Uzasadnienie
J. K. starała się o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po swoim byłym małżonku S. K. na rzecz wspólnych dzieci: M. K. urodzonego w dniu [...] września 1987 r. i M. K. urodzonej w dniu [...] października 1989 r.
J. K. uzyskuje dochody średnio miesięczne 2.081 zł. brutto.
S. K. zmarł w dniu [...] marca 2004 r. w wieku 48 lat. Legitymował się udowodnionym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze 11 lat, 4 miesięcy i 3 dni. Jego ostatnie zatrudnienie i ostatnia składka na ubezpieczenie społeczne ustały we wrześniu 1996 r. Na oceniane do uprawnień ostatnie dziesięciolecie przed datą śmierci przypada okres składkowy w rozmiarze 3 miesięcy i 10 dni. W okresie zatrudnienia S. K. występowały długotrwałe przerwy w latach 1975 - 1978 i 1989 - 1995.
Prezes Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Powołując się na wskazany wyżej stan faktyczny, swoją decyzję argumentował brakiem okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie przez S. K. wymogów przewidzianych do uzyskania uprawnień dla jego dzieci do renty rodzinnej. Organ wskazywał na bardzo krótki łączny staż ubezpieczeniowy nieadekwatny do wieku zmarłego oraz na fakt, że przez około siedmiu lat przed śmiercią S. K. nie opłacał składek z ubezpieczenia społecznego. Podstawę prawną wydania decyzji stanowi przepis art. 83 par. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.).
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. K. wskazała, że mąż nie interesował się dziećmi, nie płacił alimentów.
Prezes Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu na argumenty poprzedniej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywała, że nie miała wpływu na postępowanie ojca dzieci oraz na jego leczenie od uzależnienia [...], nie wie czy się leczył z tego powodu. Podnosiła, że S. K. nie interesował się dziećmi, w latach 1990 - 1992 pracował "na czarno", zaś w latach 1976 - 1978 odbywał służbę wojskową.
Prezes Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie, przytaczając argumentacje zawartą w swoich decyzjiach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Stosownie do treści art. 13 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Tak więc sąd administracyjny nie przyznaje świadczenia, a jedynie kontroluje czy wydana przez organ decyzja nie narusza prawa.
W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków.
Natomiast zgodnie z treścią art. 65 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń. Tak więc prawo do renty rodzinnej jest prawem pochodnym wynikającym od uprawnień osoby ubezpieczonej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem brak uprawnień do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, pociąga za sobą również brak uprawnień członków rodziny do renty rodzinnej po ubezpieczonym. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Natomiast art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające niewypełnienie warunków niezbędnych dla przyznania świadczenia w zwykłym trybie (na przykład usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek) przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy.
S. K., co wynika ze stanu faktycznego sprawy, nie spełniał przesłanek do uzyskania prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Nadto, co jest szczególnie ważne w postępowaniu o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku (art. 83 wskazanej wyżej ustawy), w niniejszej sprawie nie wykazano istnienia szczególnych okoliczności, które spowodowały brak uzyskania przez ojca małoletnich dzieci tych uprawnień. Nic nie usprawiedliwia długotrwałych przerw w zatrudnieniu S. K. Podkreślenia wymaga fakt, że okresy te, dotyczą także czasów gdy nie było trudności ze znalezieniem pracy, zaś ubezpieczony był zdolny do pracy. Zważyć także należy na stosunkowo krótką aktywność zawodową ubezpieczonego - nieco ponad 11 lat na 48 lata życia.
Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2004 r. i z dnia [...] grudnia 2004 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji. Zawierają one prawidłowe uzasadnienia, wszechstronnie analizujące cały zgromadzony materiał w niniejszej sprawie.
Argumenty zawarte w skardze niczego do sprawy nie wnoszą, a jedynie wskazują lekceważenie przez ojca dzieci obowiązków zarówno rodzicielskich jak i z tytułu ubezpieczeń społecznych.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.