Uzasadnienie
II SA/Wa 438 05
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] listopada 2004 r., którą odmówiono L. W. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: z 2004 r., Dz.U. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił następujące warunki:
- - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- - nie spełnia warunków do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,
- - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
- - nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak jednego z wymienionych warunków powoduje niemożność przyznania świadczenia.
W przedmiotowej sprawie świadczenie nie mogło być przyznane ponieważ zainteresowana została uznana przez lekarza orzecznika w dniu [...] marca 2004 r. za częściowo niezdolną do pracy, a zatem nie spełnia ona wymogu całkowitej niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 83 wyżej wymienionej ustawy.
Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy emerytalnej podstawa do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika. Jest ono zatem wiążące dla organu rentowego, jak również dla Prezesa ZUS, co oznacza, że ta przesłanka nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu.
Organ stwierdził ponadto, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty podlegała również sytuacja materialna z tym, że nie stanowi ona nie stanowi ona jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L.W. podniosła, iż jej stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy, w związku z czym przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności zaskarżonego aktu z prawem obowiązującym w dacie jego wydania.
Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku może osoba, która nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek.
Skarżąca zaś mając 51 lat, orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2004 r. została uznana za częściowo niezdolną do pracy. W świetle art. 83 ust 1 ustawy emerytalnej, jest to okoliczność przesądzająca o treści rozstrzygnięcia w tej sprawie. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego zadaniem jest kontrola legalności rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami postępowania, nie mógł skargi uwzględnić.
Zaskarżona decyzja jest bowiem w świetle prawa uzasadniona. Opiera się na braku przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, co stwierdza orzeczenie lekarza orzecznika ZUS.
Sąd nie neguje, że sytuacji życiowa i materialna skarżącej może być trudna. Jednak okoliczność ta sama w sobie nie ma wpływu na sposób orzekania w tej sprawie. Świadczenie, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb. Z tego przepisu wynika konieczność wykazania wszystkich łącznie wymienionych wyżej przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Przy stwierdzeniu braku jednej z nich (tu braku całkowitej niezdolności do pracy po stronie skarżącej) Prezes ZUS obowiązany był odmówić dochodzonego świadczenia. W sytuacji skarżącej brak środków utrzymania, przy utrzymujących się trudnościach w podjęciu pracy, może uzasadniać co najwyżej ubieganie się o te środki z pomocy społecznej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.