Uzasadnienie
Rektor [...] Uniwersytetu [...] w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2015 r., którą to decyzją odmówił przyznania P. T. stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2015/2016.
Jako podstawę materialnoprawną odmowy organ wskazał art. 200 w zw. z art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., Nr 527 ze zm.; dalej jako ustawa) oraz § 10-14 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich i Załącznika do Zarządzenia Rektora [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. ws. "Regulaminu ustalania trybu przyznawania stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowych na dofinansowanie zadań projakościowych dla doktorantów Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich Szkoły Wyższej [...]".
W motywach uzasadnienia podał, że w postępowaniu kwalifikacyjnym P. T. uzyskał 92 punkty na 120 możliwych, co nie wystarczyło, by znaleźć się w gronie osób, którym stypendium doktoranckie zostało przyznane. Wskazał, że uplasował się na 7 miejscu listy rankingowej. Wyjaśnił, że wynik końcowy jest sumą średnich punktów członków komisji rekrutacyjnej i potencjalnych opiekunów naukowych. Organ wyjaśnił, że na stacjonarne Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie w dyscyplinie [...] przyjęto 11 osób, co zgodnie z powyższą zasadą daje możliwość przyznania w roku akademickim 2015/2016 maksymalnie 3 stypendiów doktoranckich, a skoro P. T. ze swoim wynikiem 92 punktów uplasował się na liście rankingowej na miejscu 7, to niemożliwym było przyznanie mu stypendium.
Odnosząc się do zarzutu P.T., podniesionego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, iż w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej komisja zaproponowała mu przeniesienie na [...], na co wyraził zgodę, oraz zgodę wyraził jego opiekun naukowy, a mimo tego komisja zakwalifikowała go na [...], organ wyjaśnił, iż kandydaci mogli dokonać elektronicznej rejestracji na studia doktoranckie od [...] czerwca do [...] sierpnia 2015 r. i złożyć dokumenty do [...] września 2015 r., wybierając dyscyplinę, formę studiów oraz potencjalnych opiekunów naukowych. P.T. dokonał rejestracji na studia doktoranckie w dyscyplinie [...], [...] oraz [...] w Wydziale Zamiejscowym [...], co wskazuje na to, iż nie złożył on wniosku o przyjęcie na studia doktoranckie w dyscyplinie [...]. Wskazał, iż nieformalne rozmowy w trakcie posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu [...] nie mogą stanowić podstawy do zmian w ściśle określonej procedurze rekrutacyjnej.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. T. do tutejszego Sądu. Kwestionując prawidłowość zaskarżonych decyzji skarżący podniósł, że organ uniemożliwił mu szczegółowe zapoznanie z wynikami rekrutacji. Naruszył art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez niepodanie poszczególnych elementów postępowania kwalifikacyjnego oraz uzasadnienia ocen cząstkowych. Zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., wskazując, że decyzja nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia, nie wskazuje liczby punktów z poszczególnych kategorii zasad punktowania w postępowaniu rekrutacyjnym oraz w procesie przyznawania stypendiów. Jednocześnie skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd skargi na decyzję, przedmiotem której jest przyjęcie na studia, sygn. akt II SA/Wa 359/16.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 360/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił, na podstawie art.125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postępowanie w sprawie z uwagi na toczące się przed tutejszym Sądem postępowanie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 359/16 w przedmiocie przyjęcia P.T. na studia doktoranckie [...] Uniwersytetu [...] w [...] na kierunku [...] w roku akademickim 2015/2016.
W dniu 10 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zwieszone postępowanie.
Pismem z dnia 17 marca 2017 r. Rektor [...] Uniwersytetu [...] wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na wydanie w dniu [...] lutego 2017 r. decyzji o nieprzyjęciu skarżącego na studia doktoranckie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga rozpoznawana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm., dalej P.s.w.). Zgodnie z art. 200 ust. 1 i ust. 3 P.s.w., uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymać stypendium doktoranckie, a decyzję o przyznaniu stypendium, okresie jego pobierania oraz wysokości świadczenia pieniężnego podejmie, co do zasady, rektor uczelni.
