Uzasadnienie
R. S. w dniu [...] listopada 2013 r., powołując sie na art. 61 oraz ustawę o dostępie do informacji publicznej Konstytucji RP, złożył do Prezesa Sądu Rejonowego w O. wniosek o udostępnienie na płycie CD/DVD wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniem z lat 2010 - 2013 rejestrowanych pod symbolem 059.
Wnioskodawca w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. został wezwany do uiszczenia kwoty 4,29 zł w związku z poniesieniem dodatkowych kosztów związanych z udzieleniem żądanej informacji.
R. S. w piśmie z dnia 23 grudnia 2013 r. poprosił o zwolnienie z opłaty.
Prezes Sądu Rejonowego w O., na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.), w dniu [...] stycznia 2014 r. wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie.
W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść art. 15 powołanej ustawy i podano, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje zwolnienia od ponoszenia kosztów, o których mowa w przytoczonym przepisie.
R. S. w dniu 20 stycznia 2014 r. wniósł do Prezesa Sądu Okręgowego W. odwołanie, w którym poprosił o zwolnienie z opłaty i nakazanie organowi udzielenia żądanej informacji publicznej.
Prezes Sądu Okręgowego W., działając na podstawie art. 22 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej na skutek odwołania R. S. od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji podano, że art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej tworzy domniemanie zgody wnioskodawcy na pokrycie dodatkowych kosztów w związku ze sposobem udostępnienia informacji publicznej. Konsekwencją braku zgody jest nieotrzymanie informacji w żądany sposób lub formie.
Prawidłowo zatem Sąd Rejonowy zastosował art. 14 ust. 2 powołanej ustawy jako podstawę umorzenia postępowania, chociaż niemożność udostępnienia informacji nie była stanem obiektywnym, lecz wywołanym przez samego wnioskodawcę.
W postępowaniu w przedmiocie informacji publicznej nie ma zastosowania art. 267 Kpa, bowiem przepisy Kpa stosuje się do decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania w trybie art. 14 ust. 2 ustawy.
Opłata, o której mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie stanowi zatem ani opłaty, ani kosztu postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 261 Kpa.
R. S. wniósł skargę na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego W., w której zażądał jej uchylenia, zwolnienie z opłat i nakazanie organowi I instancji udostępnienie informacji publicznej.
Prezes Sądu Okręgowego W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności.
Jednocześnie, stosownie do art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na:
- 1. decyzje administracyjne,
- 2. postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty,
- 3. postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4. inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
- 5. oraz na bezczynność organów w wyżej wymienionych przypadkach.
Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Ustalenia faktyczne Sądu poprzedzone zostały analizą charakteru prawnego żądanej informacji, a mianowicie oceną, że żądane informacje mieszczą się w pojęciu "informacji publicznej" w znaczeniu nadanym przepisem art. 61 Konstytucji RP oraz art. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.). Nadto, że Prezes Sądu jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w świetle art. 4 powołanej ustawy. A zatem, że w przedmiotowej sprawie spełniony został zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Na wstępie należy przytoczyć treść art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem w ocenie organów obu instancji uzasadniał on wydanie decyzji o umorzeniu postępowania. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.
Przytoczony przepis w ust. 1 wprowadza wyjątek od zasady bezpłatnego dostępu do informacji publicznej, natomiast z ust. 2 wynika obowiązek podmiotu udostępniającego informacje publiczną do powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty.
Podkreślić należy, że przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie stanowi gwarancję realizacji prawa dostępu do informacji publicznej, gdyż pozwala na uniknięcie sytuacji, w której wysokość kosztów udostępnienia informacji stanowiłaby wyłączną i bezpośrednią przeszkodę w dostępie do określonych informacji publicznych.
W literaturze i orzecznictwie wskazuje się, że pomimo dopuszczalności pobrania od wnioskodawcy opłaty za udostępnienie informacji publicznej, to podmiot do którego zwrócono się o jej udostępnienie nie może uzależniać czynności materialno - technicznej od wcześniejszego uiszczenia opłaty.
Jeżeli podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej doszedł do przekonania, że w związku ze wskazanym we wniosku sposobem jej udostępnienia będzie musiał ponieść dodatkowe koszty, to dalszy tryb jego postępowania wyznacza art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, który to przepis nie daje jednak uprawnienia do uzależnienia udzielenia informacji od poprzedzającej te czynności wniesienia opłaty. Daje natomiast uprawnienie do odzyskania części rzeczywistych kosztów poniesionych w związku z udostępnieniem informacji publicznej.
Gwarancję ściągnięcia opłat określonych w art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowią bowiem przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 14 powoływanej ustawy, udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.
Powyżej przytoczony przepis został powołany przez organ jako podstawa materialno - prawna zaskarżonej decyzji.
Podkreślić należy, że dla skuteczności działania podjętego w trybie art. 14 ust. 2 przedmiotowej ustawy konieczne jest podanie przyczyn braku możliwości udzielenia informacji zgodnie z wnioskiem, z jednoczesnym wskazaniem sposobu i formy, w jakiej informacja może być udostępniona oraz wskazanie 14 - dniowego terminu, w którym wnioskodawca powinien zająć stanowisko co do sposobu udzielenia informacji, z pouczeniem o skutkach w postaci umorzenia postępowania.
Decyzja o umorzeniu postępowania na podstawie art. 14 ust. 2 powołanej ustawy może zostać wydana jedynie wówczas, gdy informacja wprawdzie istnieje, ale może być udostępniona w sposób lub w formie innych niż określone we wniosku, a wnioskodawca w terminie 14 dni od powiadomienia nie zmodyfikuje wniosku.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, organ wydał decyzję o umorzeniu postępowania w związku z brakiem opłaty.
Reasumując stwierdzić należy, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji, natomiast organ drugiej instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymując ją w mocy.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ zobowiązany jest rozpatrzyć wniosek skarżącego, uwzględniając powyższe wywody.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności orzeczenia orzeczono na podstawie art. 152, a o kosztach na podstawie art. 200 oraz art. 205 powołanej ustawy.