Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2004 roku nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2004 roku nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), którą to decyzją odmówił S. T. występującej jako przedstawiciel ustawowy małoletnich córek N. i K. T. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednego z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Dodał ponadto, że renta rodzinna w drodze wyjątku jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i z tego powodu w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby tej osobie.
Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej, w związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Również szczególna okoliczność, o której mowa w przepisie odnosi się do osoby zmarłej. Zmarły w dniu [...] października 2003 roku ojciec dzieci M. T., w chwili śmierci miał 32 lata, posiadał łączny okres składkowy wynoszący 8 lat, 18 dni. Ostatnio udowodniony okres składkowy ubezpieczonego przypada na dzień [...] grudnia 1998 roku i od tej daty do daty zgonu w dniu [...] października 2003 roku, a więc przez 4 lata 9 miesięcy i 2 dni nie został udowodniony jakikolwiek okres ubezpieczenia, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne.
Nadto z akt rentowych wynika, iż na przestrzeni pracy zawodowej w okresie od [...] sierpnia 1996 roku do [...] lipca 1998 roku zmarły posiadał 2-letnią przerwę wykonywaniu zatrudnienia. We wskazanych wyżej okresach ojciec dzieci był osobą zdolną do pracy a zatem nie istniały szczególne okoliczności uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia ustawowego.
Jednocześnie w decyzji wskazano, iż sama trudna sytuacja materialna skarżącej nie stanowi jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, nie jest to bowiem świadczenie socjalne przyznawane wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. T. wniosła o przyznanie renty w drodze wyjątku. Podniosła iż mąż po redukcji w zakładzie pracy nie mógł znaleźć pracy. Zarejestrował się w Rejonowym Urzędzie Pracy w K., pobierał zasiłek dla bezrobotnych, jednak po jego utracie podejmował pracę dorywczą bez ubezpieczenia. Nadto wskazywała, iż [...] września 2000 r. zmarły M. T. uległ wypadkowi, doznał urazu [...] i z uwagi na stan zdrowia nie mógł znaleźć pracy.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków
Renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Również szczególna okoliczność, o której mowa w przepisie odnosi się do osoby zmarłej. Zmarły w dniu [...] października 2003 roku ojciec dzieci miał w chwili śmierci 32 lata, posiadał łączny okres składkowy wynoszący 8 lat i 18 dni przy czym ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] grudnia 1998 roku. Niewykonywanie zatrudnienia przez okres ponad 4 lat i 9 miesięcy przez osobę młodą, zdolną do pracy nie może być zdaniem Sądu uznane za szczególną okoliczność,, na skutek której ubezpieczony nie spełnił warunków do świadczenia ustawowego.
Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczące stanu zdrowia ojca dzieci należy wskazać, iż był on jak wynika to z akt rentowych wielokrotnie oceniany. Ponieważ M. T. starał się o rentę i od niekorzystnej decyzji ZUS odwołał się do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Żadne z badań, którym został poddany nie potwierdziły, iż uraz [...] którego doznał w 2000 roku spowodował choćby częściową niezdolność do pracy. Zatem stan zdrowia nie stanowił usprawiedliwienia dla niepodejmowania przez zmarłego zatrudnienia. Wskazać należy również iż zmarły zaprzestał pracy w 1998 roku a zatem na długo przed wypadkiem któremu uległ w 2000 roku. Fakt zarejestrowania ojca dziecka w Powiatowym Urzędzie Pracy i podejmowanie dorywczej pracy bez zarejestrowania i odprowadzenia składek na ubezpieczenie społeczne nie może być uznany za szczególną okoliczność, o której mowa w art. 83 ustawy.
Natomiast trudne warunki materialne skarżącej nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest to bowiem świadczenie socjalne przyznawane wyłącznie według potrzeb, nawet jeżeli potrzeby te są uzasadnione. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 w związku z art. 132 p psa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.