Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 października 2003 r. pani A.G. zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie jej renty w drodze wyjątku w oparciu o art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.).
Postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. Prezes ZUS zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływany jako kpa), w uzasadnieniu wskazując, że postępowanie sądowe w przedmiocie przyznania renty nie zostało zakończone, a rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd.
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., wydaną na podstawie art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Prezes ZUS podjął zawieszone postępowanie oraz odmówił przyznania wnioskodawczyni renty w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu stwierdzono, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełni łącznie następujące warunki:
- - jest lub był osobą ubezpieczoną lub członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności,
* nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
* nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego spełnienia wszystkich wymienionych przesłanek. Brak chociażby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
Takie okoliczności, zdaniem organu, nie zostały wykazane. Udokumentowany łączny okres ubezpieczenia skarżącej na przestrzeni 54 lat życia to zaledwie 9 lat, 8 miesięcy i 4 dni. Ostatni udowodniony okres składkowy przypada na [...] listopada 1980 r., to jest na 19 lat, 5 miesięcy i 26 dni przed uznaniem skarżącej za całkowicie niezdolną do pracy. W ocenie Prezesa ZUS tak długa przerwa w świadczeniu pracy nie była spowodowana szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi spełnienie ustawowych warunków do renty.
Prezes ZUS nie wskazał podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie podjęcia zawieszonego postępowania i nie odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji.
W wyniku rozpoznania wniosku pani A.G. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2004 r.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS rozwinął argumentację powołaną we wcześniejszej decyzji.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi pani A.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W ocenie skarżącej spełnia ona wszystkie warunki do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie z argumentacją taką jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Oznacza to, że jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd obowiązany jest skargę oddalić. Należy jednak zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa).
Mając na względzie dyspozycję powołanego przepisu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności - art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W świetle art. 119 pkt 1 ppsa, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 101 § 1 - 3 kpa rozstrzygnięcie w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Użyte w tym przepisie pojęcie "w sprawie zawieszenia postępowania" obejmuje następujące rozstrzygnięcia:
- 1. o zawieszeniu postępowania administracyjnego,
- 2. o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego,
- 3. o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego,
- 4. o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego.
Każde z tych rozstrzygnięć musi zapaść w formie postanowienia, albowiem analizowany przepis prawny nie przewiduje innej formy działania organu administracji publicznej. Podjęcie zawieszonego postępowania przez Prezesa ZUS w dniu [...] listopada 2004 r. w formie decyzji, która jednocześnie rozstrzygała merytorycznie wniosek skarżącej o przyznanie jej świadczenia w drodze wyjątku, zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 101 § 1-3 kpa co oznacza, że decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Prezes ZUS nie tylko nie był upoważniony do podjęcia zawieszonego postępowania w drodze decyzji administracyjnej, nie mógł również rozstrzygnąć sprawy dopóki postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania, które zobowiązany był wydać, nie stało się ostateczne. Powyższe zarzuty dotyczą również zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS, którą organ rozpoznał merytorycznie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję, mimo że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 101 kpa. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS winien zastosować przepis art. 138 § 2 kpa.
Stąd zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja są nieważne, przy czym nie zachodzą negatywne przesłanki określone w art. 156 § 2 wyłączające dopuszczalność stwierdzenia nieważności.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 120 ppsa, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Na podstawie art. 152 ppsa Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.