Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 9 marca 2004r. J.S zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2004r. Nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawiesił postępowanie w sprawie świadczenia w drodze wyjątku z uwagi na wniesienie przez wnioskodawcę odwołania do Sądu Okręgowego w [...] od decyzji odmawiającej prawa do renty na zasadach ustawowych.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2004r. Nr [...], na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) podjął zawieszone postępowanie oraz odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu podał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 53 lat życia w chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy, wnioskodawca legitymuje się okresem ubezpieczenia wynoszącym zaledwie 13 lat i 4 miesiące, zaś w latach 1974-1982 wystąpiła nieuzasadniona przerwa w zatrudnieniu. Wobec powyższego nie stwierdzono szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do renty na zasadach ustawowych.
Po rozpoznaniu wniosku J.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2004r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując w uzasadnieniu, że zgromadzony w sprawie materiał nie pozwala na stwierdzenie, że wnioskodawca nie spełnił warunków do świadczenia na skutek niezależnych od jego woli okoliczności.
W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego J.S. nie zgadzając się z nią powołał się na całkowitą niezdolność do pracy oraz brak środków utrzymania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie z argumentacją zbieżną z zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2).
Zgodnie zaś z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§2).
Skarga oceniana w tym aspekcie zasługuje na uwzględnienie lecz z powodów innych niż podniesione przez skarżącego.
Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] maja 2004r. zawiesił postępowanie w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku w związku z wniesieniem przez skarżącego odwołania do Sądu Okręgowego - [...] w [...] od decyzji odmawiającej przyznania renty w trybie zwykłym, do czasu zakończenia postępowania odwoławczego i uprawomocnienia się wyroku.
W myśl art. 123 § 1 kpa w toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej wydaje postanowienia. Postanowieniem takim wydanym w toku postępowania jest bez wątpienia postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania, co wynika z art. 123 § 2 kpa, który ten typ rozstrzygnięcia wiąże z poszczególnymi kwestiami wynikającymi w toku postępowania. Nie są to rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, lecz stanowią akty procesowe wpływające na bieg postępowania.
Należy zauważyć, że przepis art. 101 § 3 kpa stanowi, iż na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym przedmiocie wskazuje jednoznacznie, że na postanowienie w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania również przysługuje zażalenie (por. uchwała NSA z dnia 22 maja 2000r. OPS 4/00, ONSA 2000, Nr 4, poz. 137).
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjął zawieszone postępowanie nie wydając stosownego postanowienia, lecz zawarł swoje rozstrzygnięcie w tym zakresie w decyzji załatwiającej sprawę merytorycznie. Jest to przejaw niedopuszczalnej praktyki, która pozbawiła stronę możliwości wniesienia przysługującego jej środka zaskarżenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania, a zatem z rażącym naruszeniem prawa (art. 97 § 2 kpa i 101 § 3 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa).
Stosownie bowiem do treści art. 97 § 2 kpa podjęcie zawieszonego postępowania następuje wówczas, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające jego zawieszenie. Oznacza to, że strona przed wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty powinna mieć możliwość ewentualnego kwestionowania podjęcia postępowania, zwłaszcza pod kątem okoliczności uzasadniających jego zawieszenie (por. cyt. uchwałę NSA z dnia 22 maja 2000r.). Także organ odwoławczy wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję wydaną w I instancji dotkniętą wadą nieważności, rażąco naruszył prawo (art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa).
W tej sytuacji zbędne są rozważania dotyczące zarzutów podniesionych w skardze.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
O zakresie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ww. ustawy.