Uzasadnienie
Zarząd Dzielnicy [...] Miasta [...] uchwałą z dnia [...] października 2015 r.nr [...], na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr 17 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 roku w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 z późn. zm.), w związku z § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 roku w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485 z późn. zm.) oraz w związku z § 12 i § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), w § 1 nie wyraził zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu (lokalu socjalnego) R. M. i A. B., w § 2, wykonanie uchwały powierzono Zarządowi [...] za pośrednictwem Naczelnika Wydziału Zasobów Lokalowych, w § 3 stwierdzono, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
W uzasadnieniu wskazano, że R. M. i A. B. są obywatelami [...], narodowość [...], na terenie Polski przebywają na podstawie Karty Pobytu. Wymienieni wraz z czworgiem dzieci ubiegają się o najem lokalu socjalnego. Zainteresowani zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], który wynajmują podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego (ustne użyczenie). Lokal ten składa się z 1 pokoju o powierzchni mieszkalnej 18,43 m2 i kuchni - powierzchnia użytkowa wynosi 40 m2. Na jedną osobę zamieszkałą w lokalu przypada 3,7 m2 powierzchni mieszkalnej. Średni miesięczny dochód zainteresowanych wynosi 700 zł na osobę.
Wskazano, że Komisja Mieszkaniowa sprawę zaopiniowała negatywnie. Wniosek został rozpatrzony na podstawie § 12 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy – posiadanie tytułu prawnego do lokalu.
R. M. i A. B. wezwali Zarząd [...] do usunięcia naruszenia prawa i umieszczenie ich na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego. Wskazali, że Zarząd [...] błędnie zinterpretował przepisy uchwały dotyczące posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do lokalu. Zdaniem wnioskodawców fakt posiadania tytułu prawnego do lokalu nie wyklucza skutecznego ubiegania się o przydział lokalu socjalnego. Przyjęcie, że dysponowanie jakimkolwiek tytułem prawnym do lokalu zamyka drogę do skutecznego ubiegania się o lokal socjalny, podważałoby celowość tworzenia tej formy wsparcia, jaką jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty mieszkaniowej. Gdyby intencją racjonalnego prawodawcy było wyłączenie możliwości zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z osobą, która posiada jakikolwiek tytuł prawny do lokalu, nie odsyłałby w zakresie zawierania tego typu umów do regulacji zawartej w § uchwały.
W odpowiedzi Zarząd [...] wskazał, że uchwała z dnia [...] października 2015 r. została podjęta bez naruszenia prawa.
Uchwała Zarządu [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi R. M. i A. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały skarżący zarzucili jej:
- 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: § 12 uchwały nr LVIII/1751/2009 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że umowa najmu lokalu socjalnego nie może być zawarta z osobą posiadającą umowę najmu lokalu zawartą na wolnym rynku,
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: § 22 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez:
- - nieustalenie czy lokal, w którym skarżący zamieszkują na podstawie umowy najmu zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe w taki sposób, że nie można uznać ich za osoby pozostające w trudnych warunkach mieszkaniowych, o których mowa w § 12 w zw. z § 4 pkt 1 u- uchwały,
- - zaniechanie poddania wnikliwej analizie warunków oraz możliwości zamieszkiwania przez skarżących w lokalu przy ul. [...] m. [...],
- - wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ograniczającą się do stwierdzenia, że skarżący posiadają umowę najmu lokalu, nie odnosząc się do warunków mieszkaniowych.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, że w myśl § 17 uchwały, do zawierania umów najmu lokali socjalnych zastosowanie mają postanowienia § 6, z zgodnie z jego ust. 1 pkt 1, odmawia się zawarcia umowy najmu lokalu, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkiwania jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części i może go używać lub gdy pozsiada spółdzielcze prawo do lokalu, a także gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycia lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie Z brzmienia powołanych regulacji wynika, że odmowa zawarcia umowy najmu jest uzasadniona wtedy, gdy tytuł prawny do lokalu oparty jest na prawie rzeczowym. Dodatkowe kryterium – wynikające z § 12 w zw. z § 4 pkt 1 uchwały stanowi bezdomność lub pozostawanie w trudnych warunkach mieszkaniowych oraz znajdowanie się w niedostatku.
Przyjęcie, że dysponowanie jakimkolwiek tytułem prawnym do lokalu zamyka drogę do skutecznego ubiegania się o lokal socjalny, podważałoby celowość tworzenia tej formy wsparcia, jaką jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej.
