Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2019 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2019 r. o odmowie przyznania S.S. świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 83 ust. 1 ustawy o Emeryturach i Rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1227 – tekst jedn.) wskazując, ze szczególne okoliczności, o jakich mowa w w/w przepisie to zdarzenia, wykluczające aktywność zawodową strony z powodu niemożliwości przezwyciężenia ich skutków.
Organ ustalił, iż na 74 lata życia, strona miała udokumentowane jedynie 13 lat i 3 miesiące okresów składkowych i nieskładkowych. Powyższe okresy zatrudnienia strony, były w ocenie organu nieadekwatne do długości wieku strony. Brak wykazania przez stronę występowania szczególnych okoliczności, uniemożliwiających wypracowanie okresów składkowych w długości stosownej do wieku, uniemożliwiał zaś przyznanie dochodzonego świadczenia.
W uzasadnieniu podkreślono także, iż wobec strony była orzeczona jedynie częściowa niezdolność do pracy, co jedynie ograniczało lecz nie uniemożliwiało znalezienia zatrudnienia.
Od powyższej decyzji skargę do tut. Sądu wywiódł S.S. wnosząc o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skargi zwrócono szczególną uwagę na to, że organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie obiektywnej niemożliwości opłacania składek przez stronę.
W uzasadnieniu zwrócono też uwagę na fakt systematycznie pogarszającego się stanu zdrowia strony, oraz trudnej sytuacji materialnej.
Powyższe zarzuty rozwinął w piśmie procesowym pełnomocnik z urzędu przyznany skarżącemu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skargę uznać należy za niezasadną.
Zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. z 2019 r., poz.2167 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem, skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę, przez pryzmat art. 83 ust. 1 ustawy o Emeryturach i Rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1227 – tekst jedn.). W/przytoczony przepis formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie determinuje możliwość otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są:
- - brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty,
- - niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem,
- - brak niezbędnych środków utrzymania.
Podkreślić po raz kolejny należy, iż powyższe okoliczności, muszą występować łącznie, aby możliwym było przyznanie świadczenia wyjątkowego. Brak występowania którejkolwiek z powyższych przesłanek uniemożliwia zaś pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie omawianego świadczenia.
Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż kwestią sporną było istnienie po stronie uprawnionego, okoliczności faktycznych potwierdzających istnienie pierwszej z w/w przesłanek omawianego przepisu. Brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty należy bowiem badać w nawiązaniu do okresu zatrudnienia uprawnionego do świadczenia, a więc w odniesieniu do wypracowanej przez niego emerytury czy renty. Należności wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie są bowiem zapomogą państwową, a stanowią odpowiednik składek, które uprawniony odprowadzał w trakcie życia zawodowego. Świadczenie emerytalne czy rentowe stanowi więc wypadkową okresu przez który uprawniony budował kapitał początkowy odprowadzając składki na ubezpieczenie. Istotne znaczenie ma to, czy okres czasu przez jaki strona podlegała ubezpieczeniu jest adekwatny do wieku uprawnionego. Świadczenie w drodze wyjątku jest bowiem świadczeniem pochodnym w stosunku do okresu ubezpieczenia.
Przechodząc do realiów niniejszej sprawy podkreślić należy, iż wnioskodawca, na 74 lata życia wypracował jedynie 13 lat i 3 miesiące okresów składkowych i nieskładkowych.
Okolicznością nie wymagającą dowodu jest więc to, że okres pozostawania przez stronę w zatrudnieniu był nieadekwatnie krótki w stosunku do jego wieku.
W świetle powyższego należało wyjaśnić, czy strona wykazała istnienie szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły uprawnionemu wypracowania stażu pracy stosownego do wieku. Ciężar dowodowy w tym zakresie obciążał stronę dochodzącą przedmiotowego świadczenia. Tylko bowiem strona mogła dysponować wiedzą na temat tego, czy w jej życiu istniały szczególne przeszkody, które uniemożliwiały podejmowanie zatrudnienia.
Jak wynika z materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie, strona upatrywała istnienia powyższych szczególnych okoliczności w swym stanie zdrowia i orzeczonej częściowej niezdolności do pracy.
Odnosząc się do w/w materii, Sąd podzielił argumenty organu, iż częściowa niezdolność do pracy, obiektywnie nie uniemożliwia jej wykonywania. W niniejszym postępowaniu jedynym dowodem, który mógłby skutecznie przesądzić o tym, że stan zdrowia strony uniemożliwiał wypracowanie stażu pracy adekwatnego do wieku jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS stwierdzające całkowitą, trwałą niezdolność do pracy. Skoro jednak stron takim orzeczeniem nie dysponuje, to organ nie mógł uwzględnić żądania. Organ nie posiada bowiem kompetencji do tego, aby samodzielnie dokonywać oceny stanu zdrowia wnioskodawcy. Takich kompetencji nie posiada również Sąd administracyjny. Mało tego, w odróżnieniu od Sądów powszechnych nie może nawet zasięgnąć wiedzy od biegłego sądowego, Ustawodawca nie wyposażył bowiem Sądów administracyjnych w takie instrumentarium procesowe.
Na marginesie wyjaśnić także należało, iż Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji materialnej skarżącego, Przepisy obowiązującego prawa, do stosowania którego obowiązany jest Sąd, nie uzależniają jednak możliwości pozytywnego rozpoznania niniejszej sprawy od zaistnienia tylko tej przesłanki.
W świetle powyższego, uznając iż skarżona decyzja nie narusza prawa, a organ administracji prawidłowo ocenił stan faktyczny i dokonał prawidłowej subsumcji normy prawnej, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zmuszony był orzec jak w sentencji wyroku, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).