W art. 201 ust. 1 ustawy P.s.w. zawarte zostało upoważnienie dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków i trybu organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększania stypendium doktoranckiego. W oparciu o powyższą delegację ustawową Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał w dniu 24 października 2014 r. rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. 2014 r. poz. 1480, obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, dalej rozporządzenie).
W § 11 rozporządzenia określony został tryb przyznawania stypendiów doktoranckich. Przyznaje je rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendiów przez komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni. W § 12 ust. 1 rozporządzenia określono, że w przypadku studentów pierwszego roku studiów stypendium może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym. Wskazany wyżej przepis rozporządzenia ściśle wiąże przyznanie stypendium doktoranckiego z wynikami postępowania rekrutacyjnego.
Szczegółowo przebieg postępowania rekrutacyjnego został ustalony w akcie prawa wewnętrznego [...] Uniwersytetu [...] - uchwale nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie postępowania rekrutacyjnego na Interdyscyplinarnych Studiach Doktoranckich w roku akademickim 2015/2016 r. Jednocześnie w Zarządzeniu nr [...] Rektora [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. – w sprawie wprowadzenia Regulaminu określającego tryb przyznawania stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowych na dofinansowanie zadań projakościowych, ustalone zostały zasady przyznawania stypendiów doktoranckich w tym przede wszystkim liczba stypendystów oraz wielkość stypendiów (dalej regulamin).
Przypomnieć w tym miejscu należy, że ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym określa prawno-administracyjny status szkół wyższych jako zakładów administracyjnych. Oznacza to, że szkoły wyższe działają jako samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne powoływane do wykonywania zadań publicznych w zakresie badań naukowych i szkolnictwa wyższego. Zakład administracyjny, nie będąc jednakże organem państwowym ani organem samorządu, sprawuje funkcję administracji publicznej, korzystając z tzw. władztwa zakładowego. Władztwo zakładowe wynika z upoważnień dla organów zakładu do abstrakcyjnych, jak i konkretnych działań na podstawie i w ramach ustaw. Jego istotę stanowi więc zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu lub osobami, które zabiegają o przyjęcie do grona takich użytkowników. Szkoły wyższe są autonomiczne we wszystkich obszarach swojego działania. Gwarantuje im to Konstytucja RP w art. 70 ust. 5 oraz zastrzega ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 4 ust.
1. Wynika z nich, że uczelniom zapewnia się autonomię, ale "na zasadach określonych w ustawie", jednoznaczne sygnalizując w ten sposób dopuszczalność ustawowych ograniczeń oraz obowiązek działania szkół wyższych wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Na powyższe zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, podkreślając w wyroku z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt SK 39/05, że w demokratycznym państwie prawa wewnętrzny porządek prawny społeczności autonomicznej nie może wykraczać poza ramy określone w Konstytucji oraz w ustawie, a tym samym autonomia nigdy nie może mieć charakteru nieograniczonego. Jednym z autonomicznych uprawnień szkoły wyższej jest prawo do ustalania konkretnych zasad i kryteriów rekrutacji na studia. Uczelnia może kształtować warunki przyjęć na organizowane przez siebie studia, ale może to czynić z zachowaniem zasad i trybu określonego w ustawie - Prawio o szkolnictwie wyższym. Powołując się na swą autonomię, uczelnia nie może w sposób zupełnie nieskrępowany kształtować praw i obowiązków osób ubiegających się o przyjęcie na uczelnię. Warunki i tryb rekrutacji, a zatem – jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, zwłaszcza sądów administracyjnych - wszystkie regulacje, które mogą mieć wpływ na dopuszczenie do odbywania studiów, muszą być uchwalone nie tylko przez odpowiedni organ uczelni, ale także w stosownym czasie i muszą mieć umocowanie w obowiązujących przepisach prawnych. Wskazane wyżej akty prawa wewnętrznego posiadały takie umocowanie w przepisach P.s.w. i mogły zatem kształtować sytuację prawną skarżącego.
