Uzasadnienie
E.G. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz córki D. G., urodzonej w dniu [...] r. po jej ojcu M. G., urodzonym w [...] r. i zmarłym w dniu [...] 2009 r.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2010 r. odmówił przyznania świadczenia i po rozpatrzeniu wniosku E. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję poprzedzającą.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż M. G. legitymował się łącznym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze 12 lat, 10 miesięcy i 19 dni, co stanowi okres nieadekwatny do jego wieku. W ostatnim dziesięcioleciu przed śmiercią wykazał jedynie 21 dni ubezpieczenia społecznego. W latach 1974 –1977 i 1992 – 2005 M. G. nie świadczył pracy poza krótkimi okresami w latach 1976 i 1999. Po 2005 roku również nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne mimo prowadzenia własnej działalności gospodarczej. Organ podkreślił, iż z materiału sprawy nie wynika, aby brak ubezpieczenia był spowodowany szczególnymi okolicznościami, zatem zgodnie z treścią art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.), należało odmówić przyznania świadczenia.
E.G., działając w imieniu swojej małoletniej córki D. G., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zakwestionowała zasadność podjętych wyżej decyzji. W skardze, jak i w dodatkowym piśmie złożonym na rozprawie, wskazywała na fakt orzeczonej niepełnosprawności zarówno wobec niej, jak i małoletniej córki oraz M. G.. Twierdziła, iż w niniejszej sprawie występują szczególne okoliczności, uzasadniające przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku. Przyczyną przerw w zatrudnieniu była ujawniona już w 1994 r. u M. G. choroba. Organ nie odniósł się także do faktu, iż M. G. podjął się własnej działalności gospodarczej będąc już człowiekiem chorym i nadto uległ wypadkowi.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając niniejszą sprawę, dokonał istotnych dla wyniku sprawy naruszeń prawa to jest, rozpoznając wniosek skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy, naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 Kpa. Zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. wydała bowiem ta sama osoba, która brała udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji w dniu [...] października 2010 r.
Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji. W doktrynie przyjmuje się, że reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 Kpa ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 Kpa, a więc do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy (tak m.in. A.Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, oraz: J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183; podobnie: Cz.
Martysz w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I Zakamycze 2005). Pogląd ten znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. w wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 213/06 (LEX nr 235133), w wyroku z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1507/08, w wyroku z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 36/10, w wyroku z dnia 22 października 2010 sygn. akt I OSK 1164/10 oraz w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 13/09.
Zatem organ powinien ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy i w tym postępowaniu powinien odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów merytorycznych, ewentualnie zobowiązać stronę do złożenia dodatkowych dokumentów na poparcie twierdzeń strony.
Wskazując na wyżej opisane uchybienia organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł jak w sentencji wyroku.