Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 134 w zw. z art. 57 § 4 i 5 pkt 2, art. 129 § 3 i art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) w zw. z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2012 r., poz. 1230 z późn. zm.) w dniu [...] września 2015 r. wydał postanowienie, w którym stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w sprawie odmowy przyjęcia P. L. na aplikację ogólną.
Organ w uzasadnieniu postanowienia podał, że zaskarżona decyzja została doręczona ww. w dniu 11 grudnia 2014 r., a termin do złożenia odwołania upłynął w sobotę 27 grudnia 2014 r. Z daty stempla pocztowego umieszczonego na kopercie, w której przesłano odwołanie wynika, że pismo zostało nadane w dniu 29 grudnia 2014 r., a więc po upływie czternastodniowego terminu określonego w art. 23 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.
P. L. na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wnosząc o jego uchylenie oraz o zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu skargi skarżący odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r. I OPS 1/11, w której siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęło uchwałę, że sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 54 § 4 k.p.a.
Zdaniem skarżącego środek zaskarżenia został złożony z zachowaniem terminu, ponieważ był to pierwszy dzień po upływie terminu czternastodniowego do jego wniesienia.
Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podał, że w jego ocenie sobota nie stanowi dnia wolnego od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. Organ nie podziela stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale, na którą powołuje się skarżący. Natomiast podziela stanowisko zawarte w uchwale z dnia 25 kwietnia 2003 r. podjętej w składzie siedmiu sędziów w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego II CZP 8/03, że sobota nie jest dniem ustawowo uznanym za dzień wolny od pracy w rozumieniu art. 115 k.c. w zw. z art. 165 § 1 k.p.c.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. Nr 153, poz. 512 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, że wydane ono zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2015 r., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury o odmowie przyjęcia skarżącego na aplikacje ogólną. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na tle tego przepisu odnotować należy, że po otrzymaniu odwołania, przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania.
Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy i - co za tym idzie - uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W zależności od wyniku wstępnej kontroli organ albo przeprowadza postępowanie wyjaśniające, albo zgodnie z art. 134 k.p.a. stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania, akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz całe postępowanie odwoławcze.
W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., wyrok NSA z 7 stycznia 2010 r., II OSK 9/09 - dostępne na stronie internetowej centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl//). Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. akt.
SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060). Wskazać przy tym należy, że w przypadku zaistnienia wątpliwości co do ustalenia daty wniesienia odwołania od decyzji organu na organie ciąży obowiązek poczynienia niezbędnych w tym zakresie ustaleń. Organ nie może bowiem domniemywać daty doręczenia decyzji, ani daty wniesienia odwołania, gdyż okoliczności te powinny być w sposób niebudzący wątpliwości ustalone w postępowaniu wstępnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 1020/07, LEX nr 497376). Podkreślić również należy, że wszelkie wątpliwości związane z kwestią ustalenia terminowości wniesienia odwołania należy tłumaczyć na korzyść strony (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 826/07, LEX 355325).
Z przedstawionych rozważań wynika zatem, że wydanie przez organ orzeczenia w trybie art. 134 k.p.a. winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji oraz w zakresie daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wydał kwestionowane postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a., twierdząc, iż strona złożyła odwołanie z przekroczeniem ustawowego terminu do jego wniesienia.
W świetle uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. akt I OPS 1/11 ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić.
Wskazać przede wszystkim należy, że przyjmując, iż w niniejszej sprawie odwołanie zostało wniesione po terminie, organ odwoławczy ograniczył się do podania, że nie podziela stanowiska zajętego w powyżej określonej uchwale. Przyjęcie takiego twierdzenia - w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie - wydaje się być nieuprawnione z poniższych względów.
Zgodnie z art. 269 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
Powyżej przytoczony przepis nie pozwala żadnemu sądowi administracyjnemu rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony. Nierespektowanie przez sąd administracyjny obowiązków wynikających z art. 269 § 1 powołanej powyżej ustawy byłoby naruszeniem przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 tej ustawy
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że nie zaistniała przesłanka do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a., co stanowi o naruszeniu tego przepisu.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy zobowiązany jest uwzględnić przedstawioną przez Sąd ocenę prawną.
Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonego aktu oparto o jej art. 152.