Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 09 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1102/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Prezesa Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej. Skarżona decyzja utrzymała w mocy poprzednią decyzję Prezesa Rady Ministrów nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r.
W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, iż art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) przewiduje możliwość przyznania przez Prezesa Rady Ministrów emerytury lub renty w szczególnie uzasadnionych wypadkach, na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Treść tego przepisu wskazuje, iż podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy – przyznania, bądź odmowy przyznania tego świadczenia. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji.
Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
Badając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd I instancji stwierdził, iż syn skarżącej M. urodził się w [...] r. jako wcześniak z [...] i wymaga stałej opieki rodziców oraz stałej rehabilitacji. Matka dziecka – skarżąca M. S. ([...] lat) jest rencistką z orzeczoną częściową niezdolnością do pracy z uwagi na [...], natomiast ojciec dziecka ([...] lat) pozostaje pod stałą opieką lekarzy specjalistów. Dochód w rodzinie stanowi renta inwalidzka matki dziecka w wysokości [...] zł oraz emerytura jej męża wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] złotych.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż decyzjom Prezesa Rady Ministrów nie można było przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu organ należycie uzasadnił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą wskazując motywy rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji Sąd przychylił się do poglądu organu, iż obecny stan niepełnosprawności syna skarżącej oraz sytuacja materialna rodziny nie stanowi okoliczności szczególnej – wyjątkowej, uzasadniającej przyznanie świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za nietrafny zarzut skarżącej, że przy rozpatrywaniu jej wniosku o przyznanie tego świadczenia, organ nie uwzględnił, że obecny stan zdrowia jej syna M. jest wynikiem zawinionego zaniedbania lekarzy, popełnionego przy jego porodzie. Wskazał, iż kwestie związane z odpowiedzialnością za szkody wyrządzone przy porodzie regulują przepisy Kodeksu cywilnego i nie podlegają one regulacji ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poprzez błędne niezastosowanie tego przepisu, naruszenie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa – poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie zbadania i rozważenia okoliczności natury osobistej strony skarżącej oraz wydanie decyzji jedynie w oparciu o kondycję materialną strony i jej rodziny. Zdaniem skarżącej doprowadziło to do błędnego przyjęcia, iż nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na przyznanie stronie renty specjalnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wskazując na powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK1800/06, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż organ przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Sąd wskazał, iż uznanie administracyjne daje organowi swobodę w podejmowaniu decyzji, jednak równocześnie nakłada obowiązek należytego zgromadzenia i przeanalizowania materiału dowodowego, prawidłowego ustalenie stanu faktycznego oraz przeprowadzenia wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, zwłaszcza w sytuacji gdy decyzja jest dla strony niekorzystna. Podkreślił również, szczególnie eksponowaną w orzecznictwie NSA, konieczność należytego wyważenia dwojakiego rodzaju interesów, o których stanowi art. 7 kpa, tj. interesu społecznego oraz interesu obywateli, przy podejmowaniu decyzji opartej na uznaniu administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w niniejszej sprawie organ nie wywiązał się należycie z ww. obowiązków. Co prawda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał okoliczności stanu faktycznego, jednak nie wyjaśnił oceny tego stanu. Zabrakło też wyjaśnienia przyczyny, która zadecydowała o prymacie interesu społecznego nad indywidualnym interesem strony.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W ślad za wiążącymi wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjąć zatem należy, iż w niniejszej sprawie organ nie rozważył i nie ocenił czy ograniczone możliwości rehabilitacji syna, z uwagi na wiek, stan zdrowia obojga rodziców oraz ograniczone możliwości finansowe, mogły stanowić szczególną okoliczność, o której mowa w art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie wyjaśnił również przyczyn, które zdecydowały o prymacie interesu społecznego nad indywidualnym interesem strony. Powyższe okoliczności powodują, iż nie można uznać, iż sprawa została rozpoznana zgodnie z art. 7 kpa.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Rady Ministrów, prowadząc postępowanie administracyjne, winien mieć na uwadze interesy dwojakiego rodzaju, o których stanowi art. 7 kpa, tj. interes społeczny oraz interes obywateli, brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji administracyjnej opartej na uznaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze, w związku z naruszeniem przez organ art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach rozstrzygnięto na mocy art. 205 § 2 wskazanej ustawy.