Uzasadnienie
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w S. decyzją nr [...]z dnia [...] sierpnia 2006 r., na podstawie art. 104, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 6 ust. 5 i art. 90 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.), stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w N. z dnia [...]grudnia 2002 r. w sprawie przyznania B. M. pomocy finansowej do wysokości [...] zł na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Od wymienionej wyżej decyzji pełnomocnik B. M. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji. Zarzucił organowi brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji dyrektora Zakładu Karnego w N. z dnia [...] grudnia 2002 r. oraz błąd w ustaleniach faktycznych organu poprzez przyjęcie, że B. M. w dniu wydania decyzji tj. [...] grudnia 2002 r. nie był właścicielem lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w N.. Ponadto załączył do odwołania kopię umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...]przy ul. [...]w N. z dnia [...] lipca 2002 r. zawartej pomiędzy D. a B. M. jako dowód, że w dniu [...] sierpnia 2002 r. nastąpiło przeniesienie posiadania tego lokalu.
Powyższą decyzję, po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Generalny Służby Więziennej utrzymał w mocy decyzją nr [...]z dnia [...] grudnia 2006 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 85 ust. 1 i 2, art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 85 ust. 1 wymienionej ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej. Prawo to może być zrealizowane poprzez przydzielenie mu lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji Służby Więziennej. W sytuacji, gdy nie można przydzielić lokalu mieszkalnego, realizacja uprawnienia do lokalu następuje w drodze przyznania uprawnienia zastępczego w postaci albo przyznania prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 powołanej ustawy, albo poprzez przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, zawartego w art. 89 ust. 1 i 2 ustawy. Uprawnienie do lokalu mieszkalnego doznaje ograniczenia w art. 91 tej ustawy, w którym określono w jakich sytuacjach nie można przydzielić lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej.
Jak wykazano wcześniej, prawo do pomocy jest ekwiwalentem prawa do lokalu mieszkalnego, tak więc art. 91 ma również zastosowanie w przypadku rozpatrywania wniosku o jej przyznanie. Zgodnie z art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi nie przydziela się lokalu mieszkalnego, gdy jest on właścicielem lub współwłaścicielem w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.
Natomiast stosownie do art. 91 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, funkcjonariuszowi w służbie stałej nie przydziela się lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.
W oparciu o powyższe przepisy organ stwierdził, że B.M. nie nabył prawa do pomocy finansowej, bowiem w czasie wydania decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w N. z dnia [...] grudnia 2002 r. był współwłaścicielem (wspólnie z żoną) lokalu mieszkalnego usytuowanego przy ul. [...] w N.. Lokal ten posiadał powierzchnię mieszkalną (26,1 m 2), zgodną z przysługującymi mu normami powierzchni mieszkalnej (3 normy), o których mowa w art. 85 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. To właśnie, w ocenie organu, zgodnie z art. 91 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, stanowiło przeszkodę do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, a tym samym przeszkodę do przyznania mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, jako świadczenia ekwiwalentnego.
W tej sytuacji Dyrektor Generalny Służby Więziennej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w sprawie przyznania B. M. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, należało wyeliminować z obrotu prawnego bowiem rażąco naruszała ona prawo. Ponadto wskazał, że nie ma tu znaczenia fakt, iż na mocy umowy z dnia [...] lipca 2002 r. nastąpiło z dniem[...]sierpnia 2002 r. przeniesienie posiadania lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w N., gdyż przeniesienie własności nastąpiło w terminie późniejszym na mocy aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2002 r. Dodał także, że przy ustalaniu nabycia prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego mają zastosowanie przepisy ustawy o Służbie Więziennej a nie przepisy aktów wykonawczych do tej ustawy tj. zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności bądź też uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
- - rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 107 § 1 kpa), poprzez brak opatrzenia decyzji drugiej instancji datą,
- - brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego,
- - błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na mylnym przyjęciu, że w chwili wydania decyzji nie był on właścicielem lokalu przy ul. [...] w N.
- - rażące naruszenie prawa materialnego tj. § 3 i § 1 pkt 5 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, przejawiające się "w braku odczytania definicji legalnej zawartej w § 1 pkt 5 tego zarządzenia".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności.
Stosownie natomiast do art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne,
W myśl art. 52 § 1 tej ustawy, skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 53 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być decyzja administracyjna, która weszła do obrotu prawnego.
W postępowaniu administracyjnym strona może działać – zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej również kpa, przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Stosownie zaś do art. 40 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.
Od chwili doręczenia organowi administracji publicznej pełnomocnictwa pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich. Do pełnomocnika powinny być także kierowane wszelkie pisma, których adresatem jest strona postępowania. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa bowiem za jego pośrednictwem z wszelkimi skutkami prawnymi odnoszącymi się do strony. Przepis art. 40 § 2 nie dopuszcza żadnych wyjątków odnośnie doręczeń pism w takim przypadku.
Bezsporne jest, że w przedmiotowej sprawie przed wydaniem decyzji administracyjnej przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej orzekającego w II instancji, skarżący ustanowił pełnomocnika – M. L., do reprezentowania jego w postępowaniu przed tym organem, z Kancelarii [...]. i wskazał adres. Pełnomocnictwa tego nie cofnął.
Dyrektor Generalny Służby Więziennej pominął przedmiotowe pełnomocnictwo i decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. nie doręczył, jak wymaga tego Kodeks postępowania administracyjnego, ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi.
Stwierdzić należy, że wskutek niedoręczenia decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej pełnomocnikowi skarżącego – decyzja tego organu nie weszła do obrotu prawnego (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2000 r. sygn. akt III RN 157/99, OSNAPiUS 2001, Nr 3, poz. 61). Termin zaś do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoczyna bieg z chwilą doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, przez co należy rozumieć doręczenie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Z tego też względu skarga jest niedopuszczalna. Organ obowiązany będzie doręczyć decyzję nr [...]z dnia [...] grudnia 2006 r., zgodnie z art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, pełnomocnikowi skarżącego – M.L.. Dopiero od dnia doręczenia decyzji ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi strony, rozpocznie bieg termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego od wyżej wymienionej decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.