W ocenie skarżących fakt wynajmu lokalu na wolnym rynku nie wyłącza skutecznego ubiegania się o przydział lokalu socjalnego. Warunki mieszkaniowe w lokalu, do którego wnioskodawca posiada tytuł prawny, mogą być bowiem na tyle złe, że nie zaspokajają jego potrzeb mieszkaniowych.
Przechodząc do naruszeń prawa procesowego skarżący wskazali, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w taki sposób jak wymagają tego obowiązujące przepisy. Organ nie podjął żadnych czynności dowodowych w celu zbadania ich sytuacji mieszkaniowej. Nie ustalił, czy lokal który wynajmują na wolnym rynku zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe w taki sposób, że mogą być uznani za osoby pozostające w trudnych warunkach mieszkaniowych. Organ odniósł się wyłącznie do faktu dysponowania przez skarżących umową użyczenia lokalu i na tej podstawie odmówił umieszczenia na liście.
Skarżący podnieśli, że ich warunki lokalowe są bardzo trudne. Wskazali, że wynajmują mieszkanie, bo nie mają innego wyjścia – ze wszystkich sił starają się uniknąć bezdomności.
W odpowiedzi na skargę, Zarząd [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że po ponownym przeanalizowaniu sprawy nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia, z uwagi na okoliczność, że skarżący użytkują lokal mieszkalny spełniający wymogi lokalu mieszkalnego, na podstawie ustnej umowy użyczenia lokalu, natomiast zapis § 12 uchwały nie uwzględnia zwolnienia z posiadania tytułu do lokalu z uwagi na warunki zamieszkiwania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej doszło do istotnego naruszenia prawa, albowiem Zarząd [...] nie zastosował właściwie przepisu § 22 i § 12 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Zarzuty skargi w tym zakresie Sąd uznał zatem za zasadne. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że w postępowaniu poprzedzającym podjęcie uchwały obowiązuje zarówno zasada prawdy obiektywnej, jak i konieczność wyważenia interesu społecznego i indywidualnego interesu jednostki, co można wyprowadzić wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (v. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepis § 22 Uchwały Rady m.st. Warszawy zobowiązuje do poddania wnikliwej analizie wniosków o najem lokali mieszkalnych z zasobu mieszkaniowego [...]. W sprawie niniejszej wniosek skarżących takiej wnikliwej analizie nie został poddany. Przepis ten nie został wprawdzie powołany w zaskarżonej uchwale Zarządu Dzielnicy, ale jest oczywiste, że znajduje zastosowanie w sprawie. Powołany przez organ § 24 uchwały Rady m.st. Warszawy, stanowi bowiem jedynie, że zarząd rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu po rozpatrzeniu wniosków zaopiniowanych przez Komisję.
Odmowę zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego, bo o tym w istocie rozstrzygała zaskarżona uchwała, Zarząd [...] uzasadnił wyłącznie faktem wynajmowania przez rodzinę wnioskodawców lokalu mieszkalnego na wolnym rynku, na podstawie umowy najmu lokalu (ustna umowa użyczenia). Tymczasem, żaden przepis Uchwały Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. automatycznie nie wyłącza z grona osób ubiegających się o najem lokalu socjalnego z zasobu [...], osób legitymujących się umową najmu lokalu mieszkalnego na wolnym rynku. Okoliczność ta, na gruncie przepisów uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., nie powoduje, że wnioskodawcy nie mogą być umieszczeni na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego, o ile spełniają przesłanki określone w § 4 pkt 1 tej uchwały, a nadto znajdują się w niedostatku, o czym jest mowa w § 12 powołanej uchwały Rady m.st. Warszawy. Spełnienia tych wymogów przez wnioskodawców organ nie zbadał, o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonej uchwały.
Wskazania przy tym wymaga, że przepis § 17 uchwały Rady m.st. Warszawy stanowi, że do zawierania umów najmu lokali socjalnych zastosowanie mają postanowienia § 6 tej uchwały. Przepis § 6 ust. 1 pkt 1 stanowi zaś, że odmawia się zawarcia umowy najmu lokalu, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkania jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części i może go używać lub gdy posiada spółdzielcze prawo do lokalu, a także gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.
W świetle brzmienia powołanego przepisu, posiadanie takiego tytułu prawnego do lokalu, jak umowa najmu lokalu mieszkalnego na wolnym rynku, nie wyklucza zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ podda wniosek skarżących wnikliwej analizie, mającej na celu ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki określone uchwałą Rady m.st. Warszawy warunkujące umieszczenie wnioskodawców na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.