Uzasadnienie
Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm.) w zw. z art. 17 pkt 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa, w dniu [...] grudnia 2018 r. wydał postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów A.W. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia podał, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] w dniu [...] lipca 2008 r. wydał decyzję nr [...], którą zobowiązał A.W. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II SA/WA 443/10 oddalił skargę ww. na powyżej określoną decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.
Skargę kasacyjną A.W. na powyżej określony wyrok, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r. oddalił.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] w związku z niewykonaniem przez A.W. obowiązku opróżnienia i przekazania do jego dyspozycji przedmiotowego lokalu mieszkalnego wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie w stosunku do niej egzekucji administracyjnej.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] wezwał ww. do opróżnienia z rzeczy i osób przedmiotowego lokalu mieszkalnego, pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci opróżnienia lokalu i innych pomieszczeń.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] uznał zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego za bezzasadne.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] powyższe postanowienie.
Analizując zarzuty przedstawione w zażaleniu stwierdzić należy, że organ pod rozwagę i ocenę wziąć może jedynie zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zastosowanie przez organ zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Mając na uwadze katalog środków egzekucyjnych, enumeratywnie wyliczonych w art. 1a pkt 12 lit. B przedmiotowej ustawy stwierdzić należy, że zastosowany przez organ egzekucyjny środek w postaci opróżnienia lokalu z osób jest jedynym możliwym do zastosowania środkiem, który może doprowadzić do wykonania zobowiązania. Trudna sytuacja materialna skarżącej nie może mieć wpływu na prawidłowość zastosowania środka egzekucyjnego.
Podkreślić należy, że organem właściwym do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach jest gmina, która zapewnia lokale socjalne.
A.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2018 r. zarzucając, że do jej wydania doszło w warunkach naruszenia następujących przepisów:
- 1. art. 171 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami w zw. z art 7, art. 77 § 1 Kpa, poprzez odwołanie się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracji, w sytuacji gdy został złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., która była przedmiotem orzekania przez WSA w Warszawie i Naczelny Sąd Administracyjny i nie może być ona podstawą prawną tytułu wykonawczego, gdyż decyzja ta nie ma przymiotu prawomocności,
- 2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126, art. 11 Kpa, poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu postanowienia do zarzutów określonych w pkt 2a, 2b i 2c,
- 3. art. 75 Konstytucji RP w zw. z art 124 § 2 Kpa, poprzez błędne ustalenia faktyczne skutkujące oceną o braku zagrożenia bezdomnością,
- 4. art. 45 § 3 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nie wystąpienie do sądu o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania socjalnego i wezwanie gminy do udziału w procesie,
- 5. art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez podjęcia postępowania egzekucyjnego przez wydaniem ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów, co skutkuje naruszeniem art. 33 § 1 pkt 8 tej ustawy i przedwczesne zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Skarżąca podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.
Minister Obrony narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżone postanowienie według podanych kryteriów stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.
Podstawową funkcją postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena z punktu widzenia zgodności z prawem procesu konkretyzacji norm prawa administracyjnego materialnego w określonym stanie faktycznym. Kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organów "mieszkaniowych" w kwestii uznania za nieuzasadnione zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej. W przypadku postępowania egzekucyjnego chodzi w istocie o wyegzekwowanie obowiązków wynikających z decyzji podlegających wykonaniu. W postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że organy egzekucyjne prawidłowo rozstrzygnęły kwestię zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], a sporne postanowienie wydane zostało zgodnie prawem i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich zgłoszonych zarzutów.
Na wstępie przypomnieć należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Według art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Z powyższych przepisów wynika, że postępowanie w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych jest ściśle sformalizowane, a podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mogą być dowolne okoliczności, ale okoliczności wymienione w art. 33 u.p.e.a. Jego granice wyznacza sam zobowiązany decydując, czy w ogóle wnieść zarzuty, jakie zarzuty sformułować oraz jak je uzasadnić, przy czym katalog możliwych zarzutów jest zamknięty.
Podobnie ograniczone są formy rozstrzygnięcia wierzyciela i organu egzekucyjnego. Jak wynika z art. 34 u.p.e.a., organ winien rozpatrzyć zarzuty dłużnika i wydać postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, chyba że tak jak w niniejszej sprawie, wierzycielem jest organ prowadzący egzekucję). Postanowienie to - jeżeli zarzuty są uzasadnione – winno być postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Ustawa nie określa treści postanowienia o negatywnym rozstrzygnięciu zarzutów, ale brzmienie art. 34 § 4 u.p.e.a. pozwala na przyjęcie, że organ egzekucyjny wydaje wówczas postanowienie o oddaleniu zarzutów, odmowie uznania zarzutów za uzasadnione, lub o odmowie uwzględnienia zarzutów.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie egzekwowany obowiązek wynika z decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2009 r. skontrolowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i Naczelny Sąd Administracyjny.
Reasumując wierzyciel w tytule wykonawczym prawidłowo określił podstawę prawną obowiązku wskazując decyzję organu II instancji, gdyż nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec obowiązku wynikającego z decyzji nieostatecznej, tj. decyzji nie nadającej się do wykonania (wobec której nie orzeczono o rygorze natychmiastowej wykonalności tak jak w niniejszej sprawie).
Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone postanowienie było dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby ich uchylenie. Wobec powyższego skargi należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.