Uzasadnienie
Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...] odmówił M.M.- nauczycielce Zespołu Szkół Nr [...] w L. - nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego z powodu niespełnienia na dzień 5 kwietnia 2000r. warunków, o których mowa w art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2000r. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.), tj. braku wymaganego, nieprzerwanego 4 - letniego okresu pracy pedagogicznej wykonywanej w szkole, o którym mowa w art. 10 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997r. Nr 56, poz. 357 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000r..
W dniu 14 września 2003r. M.M. skierowała do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaznaczyła, że pracę pedagogiczną wykonuje od dnia [...] września 1995r.. Do dnia [...] sierpnia 1999r. była zatrudniona w pełnym wymiarze zajęć, a od dnia [...] października 1999r. do dnia [...] czerwca 2000r. w wymiarze 10/18 obowiązkowego wymiaru godzin oraz od dnia[...] marca do [...] czerwca 2000r. w wymiarze 17/18 obowiązkowego wymiaru zajęć w Zespole Szkół [...] w L.. W okresie od [...] września 1999r. do [...] maja 2000r. prowadziła zajęcia w [...] Liceum Ogólnokształcącym s.c. "A." w L. w wymiarze 8 godzin tygodniowo, a także w okresie od [...] września 1999r. do [...] stycznia 2000r. była zatrudniona w charakterze nauczyciela języka polskiego w wymiarze 7 godzin tygodniowo w Liceum Ogólnokształcącym "Z." w L. na podstawie umowy cywilnoprawnej, co oznaczałoby, że nie miała przerwy w wykonywaniu pracy pedagogicznej w szkole w okresie od [...] do [...] września 1999r..
W jej ocenie, w dniu 5 kwietnia 2000r. miała prawie 5 letni okres pracy pedagogicznej i tylko 1 - miesięczną umowę zlecenia, gdyż nie mogła w tym czasie zostać zatrudniona na podstawie umowy o pracę w szkole publicznej z powodu trudnej sytuacji na rynku pracy.
W dniu [...] stycznia 2004r. Minister Edukacji Narodowej i Sportu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. w związku z art. 127 § 3 Kpa. oraz art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2003r.. W uzasadnieniu powtórzył argumentację pierwszoinstancyjną.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. M.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca opisała przebieg swojej drogi zawodowej i podniosła, że zastosowana przez MENiS interpretacja przepisów jest dla niej nader krzywdząca, dlatego też, zaskarżona decyzja, jako niezgodna z prawem, nie może się ostać.
W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o jej oddalenie, wskazując na ustalenia faktyczne i prawne, jakie zawarł w wydanych decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przede wszystkim należy wyjaśnić, iż w myśl art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, a zatem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (§ 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości Dz. U. Nr 72, poz. 652).
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Oznacza to, że sąd administracyjny jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Wbrew zarzutom skarżącej, w zaskarżonej decyzji nie stwierdzono naruszeń przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego i dlatego brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela jest rodzajem certyfikatu zawodowego, wydawanego w trybie administracyjnym, decyzją organu administracji publicznej. Daje on generalne uprawnienia do zatrudnienia w określonych rodzajach i typach szkół.
Przepis art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.) przewiduje - w szczególnie uzasadnionych przypadkach - możliwość zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania nauczycielowi zatrudnionemu w szkole stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, jeżeli w dniu 5 kwietnia 2000r. był on zatrudniony w szkole w wymiarze nie niższym niż - obowiązkowego wymiaru zajęć oraz spełniał obowiązujące w tym dniu warunki wymagane do zatrudnienia na podstawie mianowania, z wyjątkiem warunku określonego w art. 10 ust. 2 pkt 6, a w przypadku nauczyciela posiadającego obywatelstwo państwa Unii Europejskiej, z wyjątkiem warunku, o którym mowa w art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy - Karta Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w tym dniu.
Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003r. Nr 118, poz. 1112 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000r., stosunek pracy z nauczycielem nawiązuje się przez mianowanie, jeżeli:
- 1) posiada obywatelstwo polskie,
- 2) posiada pełną zdolność do czynności prawnych,
- 3) korzysta z praw publicznych,
- 4) nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne lub o ubezwłasnowolnienie,
- 5) posiada wymagane kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska,
- 6) może być zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony,
- 7) bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć co najmniej przez 3 lata i w tym okresie uzyskał dwie oceny co najmniej wyróżniające, na zasadach i w trybie określonym w art. 6a, lub bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć przez 4 lata pracy i na koniec czwartego roku pracy uzyskał co najmniej ocenę dobrą albo bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie jako nauczyciel akademicki pracę dydaktyczną w szkole wyższej co najmniej przez 3 lata i uzyskał ocenę pozytywną w tym zakresie.
Minister Edukacji Narodowej i Sportu, po zasięgnięciu opinii kuratora, może zatem zwolnić nauczyciela z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego na stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, gdy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, nauczyciel spełnia określone warunki i posiada wymagane kwalifikacje.
Z przepisu art. 10 ust. 2 pkt 7 ustawy - Karta Nauczyciela wynika, że warunkiem uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego na podstawie art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z dnia 18 lutego 2000r. jest m.in. wykonywanie, bezpośrednio przed spełnieniem przesłanek do mianowania, pracy pedagogicznej w szkole, w pełnym wymiarze zajęć, na podstawie umowy o pracę, nieprzerwanie przez odpowiedni okres czasu - zróżnicowany w zależności od ocen (oceny) uzyskanych za tę pracę. W przypadku skarżącej chodzi więc o warunek 4 - letniego okresu pracy, trwającego nieprzerwanie na podstawie umowy o pracę przed dniem 5 kwietnia 2000r..
W ocenie Sądu, Minister Edukacji Narodowej i Sportu nie kwestionuje tego, w jakiej szkole M. M. w okresie od [...] do [...] września 1999r. pracowała, lecz to, że w tym czasie pracę swą wykonywała na podstawie innej, niż umowa o pracę. Umowa zlecenia nie jest tożsama z umową o pracę. Wymaganie wykonywania pracy pedagogicznej w szkole na podstawie umowy o pracę, a nie na jakiejkolwiek podstawie prawnej (np. umowy zlecenia), wynika z tego, że ustawa - Karta Nauczyciela nie przewiduje, poza stosunkiem pracy, innej podstawy prawnej do zajmowania stanowiska nauczyciela. Stosunek pracy z nauczycielem może być zaś nawiązany w drodze umowy o pracę lub mianowania (art. 10 ust. 1 - 5 ustawy - Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 kwietnia 2000r.).
Ponadto zatrudnienie w charakterze pracownika, bezpośrednio poprzedzające spełnienie warunków do mianowania, powinno być zatrudnieniem w pełnym wymiarze zajęć (dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych).
Słusznie zatem przyjęto, że nie ma podstaw do zwolnienia skarżącej z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego na stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, pomimo posiadanych kwalifikacji i dorobku zawodowego.
W sprawie brak jest także szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000r.. Przez taki przypadek rozumie się sytuację, w której z przyczyn od siebie niezależnych nauczyciel nie ma możliwości odbycia stażu lub gdy odbycie stażu jest bardzo utrudnione. Sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie, nie istnieją bowiem przeszkody do zakończenia przez skarżącą stażu w zwykłym trybie.
Ustawa zmieniająca uprzywilejowała nauczycieli posiadających nie tylko odpowiednie kwalifikacje, ale także spełniających określone warunki na dzień 5 kwietnia 2000r.. Wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w swoich wcześniejszych orzeczeniach i nie ma podstaw do jego zmiany. Nie rzeczą Sądu w niniejszej sprawie jest oceniać rozwiązania przyjęte przez ustawodawcę, które nie stoją w sprzeczności z Konstytucją RP, mimo że wywołują u skarżącej subiektywne poczucie krzywdy.
Należy podkreślić, że uzyskanie w trybie art. 7a ust. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z dnia 18 lutego 2000r. stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego - co już zasygnalizowano na wstępie - ma charakter wyjątkowy, jest bowiem możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Podstawową (choć niewystarczającą) przesłanką ubiegania się o takie szczególne potraktowanie przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania jest jednak bezwzględne spełnienie wymagań określonych w tym przepisie.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.