliczona do stopnia niepełnosprawności znacznego, a orzeczenie zostało wydane na stałe. Ponadto dołączono kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z którego wynika, że wnioskodawczyni jest trwale całkowicie niezdolna do pracy oraz kopię zaświadczenia o stanie zdrowia.
W sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Natomiast zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron, korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych, bądź opłacenie pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym.
W niniejszej sprawie uznano, że wnioskodawczyni wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Jak wynika ze złożonego wniosku oraz akt administracyjnych, skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, całkowicie niezdolną do podjęcia pracy, utrzymującą się ze świadczeń socjalnych w łącznej wysokości 410,21 zł. Nie posiada majątku ani oszczędności. Stałe koszty utrzymania, zgodnie z oświadczeniem to czynsz najmu, opłaty za media i koszty leczenia. W tej sytuacji uznano, że sytuacja materialna i życiowa w jakiej się znajduje wnioskodawczyni nie pozwala na opłacenie kosztów profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku koniecznego utrzymania.
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 249a w zw. z art. 262, art. 239 § 1 pkt 1 lit. e i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.