Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] listopada 2006 r. o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
Przyczyną odmowy przyznania powyżej określonego świadczenia był fakt, iż wnioskodawczyni, zdaniem organu, nie spełnia łącznie przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Skarżąca nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania, gdyż otrzymuje z Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie [...] zł.
Ostateczna decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stała się przedmiotem skargi złożonej przez T. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podała, iż jest osobą samotną. Choruje na [...]. Wysokość otrzymywanych przez nią zasiłków uniemożliwia jej zakup leków. Leki te nie są refundowane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do argumentów przestawionych w skardze organ wyjaśnił, iż sama trudna sytuacja materialna nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie to nie ma charakteru socjalnego przyznawanego tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Skarżąca otrzymuje pomoc socjalną w pełnej wysokości i nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 z późn. zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie.
Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego organ jest zobowiązany do bezwzględnego przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z mocy art. 7 tej ustawy zobowiązany był do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 Kpa.
W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył powyżej określone reguły procesowe, a w szczególności Sąd dopatrzył się przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego, bowiem organ w sposób mało wnikliwy rozpatrzył sporna kwestię jaką jest niewątpliwie ocena posiadanych przez skarżącą środków utrzymania
Zdaniem organu, w rozpoznawanej sprawie przepis stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji nie mógł zostać zastosowany, albowiem po stronie skarżącej nie zachodzi przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania.
Sąd nie podziela tego stanowiska, gdyż organ w sposób schematyczny dokonał oceny przedmiotowej przesłanki. Nie zbadał mianowicie, jakie są rzeczywiste i konieczne potrzeby skarżącej w zestawieniu z otrzymywanymi zasiłkami z pomocy społecznej. Nie może bowiem ujść uwadze, iż wskazany przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dochód w wysokości [...] zł, jest zdecydowanie za niski, jeżeli weźmie się pod uwagę stan zdrowia skarżącej i jej sytuację osobistą, a w szczególność jej potrzeby związane z procesem leczenia.
Sąd zwraca uwagę na fakt, iż w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest mowa o braku jakichkolwiek środków utrzymania, lecz środków niezbędnych. Ocena tej niezbędności musi zostać dokonana z uwzględnieniem potrzeb służących do zaspokojenia minimum egzystencji skarżącej.
W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, organ powinien ponownie dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również, o ile uzna to za konieczne, jego uzupełnienia i rozstrzygnąć, czy w niniejszej sprawie nie została jednak spełniona przesłanka niezbędnych środków utrzymania uzasadniająca przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Okolicznościami, które za tym przemawiają są; staż ubezpieczeniowy skarżącej mającej ukończone 48 lat, który wynosi łącznie 17 lat, 9 miesięcy i 16 dni, orzeczona całkowita niezdolność do pracy oraz jej sytuacja rodzinna i materialna.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 132 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.