Uzasadnienie
S.Z. wniosła skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie przyznania kombatanckiej renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia [...] października 2010 r., sprecyzowanym następnie pismem z dnia [...] listopada 2010 r., S.Z. zwróciła się do Prezesa ZUS o przyznanie kombatanckiej renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Prezes ZUS, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zawiesił postępowanie w tej sprawie.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że po podjęciu czynności zmierzających do rozpoznania wniosku S.Z. ZUS o przyznanie kombatanckiej renty rodzinnej w drodze wyjątku [...] Oddział ZUS w L. przekazał informację, że S.Z. złożyła odwołanie do Sądu Okręgowego w L. – [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych od decyzji Oddziału z dnia [...] lipca 2010 r. odmawiającej prawa do emerytury w trybie zwykłym. Organ wyjaśnił, że sprawa uprawnień do kombatanckiej renty rodzinnej w drodze wyjątku zostanie rozpatrzona po zakończeniu postępowania odwoławczego.
Od powyższego postanowienia S.Z. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazała, iż postanowienie to jest dla niej krzywdzące, gdyż wstrzymuje przyznanie i wypłatę należnego jej świadczenia. W jej ocenie, oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie znajduje uzasadnienia oraz narusza prawo. Podniosła także, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby zawiesić wypłatę renty rodzinnej, w sytuacji gdyby sąd przyznał jej emeryturę, albo umożliwić jej wybór korzystniejszego świadczenia.
Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. Prezes ZUS podkreślił, że do czasu zakończenia postępowania w Sądzie Okręgowym sprawa uprawnień S.Z. do kombatanckiej renty rodzinnej w trybie wyjątku na podstawie art. 16 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i stanu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 3721 ze zm.) nie może być rozpatrzona.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S.Z. podniosła, że postanowienie z dnia [...] stycznia 2011 r. jest dla niej krzywdzące, ponieważ wstrzymuje przyznanie i wypłatę należnego jej świadczenia. Wyjaśniła, że termin rozprawy przed Sądem Okręgowym był już dwukrotnie zmieniany.
Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto organ wyjaśnił, że nie ma możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego w sytuacji, gdyby skarżąca uzyskała jednak prawo do emerytury. Świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem do wyboru i przysługuje jedynie w sytuacji braku uprawnień do innych świadczeń.
Przy piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2011 r. skarżąca nadesłała kopię sentencji postanowienia Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o umorzeniu postępowania w jej sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w L. o emeryturę w związku z odwołaniem od decyzji Zakładu z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, że sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, iż procesową podstawą zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis ten nakazuje organowi administracji publicznej zawieszenie postępowania administracyjnego, zawsze wtedy, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny sąd lub organ. Przez zagadnienie wstępne należy rozumieć "zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji" (P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2007, s. 223). Zagadnienie wstępne dotyczy zatem przepisów prawa materialnego, a rozstrzygnięcie w tej materii nie jest możliwe przez organ prowadzący sprawę.
Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że skarżąca wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie jej świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przepis ten przewiduje, iż świadczenie przyznaje się osobie, która spełnia następujące warunki:
- • jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- • nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- • nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- • nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Z treści art. 83 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika zatem, że świadczenie może być przyznane jedynie takiej osobie, która nie otrzymuje świadczenia w trybie zwykłym. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, w chwili wydawania zaskarżonych postanowień przed Sądem Okręgowym w L. toczyło się postępowanie z odwołania S.Z. od decyzji odmawiającej przyznania jej renty rodzinnej. Nie była więc rozstrzygnięta sprawa dotycząca przyznania skarżącej świadczenia w trybie zwykłym, a Prezes ZUS nie mógł w tej materii orzekać samodzielnie, gdyż w tym przedmiocie właściwy jest sąd powszechny. Organ nie mógł zatem przesądzić autonomicznie, czy S.Z. spełnia lub nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia w trybie zwykłym. Rozstrzygnięcie w tej materii należało całkowicie do Sądu Okręgowego w L. Tak więc zaistniała przesłanka do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sprawie przyznania S.Z. świadczenia w drodze wyjątku.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę, a w sprawie kosztów, na mocy art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.