Uzasadnienie
W piśmie z dnia 30 października 2010 r. M. C. wniosła o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej orzeczenia kwalifikacyjnego do nauczania indywidualnego ucznia. Skarżąca uzupełniła powyższy wniosek, w zakreślonym przez Sąd terminie, składając wypełniony formularz PPF.
W formularzu wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem K. oraz dorosłą córką E. Oświadczyła, że posiada mieszkanie lokatorskie o powierzchni 64 m2. Nie posiada żadnego innego majątku, nie pracuje, a na dochód rodziny składa się kwota 500 zł z prac dorywczych podejmowanych przez męża oraz 2.000 zł które otrzymuje córka z umowy o dzieło.
Powyższe informacje skarżąca uzupełniła na wezwanie Sądu i w piśmie z dnia 17 stycznia 2011 r. oświadczyła, że jej mąż nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zatrudniony ani zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Podała, że nie posiada rachunku bankowego. Jej córka w ostatnich miesiącach ma niższe dochody z uwagi na wolne dni (ferie, święta) i otrzymuje około 2.000 zł. Jej saldo w banku za ostatnie trzy miesiące jest ujemne. Skarżąca wskazała również, że brakuje pieniędzy na opłaty za mieszkanie (w tym za energię elektryczną), które wynoszą łącznie około 1.000 zł. W związku z tym nie jest wstanie uiścić wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Do powyższego pisma skarżąca dołączyła kopie zaświadczeń z urzędu skarbowego, z których wynika, że w 2009 r. nie osiągnęła ona przychodu, zaś mąż skarżącej oraz jej córka osiągnęli przychody w wysokości odpowiednio 3 244, 75 zł, oraz 12 897,00 zł. Do powyższego pisma dołączona została również kopia ugody z dnia 2 lutego 2010 r. zawartej pomiędzy skarżącą i jej mężem a [...] Spółdzielnią Mieszkaniową, z której wynika, że spłata zadłużenia w wysokości 2 211, 79 zł nastąpi w ośmiu ratach w wysokości 277,00 zł. Skarżąca przedstawiła także kopię jednej strony wyciągu z rachunku bankowego z uwidocznionym okresem operacji od 27 grudnia 2010 r. do 28 grudnia 2010 r. z saldem końcowym -42, 33 zł., kopię rachunku za energię elektryczną za okres dwóch miesięcy na kwotę 189, 82 zł oraz wydruk-zestawienie kosztów czynszu za mieszkanie w wysokości 642 zł.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 35/11 odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. W dniu 9 marca 2011 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postawienia. Do sprzeciwu dołączyła kopię jednej strony wyciągu z rachunku bankowego jej córki E. Wobec podniesionych we wniosku oraz w piśmie z dnia 17 stycznia 2011 r. okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, pismem z dnia 4 kwietnia 2011 r. Sąd wezwał skarżącą do nadesłania pełnych wyciągów z rachunków bankowych i kont bankowych jej córki z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów wskazujących na wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym, w tym także dokumentów potwierdzających wysokość zobowiązań pieniężnych oraz terminy i wysokość ich spłaty za okres trzech miesięcy.
W dniu 9 maja 2011 r. do Sądu wpłynęły nadesłane przez skarżącą kopie dokumentów: wyciągu z rachunku bankowego córki za okres od 29 grudnia 2010 r. do 28 lutego 2011 r., zaświadczenia z urzędu pracy z dnia 20 marca 2009 r. wskazującego, że skarżąca nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych oraz wydruk-zestawienie kosztów czynszu za mieszkanie w wysokości 636, 62 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.;) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zaskarżone postanowienie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna i bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Stosownie do treści art. 246 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożonych dokumentów źródłowych wynika, że miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącej, obejmującym trzy osoby, wynosi łącznie co najmniej 3.000 zł. Na wymieniony dochód składa się kwota dochodu męża skarżącej oraz stałe dochody jej córki. Z treści złożonego do akt wyciągu z rachunku bankowego wynika, że córka skarżącej – E. C. – osiąga stały dochód z tytułu praktyk nauczycielskich. W miesiącu styczniu 2011 r. dochód ten wyniósł 2.252 zł netto, a w miesiącu lutym 2011 r. 2.966 zł netto, przy czym w tym ostatnim miesiącu dochód został uzupełniony o kwotę 824 zł netto. Dodatkowo należy zauważyć, że rachunek córki skarżącej jest zasilany wpłatami własnymi w wysokości od 100 do 1000 zł (operacje z dnia 25, 28, 31 stycznia 2011 r. oraz 2 i 11 lutego 2011 r.).
Z kolei, według przedstawionych dokumentów źródłowych oraz oświadczeń skarżącej, miesięczne wydatki w jej gospodarstwie domowym kształtują się na poziomie ok. 1000 zł.
Oceniając tak wykazaną sytuację materialną i możliwości płatnicze skarżącej stwierdzić należy, że oczywistym jest, że ponoszenie kosztów postępowania powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącej i jej rodziny, ale nie uzasadnia to jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego strony i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym.
Jednakże ustalona w niniejszej sprawie sytuacja majątkowa skarżącej oraz jej rodziny prowadzi do wniosku, że skarżąca ma wystarczające środki, aby ponieść pełne koszty postępowania. Należy bowiem zauważyć, że koszt postępowania na obecnym jego etapie ogranicza się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Tym samym koszt ten w zestawieniu z wysokością dochodów osiąganych w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Dodatkowo należy podnieść, że z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że córka skarżącej jest posiadaczem karty kredytowej. Środki pieniężne pochodzące z udzielonego kredytu w ramach tej karty nie stanowią wyłącznie po jej stronie długu. Niewątpliwie kredyt taki w momencie powstania obowiązku jego spłaty stanowi dodatkowe zobowiązanie finansowe, niemniej jednak kredyt taki jest każdorazowo spłacany, a udostępnione z jego tytułu środki zwiększają zarazem możliwości płatnicze trzyosobowego gospodarstwa domowego skarżącej (v. operacje na rachunku).
Z uwagi na wysokość osiąganego dochodu w gospodarstwie domowym, także i dalsze, potencjalne koszty postępowania w niniejszej sprawie nie spowodują uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny, a wysokość uzyskiwanych przez skarżącą środków będzie w dalszym ciągu stanowić wielokrotność tych kosztów.
Nadto środki, którymi dysponuje wnioskodawczyni i jej rodzina mogą być wykorzystane w sposób dowolny, bowiem z oświadczenia wnioskodawczyni nie wynika, aby podlegały one zajęciu w trybie egzekucji administracyjnej, czy sądowej.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.