Zgodnie z § 6 ust. 2 regulaminu, nie wszyscy doktoranci mogli otrzymać stypendium doktoranckie. Przepis wskazywał, że liczba stypendiów nie może przekroczyć 30% kandydatów przyjętych na studiach. Skarżący aplikował na studia doktoranckie w zakresie [...], na które przyjęto 11 osób. Oznacza to, że liczba trzech przyznanych stypendiów doktoranckich jest zgodna z ww. przepisem regulaminu.
Jak wynika z dokumentacji postępowania rekrutacyjnego Skarżący zajął 7 miejsce na liście rankingowej przyjętych kandydatów na stacjonarne studia doktoranckie, zdobywając 92 punkty w toku postępowania rekrutacyjnego. Liczba zdobytych punktów zależała od oceny dokonanej na podstawie przepisów rozdziału 7 Uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Senatu [...]. Liczba punktów przyznanych za poszczególne kryteria jest przyznawana przez członków Komisji Rekrutacyjnej, w skład której wchodzą samodzielni pracownicy naukowi, na podstawie wiedzy i doświadczenia jej członków. W tym zakresie nie jest wymagane szczegółowe wskazanie przyczyn przyznania określonej liczby punktów. Ocena ta posiada charakter merytoryczny fachowy, wymagający specjalistycznej wiedzy z danej gałęzi nauki, dlatego też nie podlega ona kontroli sądu administracyjnego. Takie rozwiązanie jest konsekwencją przyjętego modelu sądownictwa administracyjnego w Polsce (modelu kasacyjnego), jak i zasady trójpodziału władzy, zakazującej wkraczania w istotę sprawowania władzy wykonawczej (władzy administracyjnej), obejmującej w sprawach rekrutacji na studia ocenę predyspozycji kandydata na doktoranta studiów na określonym kierunku.
Merytoryczna ocena zdolności, predyspozycji czy umiejętności kandydata pozostawiona jest wyłącznie członkom komisji rekrutacyjnej. Wynik oceny merytorycznej rozmowy z kandydatem, zasadniczo dokonywany jest przez członków komisji specjalizujących się w problematyce objętej konspektem rozprawy doktorskiej i stanowi wynik oceny ogólnej wiedzy kandydata, jego motywacji, determinacji i zaangażowania w pracę naukową. Ocena przebiegu postępowania rekrutacyjnego należy wyłącznie do osób w tym celu powołanych przez Uczelnię, a uzasadnienie ilości uzyskanych punktów, będących wyrazem tej oceny, nie stanowi elementu decyzji administracyjnej, zarówno w postępowaniu rekrutacyjnym (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 1086/15), jak i postępowaniu o przyznanie stypendium doktoranckiego.
Dlatego zatem sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, w szczególności zaś jej treść nie narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.
W zaskarżonej decyzji szczegółowo opisano bowiem stan prawny, będący podstawą rozstrzygnięcia oraz przedstawiono przebieg postępowania rekrutacyjnego ze wskazaniem liczby punktów otrzymanych w poszczególnych kategoriach od każdego z członków komisji rekrutacyjnej. Organ w decyzji odniósł się również obszernie do zarzutów skarżącego oraz wskazał przyczyny, dla których ich nie podzielił.
Wskazać również należy, że zarzut skargi, dotyczący ewentualnej możliwości przeniesienia skarżącego z kierunku [...] na kierunek [...] nie posiada żadnego związku ze sprawą, ponieważ zaskarżona jest decyzja o przyznaniu stypendium, natomiast taki zarzut można byłoby postawić tylko sprawie dotyczącej przyjęcia na studia.
Wniosek procesowy organu o odrzucenie skargi, założony w piśmie procesowym z dnia 17 marca 2017 r. nie mógł zostać zrealizowany. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozpoznaje skargę na konkretny akt lub czynność w granicach danej sprawy. Sąd nie może wychodzić poza zakres sprawy. Przedmiotem skargi P. T. była decyzja nr [...] Rektora [...] Uniwersytetu [...]. Na ocenę tego aktu prawnego w dniu jego wydania nie miała wpływu decyzja wydana w przedmiocie przyjęcia na studia, po upływie dwóch lat od wydania decyzji w sprawie przyznania stypendium.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.